II SA/Gl 466/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.),, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2019 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku - Białej na rzecz strony skarżącej kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] odmówił przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na dziecko – A. S. na okres od dnia 01.10.2017r. do 30.09.2018r. Jako przyczynę odmowy wskazał niespełnienie warunku określonego w art. 2 pkt 14 i 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Podniósł, że syn skarżącej – S. S. nie zamieszkuje z nią i z tego powodu córka A. jest pierwszym dzieckiem w rodzinie. W związku z tym o świadczenie można się ubiegać w oparciu o kryterium dochodowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej, w wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżącą – reprezentowaną przez pełnomocnika – decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał przede wszystkim, że w niniejszej sprawie kwestią sporną jest wspólne zamieszkiwanie strony i jej syna S. S. W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego organ ustalił, że skarżąca i R. S. tworzą związek partnerski, jednakże zdaniem Kolegium w okresie świadczeniowym 2017/2018 mieszkali w rozłączeniu. Organ stwierdził, że syn skarżącej – S. wraz ze swoim ojcem – R. S. przebywali poza wskazywanym przez stronę miejscem zamieszkania. Syn skarżącej uczył się (od września 2017r.) w szkole w W. Natomiast R. S. wykonywał obowiązki zawodowe w W., a w B. spędzał jedynie weekendy i święta. Organ stwierdził, że wobec tego miejsce zamieszkania jego partnerki nie stanowiło głównego ośrodka jego działań, a ponadto z akt sprawy wywieść można, iż nie wiązał z B. zamiaru, woli stałego pobytu. Organ podkreślił, że niewątpliwie również centrum życiowe dziecka, tj. S. znajdowało się w mieście, w którym uczęszczał do szkoły, bowiem to tam koncentrowały się jego istotne sprawy życiowe, a tym bezsprzecznie jest dla ośmiolatka, szkoła. Organ podniósł, że małoletni spędzał w W. większość tygodnia tj. 4-5 dni. Pozostawał tam pod opieką ojca, a w sytuacji jego wyjazdu - z gosposią. Natomiast uczestnictwo S. S. w zajęciach weekendowych w B. nie przemawia za tym, że centrum jego interesów życiowych znajdowało się w miejscu zamieszkania matki. Organ podkreślił, że z oświadczeń strony, jak i świadka R. S. wynika, że spędzali wspólnie tylko weekendy, święta czy inne wolne dni. Jednakże - zdaniem Kolegium - centrum życiowe R. S. i S. S. znajdowało się w W. W podsumowaniu organ wskazał, że S. S. i R. S. stanowili w okresie świadczeniowym 2017/2018 odrębne rodziny w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. R. S. z synem S. zamieszkiwali bowiem w W., natomiast S. S. z córką A. zamieszkiwały w B. Organ podkreślił, że rodzic może uwzględnić dziecko w składzie rodziny, gdy łącznie spełnione są dwie przesłanki. Po pierwsze dziecko pozostaje na utrzymaniu tego rodzica, a po drugie wspólnie z nim zamieszkuje. Podniósł, że z całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, że została spełniona obligatoryjna przesłanka "wspólnego zamieszkiwania" S. S. ze skarżącą - wskazana wprost w art. 2 pkt 16 cytowanej ustawy. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca – reprezentowana przez pełnomocnika – zarzuciła; 1) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 16 w zw. z art. 4 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 roku o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U.2017, poz. 1851) polegające na jego niewłaściwej wykładni poprzez przyjęcie, iż skarżąca S. S. nie tworzy rodziny z R. S. oraz S. S. w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a w konsekwencji bezpodstawną odmowę przyznania świadczenia wychowawczego na drugie dziecko – A. S., 2) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 14 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci z uwagi na jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na ustaleniu, że S. S. nie stanowi pierwszego dziecka skarżącej S. S. w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz przyjęciu, iż pierwszym dzieckiem skarżącej pozostaje A. S., podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż S. S. stanowi pierwsze dziecko skarżącej, zaś A. S. stanowi drugie dziecko skarżącej, 3) błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji, polegający na nieprawidłowym przyjęciu, że miejscem zamieszkania z zamiarem stałego pobytu R. S. oraz S. S. była W., podczas gdy z okoliczności sprawy w sposób jednoznaczny wynika, że miejscem ich zamieszkania było miasto B., w którym znajdowało się centrum interesów życiowych zarówno R. S. jak i małoletniego S. S., 4) błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji, polegający na nieprawidłowym przyjęciu, że skarżąca S. S. nie zamieszkuje wspólnie z R. S. oraz S. S., podczas gdy z okoliczności niniejszej sprawy wynika, iż skarżąca zamieszkuje wspólnie z R. S. oraz S. S., prowadząc wspólne gospodarstwo domowe, z zamiarem wspólnego zamieszkiwania, 5) błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji polegający na nieprawidłowym i sprzecznym z zasadami doświadczenia życiowego przyjęciem, że R. S. i samotnie wychowuje dziecko – S. S. w W., podczas gdy z okoliczności niniejszej sprawy jednoznacznie wynika, że R. S. nie wychowywał samotnie dziecka, gdyż S. S. był wychowywany wspólnie przez R. S. oraz S. S. 6) naruszenie prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw., z art. 77 § 1 i w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności i nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego potwierdzającego okoliczność, iż centrum interesów życiowych S. S. mieści się w B., w szczególności poprzez pominięcie wyników przeprowadzonego przez organ I instancji wywiadu środowiskowego, w wyniku którego organ ten przyjął, iż pod adresem zamieszkania w B. wskazanym przez stronę zamieszkuje rodzina strony w składzie; S. S., R. S., S.S. oraz A.S., 7) naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy z okoliczności niniejszej sprawy wynika, iż organ powinien uchylić zaskarżoną decyzję organu I instancji i orzec co do istoty sprawy, poprzez przyznanie skarżącej świadczenia wychowawczego na drugie dziecko – A. S. W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Na rozprawie skarżąca podtrzymała wnioski i zarzuty zawarte w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a. oraz prawa materialnego, w tym przede wszystkim art. 2 pkt 16 ustawy z dnia 11.02.2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2018r. poz. 2134), a wobec tego skarga zasługiwała na uwzględnienie. W niniejszej sprawie organ odmówił przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na jej drugie dziecko – A. S. na okres od dnia 1.10.2017r. do 30.09.2018r., stwierdzając, że wskazany przez nią jako pierwsze dziecko - syn S. S. nie zamieszkiwał z nią w tym okresie i z tego powodu córka A. jest pierwszym dzieckiem w rodzinie, w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Organ ustalił bowiem, że syn skarżącej – S. wraz ze swoim ojcem – R. S. przebywali poza wskazywanym przez stronę miejscem zamieszkania w B. Syn skarżącej podjął naukę od września 2017r. w szkole w W. i spędzał tam większość tygodnia tj. 4-5 dni, natomiast R. S. i wykonywał obowiązki zawodowe w W. i obaj wracali na weekendy i święta do B. W związku z powyższymi ustaleniami organ stwierdził, że nie została spełniona obligatoryjna przesłanka "wspólnego zamieszkiwania" S. S. ze skarżącą - wskazana wprost w art. 2 pkt 16 wyżej wymienionej ustawy. W wyniku przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wskazać należało, że nieprawidłowe były wnioski organu, jakoby z przedstawionych wyżej ustaleń stanu faktycznego wynikało, że syn skarżącej, nie może być uznany za dziecko wspólnie z nią zamieszkujące. Przyjęcie takiej oceny byłoby bowiem równoznaczne z tym, że przesłanka wspólnego zamieszkiwania dziecka z rodzicem nie jest spełniona w bardzo licznych sytuacjach, w których dziecko w związku z realizacją obowiązku szkolnego przebywa poza miejscem zamieszkania rodzica, np. w internacie lub u krewnych. Podkreślenia wymagało, że w tym zakresie nie zmienia sytuacji to, że w realiach niniejszej sprawy syn skarżącej, realizując obowiązek szkolny, przebywał wraz ze swoim ojcem, gdyż w sprawie tej nie zaistniała kwestia opieki naprzemiennej. W ustalonej wyżej sytuacji, w której dziecko wraz z ojcem wracało do miejsca zamieszkania matki w każdym tygodniu po 4-5 dniach nauki szkolnej, jako błędną należało uznać ocenę organu, według której wymienione dziecko zamieszkiwało wspólnie z ojcem, a rodzice tego dziecka żyli w rozłączeniu i stanowili odrębne rodziny. Organ nie rozpatrzył w sposób całościowy, zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji dokonał błędnych ustaleń w powyższym zakresie. Wobec tego przy wydaniu decyzji doszło do naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. Nie ma zatem żadnych podstaw, uznanie przez organ w niniejszej sprawie, że przebywanie syna skarżącej w W. przez 4 – 5 dni w tygodniu w związku z nauką w szkole, a w dni wolne od nauki - w miejscu zamieszkania matki, wyklucza przyjęcie, że została zrealizowana przesłanka wspólnego z nią zamieszkiwania. Błędne było przedstawione w zaskarżonej decyzji rozumowanie organu, według którego centrum życiowe syna skarżącej znajdowało się w mieście, w którym uczęszczał do szkoły, gdyż "to tam koncentrowały się jego istotne sprawy życiowe, a tym bezsprzecznie jest dla ośmiolatka szkoła". Przede wszystkim bowiem podkreślenia wymagało, że wywody dotyczące "centrum życiowego" i "skoncentrowania istotnych spraw życiowych", mogą być odnoszone do osoby dorosłej, a nie do dziecka. Właśnie tego dotyczy cytowane przez organ w uzasadnieniu decyzji, orzeczenie NSA z dnia 30 marca 2006 r. sygn. akt I OW 265/05, według którego – o zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można mówić wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej i stanowi jej centrum życiowe (postanowienie NSA z dnia 30 marca 2006 r. sygn. akt I OW 265/05). Ponadto podkreślenia wymagało, że istotne znaczenie w niniejszej sprawie miało ustalenie, czy została spełniona przesłanka wspólnego zamieszkiwania S. S. ze skarżącą, a w szczególności, czy nie wyklucza spełnienia tej przesłanki sytuacja, w której wymienione dziecko, w związku z nauką szkolną przebywało w innej miejscowości. Właśnie to zagadnienie stanowiło kluczową kwestię dla rozstrzygnięcia wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia i – jak już była o tym mowa wyżej – stwierdzić należało, że przesłanka wspólnego zamieszkiwania z rodzicem, wymieniona w art. 2 pkt 16 cytowanej ustawy, jest spełniona w bardzo licznych sytuacjach, w których dziecko w związku z realizacją obowiązku szkolnego przebywa poza miejscem zamieszkania rodzica, np. w internacie lub u krewnych. Ocenę tę należy odnieść do okoliczności stwierdzonych w niniejszym postępowaniu, gdyż – o czym również wspomniano wyżej - w tym zakresie nie zmienia tej oceny to, że w realiach sprawy syn skarżącej, realizując obowiązek szkolny, przebywał wraz ze swoim ojcem. W sprawie tej nie zaistniała bowiem kwestia opieki naprzemiennej. W podsumowaniu stwierdzić zatem należało, że na uwzględnienie zasługiwały zarzuty skargi, według których, przy wydaniu przedmiotowej decyzji doszło do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 16 i art. 2 pkt 14 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Ponadto organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. Nie ulega przy tym wątpliwości, że naruszenie w wymieniony wyżej sposób przepisów postępowania i prawa materialnego, miało wpływ na wynik sprawy, dotyczyło bowiem podstaw rozpoznania wniosku o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko w rodzinie. Wobec tego – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję organu odwoławczego. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. Zgodnie z art. 200 P.p.s.a., Sąd orzekł o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżącej kosztów postępowania, na które składały się koszty zastępstwa prawnego w wysokości 480 zł, powiększone o kwotę opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.