II SA/Gl 470/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek,, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2010 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w B. - Południe G.P. sprawy ze skargi B.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary za zniszczenie drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzające je decyzje Wójta Gminy W. z dnia [...]r. nr [...] i z dnia [...]r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] roku, nr [...], Wójt Gminy W. wymierzył B. G. karę pieniężną w wysokości [...] zł za spowodowane niewłaściwą pielęgnacją zniszczenie 4 modrzewi rosnących na nieruchomości przy ul. [...] w W. Termin płatności wymierzonej kary został odroczony na okres trzech lat, bowiem stopień uszkodzenia drzew nie wykluczał zachowania ich żywotności oraz możliwości odtworzenia korony. Jednocześnie organ poinformował, że ustalona kara zostanie umorzona po upływie terminu jej odroczenia, po stwierdzeniu zachowania przez drzewa żywotności albo odtworzenia korony. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 88 ust. 1 pkt 3 i ust. 2, 3, 4, 7, 8 oraz art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody ( Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.), a także rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew i krzewów (Dz. U. Nr 219, poz. 2229) i obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 16 października 2007 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2008 ( Mon. Pol. Nr 77, poz. 828 ). W sentencji decyzji zamieszczona została tabela, w której w sposób szczegółowy organ przedstawił sposób, w jaki wyliczył wysokości wymierzonej kary. Przedmiotowa decyzja zapadła w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, bowiem poprzednie zapadłe w sprawie orzeczenie Wójta W. zostało uchylone decyzją kasatoryjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. B. G. ponownie odwołała się od decyzji organu I instancji. Podniosła, że jest właścielką parceli przy ul. [...]w W. i sadziła osobiście modrzewie za które wymierzono karę administracyjną. W związku z koniecznością przeprowadzenia zabiegów pielęgnacyjnych skorzystała ona z usług profesjonalnej firmy "A" i nie są jej znane przyczyny powodujące usychanie drzew. Podkreśliła, że w żaden sposób świadomie ani nieświadomie nie przyczyniła się do zaistniałego stanu rzeczy. W związku z tym, w jej ocenie, w sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 85 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym kary nie uiszcza się, jeżeli drzewa nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości. Jednocześnie odwołująca się zadeklarowała zasadzenie w miejsce modrzewi 5 żywotników – tuji. Działając w oparciu o przepis art. 132 k.p.a. Wójt Gminy W. decyzją z dnia [...] roku, nr [...], zmienił swoją decyzję z dnia [...] roku, w ten sposób, że punkcie drugim sentencji decyzji zobowiązał B. G. do zastąpienia zniszczonych drzew nowymi drzewami zasadzonymi na działce w ilości co najmniej 5 sztuk, w terminie do [...] roku. Jednocześnie organ I instancji wskazał, że jeżeli zasadzone drzewa zachowają żywotność po upływie 3 lat od ich zasadzenia kara wymierzona za niewłaściwą pielęgnację modrzewi zostanie umorzona w oparciu o przepis art. 88 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody. Także i od tej decyzji B. G. wniosła odwołanie. Zaskarżoną decyzją SKO w B. B. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...]roku. W uzasadnieniu podało, że z akt sprawy wynika, iż po cięciach pielęgnacyjnych wykonanych w 2007 roku 4 modrzewie znajdujące się na posesji B. G. nie wykazują oznak żywotności. Powyższe - zdaniem organu - dowodzi istnienia związku przyczynowego między przeprowadzonymi zabiegami, a stanem żywotności drzew. Wobec tego nie było konieczne, na tym etapie postępowania, powołanie biegłego. B. G. zlecając wykonanie zabiegów pielęgnacyjnych firmie "A" wiedziała o czynnościach pielęgnacyjnych i godziła się na nie, co implikuje jej winę. W tym stanie faktycznym zasadne było – zdaniem Kolegium – zastosowanie art. 88 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 ustawy o ochronie przyrody. Nadto organ stwierdził, że w świetle ustaleń organu I instancji w pierwszym sezonie wegetacyjnym po cięciach drzewa posiadały zielone odrosty, co dowodzi istnienia podstaw do twierdzenia, iż przedmiotowe drzewa mogą zachować żywotność. W skardze na tę decyzję B. G., zastępowana przez pełnomocnika radcę prawnego B. D., domagała się jej uchylenia w całości i zasądzenia kosztów postępowania. Uzasadniając swoje żądania wskazała, że fakt zniszczenia drzew winien zostać stwierdzony przez biegłego, bowiem jest to okoliczność wymagająca wiadomości specjalnych. Biegły powinien także ustalić rzeczywistą przyczynę obecnego stanu drzew, bowiem stan ten może być wynikiem wpływu innych czynników, a niekoniecznie wykonanych cięć pielęgnacyjnych. Zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego skutkuje naruszeniem art. 7 i art. 77 k.p.a. Odwołująca się podniosła także, że zlecenie przez nią cięć pielęgnacyjnych firmie specjalistycznej stanowi okoliczność wyłączającą jej winę za spowodowanie uschnięcia drzew. Organ nie ustalił także czy cięcia były wykonane nieprawidłowo oraz nie wykazał związku przyczynowego między zabiegami pielęgnacyjnymi, a rzekomym uschnięciem drzew. Odwołująca się wskazała rownież, że t zmiana decyzji dokonana została z naruszeniem trybu przewidzianego w art. 132 k.p.a., bowiem organ nie uwzględnił w całości jej odwołania. W odpowiedzi na skargę SKO w B. wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego aktu. Odnosząc się do argumentu skarżącej, że uschnięcie drzew mogło zostać spowodowane innymi czynnikami zewnętrznymi Kolegium zauważyło, że wątpliwym jest, aby inny czynnik zewnętrzny mógł spowodować zniszczenie wszystkich 4 drzew taki sam sposób. Zatem należało przyjąć, że powodem braku żywotności drzew było nadmierne ich okoronowanie w trakcie wykonanych zabiegów pielęgnacyjnych. Tym samym skoro fakt zniszczenia drzew wykonanymi zabiegami został potwierdzony innymi dowodami, to nie było konieczne powoływanie biegłego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Sąd dokonując kontroli zaskarżonego aktu uznał bowiem, że w sprawie zaistniała przesłanka wskazana w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. nakazująca organowi administracyjnemu wznowienie postępowania administracyjnego. Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...) (art. 1 § 1). Kontrola o jakiej mowa wyżej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2) i polega na zbadaniu czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa materialnego i procesowego. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa, Sąd ocenia wpływ tego naruszenia na wynik sprawy. Dodać należy, iż powyższych ustaleń Sąd dokonuje wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Sąd tym samym władny jest uchylić zaskarżony akt w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i wreszcie naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Z kolei w myśl art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przystępując w zakreślonych wyżej ramach do szczegółowych rozważań dotyczących legalności zaskarżonego aktu należy stwierdzić, że prawomocnym wyrokiem z dnia 22 stycznia 2010 roku, II SA/Gl 189/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]roku, nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...]roku, nr [...]. Ostatnio wymienioną decyzją organ I instancji wymierzył B. G. również karę pieniężną w wysokości [...]zł za spowodowane niewłaściwą pielęgnacją zniszczenie 4 modrzewi. SKO w B. w wyniku odwołania, wniesionego przez B., w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło decyzję Wójta Gminy W. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Uchylając obie opisane decyzje WSA w Gliwicach podkreślił różnice w wymierzaniu kary admininistracyjnej za usunięcie drzew lub krzewów na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody ( Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.) od kary orzekanej na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, która jest wymierzana za zniszczenie drzew lub krzewów spowodowane niewłaściwą ich pielęgnacją. Wymierzenie tej drugiego rodzaju kary wymaga - zdaniem Sądu – przeprowadzenia szeregu ustaleń faktycznych, w szczególności zaś wykazania niewłaściwego wykonania zabiegów pielęgnacyjnych i ustalenia związku przyczynowo-skutkowego między zniszczeniem drzew, a niewłaściwym przeprowadzeniem takich zabiegów. Z zadania tego zaś organy obu instancji nie wywiązały się w sposób właściwy. WSA stwierdził, że organ II instancji uchylając decyzję Wójta W. uznał za zasadne wymierzenie kary administracyjnej, a decyzję tę oparł wyłącznie na braku uzasadnienia przyczyn podwyższenia tej kary o 100 %. Kolegium uznało jednocześnie bez poczynienia jakichkolwiek ustaleń, że zlecone przez B. G. zabiegi pielęgnacyjne, które zostały wykonane przez specjalistyczną firmę dendrologiczną, były przeprowadzone niewłaściwie i w związku z tym poddane zabiegom drzewa nie wykazują oznak żywotności. Stosownie do przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., WSA zawarł w omawianym wyroku wskazania co dalszego postępowania. W szczególności nakazał jednoznaczne i nie pozostawiające wątpliwości, wyjaśnienie charakteru, sposobu wykonania i bezpośrednich skutków cięć pielęgnacyjnych oraz redukcji koron modrzewi, a następnie wydanie, należycie umotywowanego rozstrzygnięcia, w postaci bądź to wymierzenia kary administracyjnej, bądź też umorzenia postępowania administracyjnego. WSA nakazał także dokonanie wyżej wskazanych ustaleń w oparciu o opinię biegłego dendrologa. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzających ją dwóch decyzji Wójta Gminy W. dostrzec należy, że wszystkie te decyzje wydane zostały w następstwie kasatoryjnej decyzji SKO w B. z dnia [...] roku. Wobec tego skoro decyzja ta oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały uchylone wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2010 roku, to należało stwierdzić wystąpienie w kontrolowanej sprawie przesłanki uzasadniającej wznowienie postępowania administracyjnego wskazanej w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, gdy decyzja ta została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które następnie zostało uchylone lub zmienione. Stosownie zaś do art. 145 § 1 pkt 1 lit b p.p.s.a. Sąd był zobligowany uchylić zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Z kolei art. 135 p.p.s.a. zobowiązuje sąd administracyjny do zastosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa nie tylko w stosunku do zaskarżonego aktu, ale także innych aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W oparciu o ten przepis Sąd uchylił zatem również poprzedzającą zaskarżone orzeczenie decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...]roku i zmieniającą ją decyzję tego organu z dnia [...] roku. Stosownie do art. 153 p.p.s.a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W świetle tego przepisu orzekający w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach był więc związany przedstawioną wyżej oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania. Aktualny skład Sądu nie może zatem formułować własnych ocen w kwestiach już przesądzonych prawomocnym wyrokiem. Z tego powodu jest on także zwolniony z obowiązku szczegółowego odniesienia się do zarzutów skargi, czy stanowiska zajętego w sprawie przez pozostałe strony, a także zamieszczenia w uzasadnieniu wyroku wskazań co do dalszego postępowania. W tym stanie rzeczy na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit b oraz art. 135 orzeczono jak w punkcie 1 sentencji. O niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono po myśli art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o przepisy art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a. Koszty te obejmują uiszczony wpis sądowy w kwocie 2000 złotych oraz wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 3600 zł - określone zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 2002, Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Zasądzone koszty postępowania nie obejmują zwrotu opłaty skarbowej w kwocie 17 zł uiszczonej od udzielonego pełnomocnictwa, bowiem opłata ta została już zwrócona omówionym wyżej wyrokiem WSA w Gliwicach.