II SA/Gl 469/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie WSA Elżbieta Kaznowska, NSA Ewa Krawczyk (spr.), Protokolant staż. Ewa Pasiek, po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi C. P. na decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności wykonanych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną przez nią w mocy decyzję organu I instancji, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego tytułem zwrotu kosztów postępowania [...]zł /[...]zł/. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ż. – rozpoznając sprawę po raz drugi na skutek kasacyjnej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. – decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 105 § 1 kpa oraz art. 51 ust. 5, art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 7.07.1994 r. /Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 z zm./ umorzył postępowanie w sprawie doprowadzenia rowu na trenie posesji "a" i "b" w Ż. /działki X, Y i Z/ do stanu zgodnego z przepisami. W uzasadnieniu organ podał, iż rów odprowadzający wody powierzchniowe na terenie posesji nr "a" i "b" istniał od bardzo dawna. Potwierdza to decyzja Naczelnika Gminy W. z [...] r., którą nakazano W. S. "przywrócenie do stanu poprzedniego naturalnego spływu wód, poprzez wykonanie otworu w podmurówce ogrodzenia na wysokości cieku naturalnego", a także oświadczenia notarialne M. S., W. P. oraz W. P., to jest poprzednich właścicieli działki, którą obecnie dysponuje C. P.. Oględziny przeprowadzone w dniu [...].2003 r. wykazały, że od posesji nr "c" przez posesje nr "a" i "b" przebiega budowla składająca się na odcinku oznaczonym w protokole wizji ABC z rowu oraz na odcinku CDE z rur żeliwnych. W roku 2002 r. na odcinku B-C /5,9 m/ wykonano czyszczenie rowu i ułożenie korytek betonowych; na odcinku AB /15 m/ usypano wał ziemny o wysokości 25 cm i szerokości 70 cm od strony budynku mieszkalnego i ułożono ukośnie betonowe płyty ażurowe oparte na wale /3,6 m/. Zdaniem organu orzekającego roboty przy istniejącym rowie /budowli/ należy zakwalifikować jako remont istniejącego obiektu /art. 29 ust. 2 pkt 11/ który wymagał dokonania zgłoszenia. Inwestorzy – B. i W. S. oraz K. J. zgłoszenia nie dokonali. Co do zasady do robót tych należy zastosować zdaniem organu art. 51 ust. 1 w związku z ust. 5 art. 51 znowelizowanego Prawa budowlanego. Biorąc jednak pod uwagę zakres i rodzaj wykonanych robót, brak negatywnego wpływu na działkę C. P. odstąpiono od nakazania doprowadzenia rowu do właściwego stanu technicznego i uznano, że postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe. Nadto organ wyjaśnił, że wszczął odrębne postępowanie w sprawie urządzeń budowlanych zlokalizowanych na działce nr "a" i nr "b" w Ż., a postępowanie w zakresie ścieków bytowych i nieczystości ciekłych prowadzi Starosta Powiatu Ż.. C. P. w odwołaniu od powyższej decyzji zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 6, 7, 8, 10, 75 § 2, 66 § 1, 79, 80 i 81 kpa oraz art. 105 § 1 kpa. Zdaniem odwołującego się organ niewłaściwie ocenił zebrany materiał dowodowy, co doprowadziło go do wniosku, iż sporny rów istniał od dawna, a w 2002 r. dokonano jedynie jego remontu. W rzeczywistości przed rokiem 2003 przez działki X, Y, Z jedynie okresowo – w czasie intensywnych opadów lub roztopów, spływał nadmiar wód w sposób nieregularny tworząc rozlewisko. Budowa rowu, którym wody i nieczystości skierowano na działkę odwołującego się miała miejsce dopiero w 2002 r. Naruszono także art. 105 § 1 kpa bowiem organ stwierdził zakres wykonanych robót, a skala tych robót – w ocenie organu niewielka – nie uprawniała do umorzenia postępowania. Niewłaściwie także zakwalifikowano przeprowadzone roboty do remontów /niezgodnie z art. 3 pkt 8/. W konkluzji odwołania C. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i uwzględnienie jego wniosku z [...] 2003 r. przez orzeczenie rozbiórki spornego rowu na podstawie art. 48 Prawa budowlanego lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa – utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach decyzji organ odwoławczy wskazał na znajdujące się w aktach sprawy pisma K. J. i B. S. z 1999 r., które już w tej dacie oponowały przeciwko wydaniu pozwolenia na budowę domu mieszkalnego dla C. P., do czasu uregulowania "cieku" wodnego biegnącego od ich działek poprzez parcelę odwołującego się i twierdziły, że zasypuje on "ciek" wodny na swojej działce powodując zalewanie działek do nich należących. Zagadnienia związane z uregulowaniem stosunków wodnych na działkach stron są objęte odrębnym, dotychczas nie zakończonym postępowaniem prowadzonym przez Starostę Powiatu Ż.. Natomiast organy nadzoru budowlanego przeprowadziły w ramach swojej właściwości postępowanie w zakresie dokonanych robót budowlanych na istniejącym rowie odwadniającym /cieku wodnym/ na parcelach B. i W. S. oraz K. J.. Roboty te były remontem, wykonanym bez zgłoszenia. Z uwagi na nieduży zakres tych robót oraz fakt, że nie mają one wpływu na istniejący i dotychczas nie rozwiązany przez organ samorządowy, problem odprowadzania wód powierzchniowych z działek X, Y i Z, brak jest uzasadnienia do zastosowania do tych robót regulacji zawartej w art. 51 ust. 1 i 2 w zw. z ust. 5 Prawa budowlanego. Podzielił organ odwoławczy stanowisko organu I instancji co do bezprzedmiotowości postępowania organów nadzoru w stosunku do robót wykonanych w spornym rowie, a skutkujących umorzeniem postępowania w sprawie. Nadto podkreślił, że umorzenie postępowania nie dotyczy odprowadzania wód powierzchniowych z parcel państwa S. i J.. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego C. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając zgłoszone żądanie skarżący powtórzył wcześniej przedstawioną w odwołaniu – argumentację. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem – w ocenie składu orzekającego – zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim należy stwierdzić, że organ administracyjny ma obowiązek umorzenia postępowania administracyjnego, gdy postępowanie to z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe – art. 105 § 1 kpa. Bezprzedmiotowość postępowania, o której stanowi art. 105 § 1 kpa oznacza, że brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do jej istoty. Klasyczną przyczyną bezprzedmiotowości postępowania jest brak przedmiotu postępowania. W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, że w spornym rowie wykonano roboty budowlane. Na odcinku CDE /rysunek dołączony do protokołu oględzin z [...] 2003 r./ ułożono w 1982 r. rury; na odcinku BC po wyczyszczeniu rowu – ułożono korytka betonowe o szerokości 35 cm i głębokości 24 cm w 2002 r.; na odcinku AB usypano wał ziemny o wysokości 25 cm i szerokości 70 cm od strony budynku mieszkalnego, a w końcowej części tego odcinka – na długości 3,6 m ułożono ukośnie betonowe płyty ażurowe oparte o "wał". Te prace na odcinku AB wykonano w 2002 r. Skoro w sprawie było bezsporne, że wszystkie roboty przeprowadzone w 2002 r. miały charakter samowoli należało ustalić w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie wydawania decyzji w tej sprawie przepisy Prawa budowlanego z dnia 7.07.1994 r. w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z dnia 16.04.2004 r. /Dz.U. nr 93, poz. 888/ jaki charakter miały te roboty w kontekście regulacji zawartej w art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego, a więc czy były budową, przebudową czy też montażem. Od dokonania tego ustalenia uzależnione jest bowiem stosowanie poszczególnych środków likwidacji samowoli i sposób likwidacji samowoli. Roboty, które wykonano w 2002 r., ani w dacie ich zrealizowania, ani w dacie orzekania nie mogły być zaliczone do remontu. Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 11 Prawa budowlanego w brzmieniu nadanym ustawą z 16.04.2004 r. pozwolenia na budowę nie wymagała przebudowa i remont sieci m.innymi wodociągowych, kanalizacyjnych prowadzonych po dotychczasowych trasach. Roboty takie wymagały zgłoszenia /art. 30 ust. 1 pkt 2/. W ocenie Sądu roboty wykonane w 2002 r. nie stanowiły jednak remontu, który polega na odtworzeniu w istniejącym obiekcie budowlanym, a więc i budowli /rów/ stanu pierwotnego, a nie stanowiące bieżącej konserwacji /art. 3 pkt 8/. Ułożenie w istniejącym rowie, dotychczas ziemnym, korytek betonowych przykrytych betonowymi płytami ażurowymi, nie było odtworzeniem stanu istniejącego, nie stanowiło też budowy, ani przebudowy tego rowu. Wydaje się, że roboty budowlane należy zakwalifikować do montażu, którego przeprowadzenie wymagało pozwolenia na budowę, a jego samowolne dokonanie podlega likwidacji na gruncie art. 51 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego. Omawiane roboty zostały wykonane, toteż istotnie brak było podstaw do orzekania o ich zaniechaniu. Należało natomiast przeprowadzić postępowanie mające na celu doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem /art. 51 ust. 1 pkt 2/, chyba że organ uznałby, iż taka możliwość nie istniała, co z kolei obligowałoby go do nakazania doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego /art. 51 ust. 1 pkt 1/. W rozpoznawanej sprawie organy stanęły na stanowisku, iż skromny zakres i rodzaj wykonanych robót, które nie mają negatywnego wpływu na działkę skarżącego nie uzasadnia ani nakazu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, ani stanu poprzedniego, ale umorzenie postępowania. Takiego stanowiska Sąd nie może zaakceptować bowiem postępowanie w sposób oczywisty nie stało się bezprzedmiotowe a okoliczność by wykonane roboty nie wpływały na działkę skarżącego, pozostaje w sprzeczności z jego twierdzeniami, które spowodowały całość postępowania. W postępowaniu ponownym organ powinien więc odnośnie robót, które zostały samowolnie wykonane w 2002 r. przeprowadzić postępowanie uregulowane art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 w celu doprowadzenia istniejącego rowu /określonego także jako ciek/ do stanu zgodnego z przepisami. Odnosząc się do odcinka rowu, oznaczonego na powoływanym szkicu literami CDE, na którym to odcinku ułożono w 1982 r. rury żeliwne, należy stwierdzić, że roboty te także stanowiły samowolę budowlaną. Pozwolenia na "orurowanie" rowu nie zawiera bowiem decyzja Naczelnika Gminy W. nr [...] z [...] r., a fakt – podnoszony przez organy – nabycia tych rur przez Urząd Gminny w celu przeprowadzenia wód przez posesje B. S. nie sanuje braku pozwolenia. Do tej części rowu z uwagi na datę wykonania należy przeprowadzić postępowanie przewidziane art. 37, 40 i 42 Prawa budowlanego z 1974 r. Żądania skarżącego rozbiórki rowu w całości, jako wykonanego bez pozwolenia na budowę, nie mogły zostać uwzględnione. Z akt sprawy bowiem wynika, że sporny rów istniał na wiele lat przed rokiem 1999 r., kiedy to skarżący rozpoczął starania o uzyskanie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego /pozwolenie na budowę z [...] r. wydane przez Wójta Gminy W./. Rów ten prowadziły wody opadowe /i pochodzące z roztopów/ m.innymi przez działki B. i W. S. oraz K. J., a następnie działki skarżącego. Projektowana, a następnie realizowana przez skarżącego budowa domu właśnie z tego powodu spotkała się z sprzeciwem właścicieli wyżej położonych działek. Nie jest więc prawdą, że rów ten został wykonany w 2002 r. W tej dacie dokonano jedynie robót będących przedmiotem decyzji a wcześniej w [...] r. część rowu orurowano. Przeprowadzenie tych robót bez stosownej zgody organów administracyjnych nie czyni zasadnym żądania rozbiórki całego rowu /tu przez jego zasypanie/, a jedynie przeprowadzenie w stosunku do nich postępowania wskazanego wyżej. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a i c, art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z zm./ orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i art. 209 ppsa.