II SA/Gl 469/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 maja 2019 r. sprawy ze sprzeciwu A.Z. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala sprzeciw. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. przyznał skarżącemu A.Z. zasiłek stały dla osoby samotnie gospodarującej w wysokości 190,00 zł miesięcznie na okres od 1.10.2018 r. do 31.12.2018 r. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że strona ma orzeczenie o zaliczeniu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe, jest osobą bezdomną, samotnie gospodarującą, aktualnie skierowaną do schroniska dla osób bezdomnych prowadzonego przez Fundację A w N., gdzie ma zapewnione całodobowe bezpłatne schronienie wraz z gorącym posiłkiem. Skarżący nie ma własnego dochodu, orzeczenie dot. jego niepełnosprawności zostało wydane na stałe. Jednakże z powodu wcześniejszego łamania regulaminu schroniska gdzie przebywał, marnotrawienia zasobów finansowych, lekceważącego podejścia do wspólnych ustaleń podjętych z pracownikiem socjalnym., brak współpracy w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej, niedotrzymywanie postanowień kontraktu socjalnego, wysokość i czasookres przyznania zasiłku stałego zostały ograniczone do wysokości, która jest niezbędna, by mógł opłacić śniadania i kolacje w schronisku oraz zakupić niezbędną brakującą odzież, obuwie i bieliznę osobistą, o którą wnioskował. Organ dodał, że jeżeli skarżący podejmie współpracę w celu rozwiązania sytuacji, w jakiej się znajduje, między innymi podejmie leczenie odwykowe i będzie wywiązywał się z pozostałych postanowień kontraktu, może ponownie ubiegać się o przyznanie zasiłku stałego od stycznia 2019 r. Decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, w wyniku rozpoznania odwołania skarżącego uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł przede wszystkim, że skarżący spełnia przesłanki ustawowe do uzyskania pomocy w formie zasiłku stałego, gdyż nie ma dochodu oraz jest niepełnosprawny. Dodał, że maksymalna wysokość zasiłku stałego, jaka mogłaby mu zostać przyznana wynosi 645 zł. Natomiast organ pierwszej instancji przyznał mu prawo do zasiłku stałego w kwocie 190 zł miesięcznie na okres od 1.10.2018 r. do 31.12.2018 r. wskazując w uzasadnieniu, że powodem ograniczenia wysokości zasiłku stałego do kwoty 190 zł miesięcznie i przyznania wskazanego świadczenia jedynie na okres do 31.12.2018 r. było wcześniejsze łamanie regulaminu schroniska, gdzie przebywał A.Z., marnotrawienie zasobów finansowych, lekceważące podejście do wspólnych ustaleń podjętych z pracownikiem socjalnym, brak współpracy w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej, niedotrzymywanie postanowień kontraktu socjalnego. W ocenie składu orzekającego Kolegium organ pierwszej instancji dokonał niewłaściwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Z akt sprawy wynika, że A.Z. jako osoba bezdomna zgłosił się do MOPS w K. w dniu 23.10.2018 r. o udzielnie pomocy między innymi w postaci uzyskania skierowania do schroniska dla osób bezdomnych oraz o przyznanie zasiłku stałego. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] r. przyznał mu świadczenie w postaci tymczasowego schronienia w schronisku dla osób bezdomnych prowadzonym przez Fundację A w N. na okres od 23.10.2018 r. do 31.12.2018 r. W związku z powyższym w ocenie Kolegium organ pierwszej instancji, wydając w dniu [...]r. decyzję o przyznaniu stronie zasiłku stałego jedynie w wysokości 190 zł na okres do 31.12.2018 r. z uwagi na zachowanie strony podczas pobytu w Schronisku dla bezdomnych w R. (w którym strona przebywała do 10.04.2018 r.) i powołując się na wówczas obowiązujący kontrakt socjalny, działał z naruszeniem granic uznania administracyjnego. W ocenie składu orzekającego Kolegium, za zbyt daleko idące należy uznać dokonanie przez organ pierwszej instancji ograniczenia przyznania pomocy społecznej z uwagi na zachowanie strony, które miało miejsce kilka miesięcy temu. Nie można bowiem z góry zakładać, że aktualnie strona powtórzy swoje zachowanie, które miało miejsce w Schronisku dla bezdomnych w R., a przyznaną pomoc zmarnotrawi przeznaczając ją na zakup używek. Organ podkreślił, że A.Z. w odwołaniu oświadczył, iż od 21.10.2018 r. nie spożywa alkoholu i środków psychotropowych, przestrzega regulaminu schroniska, uczestniczy w zajęciach organizowanych w schronisku, pracuje codziennie, oprócz niedzieli, w czynie społecznym na rzecz schroniska, odbywał detoksykację alkoholową w T. w dniach od 6.11.2018 r. do 16.11.2018 r. Organ odwoławczy podniósł, że z akt sprawy wynika, iż w dniu 23.10.2018 r. został ze stroną spisany nowy kontrakt socjalny. Ocena realizacji tego kontraktu będzie mogła być podstawą do weryfikacji aktualnie przysługującej stronie pomocy. Ponadto w ocenie składu orzekającego Kolegium w pierwszej kolejności organ pierwszej instancji, mając na względzie chorobę alkoholową strony, powinien rozważyć przyznanie stronie pomocy w formie niepieniężnej, a nie ograniczać wysokości przysługującego świadczenia. Organ wskazał, że w ramach ponownego rozpatrywania sprawy organ pierwszej instancji wspólnie z A.Z. ustali zasady współpracy, której efektem końcowym będzie zawarcie nowych uzgodnień dotyczących rozwiązywania problemu alkoholowego oraz ustalenie sposobu wydatkowania przez stronę przyznanych świadczeń, a których treść m.in. będzie jednoznacznie określać skutki ich niedotrzymania przez stronę. Następnie stwierdził, że z uwagi na naruszenie art. 7 kpa, 77 kpa, art. 80 kpa, których dopuścił się organ pierwszej instancji, zaistniała konieczność uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Podkreślił, że zgodnie z poglądem wyrażonym przez WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 9.03.2017 r. sygn. akt IV SA/Po 686/16, nie można postępowania dowodowego, którego przedmiotem jest ustalenie istnienia kluczowej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznej, określić mianem "dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie" w rozumieniu art. 136 kpa. W sprzeciwie wniesionym od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący podniósł zarzuty sprowadzające się do kwestionowania ustaleń organu I instancji. W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy wniósł o jego oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Według art. 151a § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Na podstawie zaś art. 151a § 2 P.p.s.a., w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw. W wyniku przeprowadzenia kontroli decyzji organu odwoławczego – w zakresie i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - stwierdzić należało, że sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego na okres od 1.10.2018 r. do 31.12.2018 r. i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Podstawę prawną tej decyzji stanowił przepis art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, według którego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podniósł, że organ pierwszej instancji przyznał skarżącemu prawo do zasiłku stałego ograniczając wysokość tego zasiłku i okres, na jaki świadczenie zostało przyznane z uwagi na lekceważenie ustaleń podjętych przez skarżącego z pracownikiem socjalnym, brak współpracy w przezwyciężaniu trudnej sytuacji życiowej i niedotrzymywanie postanowień kontraktu socjalnego. Podkreślenia przy tym wymagało, że w zaskarżonej decyzji organ zawarł stwierdzenia sprowadzające się do tego, iż ograniczenie przyznania pomocy społecznej z uwagi na zachowanie skarżącego podczas obowiązywania poprzedniego kontraktu socjalnego, jest pozbawione podstaw, zwłaszcza wobec tego, że został ze stroną spisany nowy kontrakt socjalny. Organ podniósł przy tym, że ocena realizacji tego kontraktu będzie mogła być podstawą do weryfikacji aktualnie przysługującej stronie pomocy. Ponadto dodał, że w pierwszej kolejności organ pierwszej instancji, mając na względzie chorobę alkoholową skarżącego, powinien rozważyć przyznanie mu pomocy w formie niepieniężnej, a nie ograniczać wysokość przysługującego świadczenia. W związku z tym wskazał, że w ramach ponownego rozpatrzenia sprawy, organ pierwszej instancji wspólnie ze skarżącym ustali zasady współpracy, której efektem końcowym będzie zawarcie nowych uzgodnień dotyczących rozwiązania problemu alkoholowego oraz ustalenie sposobu wydatkowania przez stronę przyznanych świadczeń, a treść tych ustaleń m.in. będzie jednoznacznie określać skutki ich niedotrzymania przez stronę. Zasadnie zatem organ odwoławczy podniósł, że z uwagi na naruszenie art. 7 kpa, art. 77 kpa, art. 80 kpa, których dopuścił się organ pierwszej instancji, zaistniała konieczność uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W konsekwencji przeprowadzenia kontroli decyzji organu odwoławczego w zakresie określonym w art. 64e P.p.s.a. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., a wobec tego sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. W podsumowaniu podkreślenia wymagało, że w związku ze stwierdzonym wyżej naruszeniem przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji - jako zgodną z prawem ocenić należało decyzję SKO uchylającą decyzję organu pierwszej instancji i przekazującą sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. Wobec tego - na podstawie art. 151a § 2 P.p.s.a. - sprzeciw należało oddalić.