II SA/Gl 464/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie : Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska - Banacka po rozpoznaniu w dniu 14 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca, na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Uzasadniając wniosek wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z małżonkiem oraz pełnoletnią córką, a w skład ich majątku wchodzi wyłącznie budynek mieszkalny odziedziczony po rodzicach. Strona zadeklarowała, że nie posiada żadnego innego majątku, w tym oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Źródłem utrzymania się jej rodziny jest wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę wnioskodawczyni w wysokości 1800 zł brutto miesięcznie, jej emerytura w wysokości 1500 zł brutto miesięcznie oraz świadczenie przedemerytalne jej małżonka w wysokości 783 zł brutto miesięcznie. Skarżąca nadesłała dokumenty obrazujące poziom i strukturę wydatków w jej rodzinie a także wysokość oraz źródła dochodów. W oparciu o wspomniane dokumenty ustalono, że bieżące wydatki, obejmujące opłaty za energię elektryczną, dostawy wody, gazu oraz odbiór śmieci kształtują się na poziomie 300 – 400 zł, a udokumentowane dochody wynoszą 4660 zł (wynagrodzenie za prace skarżącej – 2390 zł, jej emerytura – 1487 zł, świadczenie przedemerytalne małżonka strony – 783 zł). Postanowieniem z dnia 8 lipca 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej prawa pomocy. Pismem z dnia 22 lipca 2015 skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazała że córka nie jest w stanie podjąć pracy mimo, że jest osoba dorosłą gdyż jest studentką na studiach dziennych. Skarżąca wskazała, że ponosi koszty utrzymania także domu w W., którego nie zamieszkuje ale spędza w nim urlopy. Skarżąca wskazała również, że ponosi dodatkowe koszty związane z zakupem leków. Odnośnie dochodów podniosła, że od kwot odliczane są składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz podatek od wynagrodzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył , co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżąca wniosła zarówno o zwolnienie z kosztów sądowych jak i ustanowienie adwokata z urzędu czyli o prawo pomocy w zakresie całkowitym, zatem do przyznania prawa pomocy konieczne jest uznanie, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Oceniając sytuacje finansową skarżącej nie można uznać że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Rodzina skarżącej dysponuje stałym miesięcznym dochodem w wysokości około 4500 zł. Wbrew twierdzeniom zawartym w sprzeciwie jest to kwota netto (wynika to wprost z nadesłanych zaświadczeń), czyli nie odlicza się z niej już ani podatku ani składek na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne. Stałe, miesięczne wydatki, obejmujące opłaty za media wynoszą około 400 zł co wynika z nadesłanych przez stronę kopii dokumentów. Kwota ta obejmuje już zarówno wydatki związane z mieszkaniem w C. jak i domem w W. (nadesłane przez stronę rachunki dotyczyły obu nieruchomości). Z zestawienia dochodów i wydatków rodziny skarżącej wynika, że do dyspozycji trzyosobowej rodziny skarżącej pozostaje kwota ponad 4.000 zł miesięcznie, która po zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych powinna pozwolić na opłacenie zarówno kosztów sądowych jak i pomocy fachowego pełnomocnika. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, w zw. z art. 245 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.