II SA/Gl 462/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.),, Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Protokolant sekretarz sądowy Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2020 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zadłużenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego A. J., decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta T. orzekł o odmowie umorzenia zadłużenia z funduszu alimentacyjnego na dwoje dzieci w kwocie 50.862,11 zł z odsetkami w kwocie 10.764,81 zł, ustalonymi na dzień wydania decyzji. W uzasadnieniu decyzji odmownej organ I instancji podał, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie jest zarejestrowany w PUP, legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności do dnia [...] r. Jego dochód stanowi renta w kwocie 825 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 184,42 zł. Opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, żywność, środki czystości i lekarstwa wynoszą ok. 761 zł. Dłużnik nie korzysta z pomocy społecznej. Na poczet spłaty należności alimentacyjnych potrącana jest kwota 198,45 zł. Po zacytowaniu treści art. 30 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2019 r., poz. 670 ze zm.), organ I instancji stwierdził, że strona nie spełniła przesłanek z ust. 1 tego przepisu. Uwzględniając zaś sytuację dochodową i rodzinną, organ uznał, że brak podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego, gdyż nie jest ona wyjątkowa. W odwołaniu skarżący podniósł, że jego sytuacja życiowa jest bardzo trudna ze względu na stan zdrowia i niemożność podjęcia pracy zarobkowej. Orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydano dnia [...] r., a od tego czasu stan jego zdrowia znacznie się pogorszył. W [...] r. przeszedł [...] i operację [...]. Leczy się też na [...]. Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, a jedynym źródłem utrzymania jest renta z ZUS i zasiłek pielęgnacyjny. Dochody pozwalają jedynie na skromne życie i zakup części leków. Zdaniem skarżącego, jego stan zdrowia i niemożność podjęcia pracy należy zatem ocenić jako szczególne okoliczności przemawiające za umorzeniem zadłużenia. Jednakże zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji jako zgodną z prawem, Kolegium po zacytowaniu treści art. 27 oraz 30 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, stwierdziło, że ocena przesłanek do umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego została pozostawiona uznaniu. Umorzenie należności następuje po stwierdzeniu szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji dochodowej i rodzinnej. Chodzi zatem o sytuacje wyjątkowe, przy uwzględnieniu interesu społecznego. Zdaniem Kolegium, aczkolwiek status materialny skarżącego nie jest wysoki, to jednak nie odbiega od sytuacji innych osób korzystających z pomocy finansowej państwa. Strona ma stałe źródło dochodu w postaci renty. Istnieje też możliwość rozłożenia należności na raty lub odroczenia terminu płatności. Zatem odwołania nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 10 § 1 kpa, 2) art. 7 i 77 kpa, 3) art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Skarżący ponowił dotychczasową argumentację co do stanu zdrowia, domagając się dopuszczenia dowodu z dołączonej do skargi dokumentacji medycznej w postaci karty informacyjnej z leczenia szpitalnego w okresie od [...] do [...] r. i zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] r. Jego zdaniem, stan zdrowia obiektywnie uniemożliwia mu podjęcie pracy, co przy ustalonym dochodzie sprawia, że nie jest w stanie pokryć żądanych alimentów. Dla poparcia stanowiska skarżący przywołał wyroki WSA w Gliwicach z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 1177/17 oraz NSA z dnia 13 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 746/18. Skarżący zarzucił też, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie został zapoznany z materiałem dowodowym. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. W toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. Zaakcentował wyjątkową sytuację życiową skarżącego spowodowaną jego stanem zdrowia. Otrzymywane świadczenia pozwalają jedynie egzystować skarżącemu. Wniósł o przeprowadzenie dowodu z dołączonych do skargi dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też w toku postępowania organy administracji nie naruszyły reguł procedury administracyjnej w stopniu skutkującym wznowieniem tego postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem z mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. W niniejszej sprawie organy administracji w oparciu o należycie zebrany i oceniony materiał dowodowy, dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych co do sytuacji majątkowej, dochodów i wydatków skarżącego oraz jego stanu zdrowia. Na tej podstawie uznały, że mimo bardzo złej sytuacji majątkowej oraz stanu zdrowia, skarżący nie znajduje się w wyjątkowej sytuacji, gdyż osiąga niewielki, ale stały dochód w postaci renty. Skarżący nie neguje ustaleń faktycznych co do wysokości jego renty, zasiłku pielęgnacyjnego, miesięcznych wydatków na żywność, środki czystości, lekarstwa, czynsz i media. Łączny dochód skarżącego wynosi 1.009 zł miesięcznie. Po potrąceniu należności alimentacyjnych w kwocie ok. 200 zł, pozostaje na jego utrzymanie kwota ok. 800 zł. Przyznać należy, że pozwala to jedynie na skromną egzystencję. Skarżący nie jest bowiem zdolny do podjęcia pracy zarobkowej, co potwierdza treść orzeczenia o zaliczeniu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Wysokość spłat zadłużenia nie kwalifikuje go do umorzenia należności na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wyżej powołanej (obecnie Dz. U. z 2020 r., poz. 808). Stąd też w rachubę wchodzi jedynie umorzenie tych należności na podstawie ust. 2 tego przepisu. Jednakże decyzja w tym zakresie zapada na zasadzie tzw. uznania administracyjnego. Orzekanie w tym trybie wymaga przeprowadzenia prawidłowego postepowania dowodowego, zapewnienia stronie udziału w tym postepowaniu oraz wnikliwego uzasadnienia rozstrzygnięcia. Zdaniem sądu administracyjnego, organy obydwu instancji dochowały powyższych wymogów. Nie sposób zatem ferować zarzutu dowolności działania i przekroczenia granic uznania administracyjnego. Organ odwoławczy nie prowadził żadnego postępowania dowodowego z urzędu. Całość materiału dowodowego została zebrana w postępowaniu przed organem I instancji. Nie sposób zatem ferować zarzutu naruszenia art. 10 § 1 kpa i pozbawienia skarżącego udziału w postępowaniu. Składając wniosek o umorzenie zadłużenia alimentacyjnego skarżący winien przedłożyć wszelkie dokumenty. Nie mogły też odnieść skutku wnioski dowodowe skarżącego. Sądowa kontrola decyzji sprawowana jest bowiem na podstawie akt sprawy, a więc stanu faktycznego i prawnego z daty orzekania przez organy administracji. Dołączona do skargi karta leczenia szpitalnego pochodzi z daty późniejszej, niż zaskarżona decyzja. Fakt leczenia z powodu [...] był zaś znany Kolegium. Zatem wnioski dowodowe skarżącego podlegały oddaleniu na postawie art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sytuacja zdrowotna i majątkowa skarżącego jest bardzo trudna. Jednak wysokość renty pozwala na egzekucję zadłużenia. Nie sposób więc przyjąć, że organy nadużyły uznania administracyjnego, stwierdzając że nie chodzi o wyjątkowy przypadek, przemawiający za umorzeniem zadłużenia, co oznaczałoby przerzucenie na podatników jego spłatę za skarżącego. Wreszcie, Kolegium pouczyło skarżącego o możliwości ubiegania się o rozłożenie należności na raty, bądź odroczenie terminu płatności. Tego rodzaju formy ulgi powinny być wykorzystane w pierwszej kolejności. Brak zatem podstaw do ferowania zarzutu naruszenia art. 30 ust. 2 ustawy. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. mr