II SA/Gl 468/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska- Banacka, Protokolant Referent Anna Cyganek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2008 r. sprawy ze skargi R. P., M. P. oraz B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę. Trzema odrębnymi wnioskami z dnia [...] r. R. P., M. P. i B. P. zwrócili się do Prezydenta Miasta C. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego działki gruntu zabudowanej garażem straży pożarnej, o powierzchni [...] m2, oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], położonej w C. przy ulicy [...] w prawo własności, w trybie art. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (Dz.U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.). Do wniosku dołączyli akt notarialny z dnia [...] r. Repertorium A nr [...], odpis z księgi wieczystej nr [...] oraz postanowienie Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. Sygn. akt [...] potwierdzające nabycie spadku po Z. P. przez wnioskujących. Decyzją Nr [...] z dnia [...] r., Prezydent Miasta C. orzekł o odmowie przekształcenia w prawo własności prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w C. przy ulicy [...], obejmującej działkę o numerze geodezyjnym [...] o powierzchni [...] m². W podstawie prawnej przywołał art. 1 ust. 1, ust.3 i ust. 5 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania w prawo własności oraz art. 104 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż przedmiotową działkę na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. nabyła w wieczyste użytkowanie z mocy prawa z dniem [...] r. Kopalnia Węgla Kamiennego [...] w S., obecnie [...] Spółka Akcyjna w R. Na mocy umowy sprzedaży z dnia [...] r. [...] Spółka Akcyjna zbyła prawo wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości wraz z prawem własności usytuowanego na niej budynku straży pożarnej na rzecz Z. P. i R. P. Zarówno z wymienionej umowy, jak również innych ujawnionych w sprawie dokumentów – m.in. pism stron i protokołu wizji lokalnej wynika, że nabycie nieruchomości nastąpiło na potrzeby prowadzonej przez Z. P. działalności gospodarczej, a nabyty budynek, wykorzystywany m.in. jako garaże dawnej straży pożarnej, posiada oprócz tej części pomieszczenia socjalne i biurowe. W ewidencji gruntów i budynków (ogłoszenie z dnia [...] r.) zapisany został jako budynek o funkcji handlowo-usługowej. Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 pkt 3 cytowanej ustawy wnioskiem o przekształcenie prawa wieczystego użytkowania w prawo własności mogą wystąpić m.in. osoby fizyczne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych garażami, a także osoby fizyczne będące ich następcami prawnymi. Organ pierwszej instancji uznał, iż w dniu 13 października 2005 r. wnioskodawcy byli wieczystymi użytkownikami przedmiotowej nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka [...], jednakże nieruchomość ta zabudowana jest budynkiem po byłej straży pożarnej. Nawet fakt, iż w budynku tym były garaże nie może być traktowany równoznacznie z tym, że w wymienionym dniu 13 października 2005 r. nieruchomość ta zabudowana była garażami. Mając powyższe na uwadze organ orzekł jak w sentencji. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli wnioskodawcy, zwracając się o ponownie rozpatrzenie sprawy, przy uwzględnieniu faktów, iż zakupiony w [...] r. budynek straży pożarnej składał się głównie z dwóch garaży i tak był użytkowany od [...] r. Dodali, że w zakupionym obiekcie prowadzona była działalność gospodarcza z zakresu brukarstwa, konserwacji zieleni i robót remontowo-budowlanych, do czego niezbędne były samochody, garażowane właśnie w tym budynku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją Nr [...] z dnia [...] r. utrzymało decyzję organu pierwszej w mocy. W podstawie prawnej przywołano przepisy art. 17 pkt 1, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 1 ust. 1 , ust. 1a i ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.). W uzasadnieniu organ odwoławczy zwrócił uwagę, że wniesione odwołanie może być potraktowane jako odwołanie jedynie R. P. Pomimo iż w piśmie odwołania wymieniono także M. i B. P., to zostało ono podpisane tylko przez R. P., która nie przedstawiła z kolei stosownego pełnomocnictwa dzieci. W merytorycznej analizie odwołania Kolegium odnosząc się treści art. 1 ust. 1 ustawy wskazało, że żądaniem o przekształcenie prawa wieczystego użytkowania w prawo własności mają mogą wystąpić osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie tej ustawy wieczystymi użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę. Uwzględniając zatem powyższe uregulowanie dla skutecznego ubiegania się o przekształcenie niezbędne jest spełnienie w dniu 13 października 2005 r. łącznie wszystkich przesłanek, czyli zarówno istnienia w tym dniu wieczystego użytkowania określonej nieruchomości, przysługiwanie tego prawa określonej osobie fizycznej oraz sposobu zabudowania, wykorzystania, przeznaczenia i charakteru tej nieruchomości w tym dniu. W przypadku braku którejkolwiek z przesłanek – przekształcenie nie jest możliwe, nawet jeśli pozostałe przesłanki zostały spełnione. W rozpatrywanej sprawie nie jest zatem, w ocenie Kolegium, istotny fakt wpisu w ewidencji gruntów i budynków dla przedmiotowej nieruchomości ("budynek handlowo-usługowy"), gdyż został on ustalony dopiero z dniem [...] r., czyli już po dacie 13 października 2005 r. W odniesieniu do innych przesłanek, to bezspornym jest, iż w dniu 13 października 2005 r. wnioskujący posiadali prawo wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości (zakupionej aktem notarialnym z dnia [...] r. przez małżonków P., a w wyniku postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. – poprzez stwierdzenie nabycia spadku po Z. P. poprzez R. P. oraz dzieci M. i B.). Nie została jednak spełniona kolejna przesłanka wymieniona w art. 1 ust. 1 cytowanej ustawy, gdyż trudno przyjąć by wnioskujący byli wieczystymi użytkownikami nieruchomości zabudowanej na cle mieszkaniowe lub zabudowanej garażami, albo przeznaczonej pod tego typu zabudowę. Dokonując dokładnej analizy zarówno obowiązujących przepisów jak i sytuacji faktycznej wnioskujących Kolegium nie podzieliło ich twierdzenia, że nieruchomość jest zabudowana garażami, gdyż jak wynika ze zgromadzonych w sprawie dokumentów zakupiony budynek nie powstał jako garaż dla samochodów osobowych, lecz jego powstanie wiązało się z zapewnieniem ochrony przeciwpożarowej dla innych obiektów ówczesnej kopalni. Także z aktu notarialnego wynika, że zakupiony obiekt – to budynek straży pożarnej a w jego skład wchodziły także dwa biura, trzy magazyny i pomieszczenia socjalne. Wobec nie spełnienia przesłanek, o których mowa w cytowanym przepisie należało więc orzec jak w rozstrzygnięciu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca R. P., działając także z pełnomocnictwa M. i B. P., wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. i wydanie wyroku pozwalającego przekształcić w prawo własności przysługujące prawo wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości. Podtrzymując wszystkie argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, dodała, że nie może zgodzić się z twierdzeniem, iż nie można do przedmiotowej nieruchomości użyć określenia obiekt garażowy. Wskazała, że taki obiekt jest niezbędny dla funkcjonowania straży pożarnej. Obiekt garażowy stanowi główną część zakupionego budynku i dominuje w stosunku do pozostałej powierzchni o charakterze socjalno- biurowej. Nie można także zgodzić się, by pojęcie garaż odnosiło się tylko i wyłącznie do przechowywania samochodów osobowych. Zawężenie w taki sposób tego pojęcia jest nieuzasadnione. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wskazał, że zamiarem ustawodawcy było umożliwienie przekształcenia w prawo własności użytkowania wieczystego nieruchomości związanych z funkcją mieszkaniową czy też rolniczą. Wprowadzenie w przepisie art. 1 "zwrotu garaży" dotyczyć miało nie jakichkolwiek garaży, lecz jedynie tych, które powiązane są z ową funkcją mieszkaniową. W ocenie Kolegium mając na uwadze cel i sens ustawy, nie sposób uznać, by budynek po straży pożarnej można było zakwalifikować jako garaż objęty przepisami ustawy z 2005 r. Na rozprawie w dniu 27 listopada 2008 r. skarżąca R. P. oświadczyła, iż podtrzymuje skargę w imieniu własnym i jako pełnomocnik pozostałych skarżących. Oświadczyła, że zakupiony budynek składa się z dwóch pomieszczeń garażowych, z których jedno stanowi budynek dawnej straży pożarnej, a drugie to dobudowa stanowiąca garaż autobusowy. Wyjaśniła, że jednie nad środkową częścią budynku znajduje się pomieszczenie określone jako piętro. Dodała, że pomieszczenia socjalne opisane w protokole wykonał dopiero jej mąż po zakupieniu nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga nie mogła zostać uwzględniona albowiem nie zdołała podważyć legalności zaskarżonej decyzji, co przy braku trafnych zarzutów branych pod rozwagę przez Sąd z urzędu, musiało prowadzić do konkluzji, iż zaskarżona decyzja, jako odpowiadająca prawu, nie podlegała wzruszeniu. W świetle bowiem brzmienia art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) jedynym kryterium objętym badaniem przez sąd administracyjny jest kryterium zgodności z prawem kwestionowanych decyzji, postanowień, czynności, czy innych aktów administracyjnych. Sądy te powołane są bowiem do kontroli zgodności z prawem wykonywania administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych (art.1 i art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Zatem realizując tę kontrolę badają czy objęte skargą decyzje nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego odpowiednio w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź stanowiącym podstawę wznowienia postępowania (wówczas władne są uchylić wadliwe rozstrzygnięcie), jak też kontrolują czy nie są one dotknięte kwalifikowaną wadą prawną uzasadniającą ich nieważność (art.145 ostatnio przywołanej ustawy). Przy czym, jak głosi art. 134 § 1 tej ustawy, sądy administracyjne nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przeto oceny legalności dokonują również z urzędu. Jednakże sądy nie są uprawnione do oceny innych okoliczności, jak na przykład pokrzywdzenia strony, czy zgodności rozstrzygnięcia z zasadami współżycia społecznego, o ile nie należą one do znamion właściwego przepisu prawa mającego zastosowanie w sprawie, jak również nie są władne do wydania innego rozstrzygnięcia niż przewiduje to przywołana powyżej ustawa w art. 145. Przesłanki i warunki przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości określa ustawa z dnia 29 lipca 2005 roku, przy czym Sąd dokonuje kontroli legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o przepisy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 13 października 2005 roku) użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Osoby te mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości do dnia 31 grudnia 2012 r. (ust. 5 tego artykułu). Do przekształcenia zatem prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności w przypadku owej pierwszej grupy podmiotów, wśród których niewątpliwie mieściliby się wnioskodawcy, niezbędne było łączne zaistnienie trzech wymienionych w powołanym przepisie przesłanek: 1. wnioskodawcy jako osoby fizyczne musieli być użytkownikami wieczystymi nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 13 października 2005 roku; 2. żądanie przekształcenia miało być złożone do dnia 31 grudnia 2012 roku; 3. nieruchomość pozostająca w użytkowaniu wieczystym wnioskodawców miała być zabudowana na cele mieszkaniowe lub garażami albo przeznaczona pod tego rodzaju zabudowę (w rozpatrywanej sprawie nie mamy bowiem do czynienia z nieruchomością rolną). Zatem wymienione powyżej przesłanki wyraźnie wskazują, że wnioskodawcy muszą być wieczystymi użytkownikami nieruchomości w określonym czasie oraz, że musi to być ściśle określona nieruchomość, a mianowicie musi być ona zabudowana na cele mieszkaniowe lub zabudowana garażami albo być przeznaczona pod tego rodzaju zabudowę, czyli na cele mieszkaniowe lub garaże. Poza sporem pozostaje w rozpatrywanej sprawie, że wnioskodawcy w chwili wejścia w życie ustawy czyli w dniu 13 października 2005 r. (w owym określonym czasie) byli wieczystymi użytkownikami nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] położonej w C. przy ulicy [...]. Trudno jednak uznać, by nieruchomość ta spełniała wymogi określone w ustawie. Jak wynika z akt sprawy - jest to nieruchomość zabudowana budynkiem po dawnej straży pożarnej. Z ustaleń poczynionych w trakcie postępowania wynika, że przedmiotowy budynek "jest murowany, piętrowy z poddaszem, a składa się z dwóch garaży, dwóch biur, trzech magazynów i pomieszczenia sanitarnego" – (tak w akcie notarialnym ), ewentualnie składa się z "dwóch dużych pomieszczeń z kanałami samochodowymi, pomieszczeń sanitarnych i socjalnych oraz dużego pomieszczenia biurowego, nad którym jest wejście na piętro budynku" – tak w protokole z wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu [...] r., czy ogólnie "pomieszczeń gospodarczych" – tak w piśmie przedsiębiorstwa Wielobranżowego [...] do [...] w S. z dnia [...] r. Wypada w tym stanie sprawy stwierdzić, że niewątpliwie wnioskowana nieruchomość zabudowana była budynkiem, gdzie m.in. mieściły się garaże. Część obiektu zatem niewątpliwie miała taką funkcję, ale w całości trudno uznać ten budynek za garaż, wobec tego, że były w nim także inne pomieszczenia. Ustawa nie zawiera definicji ustawowej pojęcia "garaż", a odwołując się do definicji słownikowej – to pomieszczenie do przechowywania samochodów lub motocykli. Prawo do przekształcenia użytkowania wieczystego we własność nie przysługuje wobec gruntów zabudowanych innymi niż garaże budynkami gospodarczymi, a za garaż trudno uznać budynek, gdzie tylko część powierzchni przeznaczona jest do przechowywania samochodów, a pozostała część obiektu wypełnia inne funkcje. Funkcja garażowania dotyczyć musi całego pomieszczenia. Można dopuścić, że w przypadku, gdy nieruchomość jest zabudowana wieloma garażami, garażem wielostanowiskowym czy wielopoziomowym budynkiem garażowym, to spełnia wymogi przewidziane w przepisie, nie można jednak za garaż przyjmować budynku np. warsztatu czy stacji obsługi, a także budynku z innymi niż garaż pomieszczeniami, które tak, jak w przypadku strony skarżącej wykorzystywane były na prowadzenie działalności gospodarczej. Dodatkowo należy odnieść się także do intencji ustawodawcy, który niewątpliwie dążył do dania możliwości osobom fizycznym uregulowania stanu prawnego nieruchomości przeznaczonych na cele mieszkaniowe i zabudowanych garażami (wydaje się, że związanymi z ową funkcją mieszkaniową). Odnosząc powyższe rozważania do rozpatrywanej sprawy, wypada zgodzić się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez orzekające w sprawie organy administracyjne. Dodatkowo, że według miejscowego planu przestrzennego Miasta C. przyjętego uchwałą Rady Miasta C. z dnia [...] r. Nr [...], przedmiotowa nieruchomość leży na terenach oznaczonych jako tereny usług i tereny produkcyjne. Zapisy tego planu wykluczają więc przeznaczenie nieruchomości pod zabudowę mieszkaniową i garaże. Reasumując powyższe rozważania stwierdzić przyjdzie, że nie można stwierdzić naruszenia prawa przez organy administracyjne, dającego podstawę do uwzględnienia skargi i wydania rozstrzygnięcia na mocy art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, natomiast żądanie strony skarżącej o wydanie wyroku pozwalającego na przekształcenie prawa wieczystego użytkowania w prawo własności wykracza poza kompetencje sądu administracyjnego. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) oddalił skargę.