II SA/Gl 474/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.) Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka Protokolant stażysta Ewelina Kutermankiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego (wymeldowanie) 1) oddala skargę, 2) przyznaje adwokatowi T. S. kwotę [...] zł ([...] złotych) już po powiększeniu o podatek VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Prezydent Miasta R. orzekł o wymeldowaniu K. S. z pobytu stałego w lokalu przy ul. A w R.. Decyzja ta została wydana w oparciu o przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 z późn. zm. – dalej ustawa o ewidencji ludności/. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że w sprawie została spełniona, określona w przywołanym przepisie, przesłanka opuszczenia przez podmiot lokalu mieszkalnego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Od decyzji tej odwołanie wniósł przebywający wówczas w Areszcie Śledczym w S. K. S. domagając się jej uchylenia. Podał, że decyzja organu I instancji wydana w wyniku działań podjętych przez Prokuratora Rejonowego w R. jest dla niego niezrozumiała, gdyż po odbyciu kary pozbawienia wolności miał zamiar powrócić do swojego dotychczasowego miejsca zamieszkania. Decyzja ta pozbawi go też możliwości ubiegania się o przedterminowe zwolnienie oraz o przepustkę umożliwiającą mu kontakt z synem. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji wskazując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. W uzasadnieniu orzeczenia, powołując się na ustalenia poczynione w toku postępowania dowodowego, organ odwoławczy wskazał, że K. S. opuścił w [...] r. miejsce swojego dotychczasowego stałego pobytu zabierając rzeczy osobiste. Od [...] r. był on poszukiwany listem gończym w związku z podejrzeniem popełnienia szeregu przestępstw. W [...] r. został zaś zatrzymany w mieszkaniu konkubiny. Zdaniem organu II instancji dowodzi to, że na długo przed aresztowaniem opuścił on dobrowolnie, z zamiarem zmiany miejsca pobytu stałego, lokal mieszkalny przy ul. A w R.. Opuszczając w [...] r. mieszkanie przy ul. A w R. odwołujący się nie dopełnił jednak nałożonego na niego art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności obowiązku wymeldowania się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach K. S. wskazał, że miejsce dotychczasowego pobytu opuścił z dwóch powodów. Na początku [...] r. urodziło się mu dziecko i w tym czasie jak i w czasie ciąży konkubiny przeprowadził się do jej mieszkania. Od końca [...] r. był on poszukiwany przez Policję i z obawy o swoją wolność ukrywał się nie przebywając w miejscu zameldowania. Podał, że nie zdawał sobie wtedy sprawy, że pozbawi go to stałego zameldowania. Powtórzył też argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, w której wiązał kwestię wymeldowania z pobytu stałego z możliwością uzyskania przerwy w odbywaniu kary, czy możliwością uzyskania warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbywania reszty orzeczonej kary pozbawienia wolności. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła odnieść skutku. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrolując zaskarżoną decyzję, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153, poz. 1269/, w aspekcie jej zgodności z prawem, uznał, że nie narusza ona przepisów prawa materialnego, a także na narusza przepisów postępowania administracyjnego. Na wstępie należy wskazać, że Wojewoda [...], zdaniem Sądu, poprawnie ocenił zebrane dowody, na ich podstawie dokonał trafnych ustaleń faktycznych oraz przeprowadził prawidłowe rozważania prawne. Na szczególne podkreślenie zasługuje zwłaszcza zapewnienie skarżącemu czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym, mimo iż zmieniał on w jego toku miejsca pobytu czasowego, bowiem w związku z toczącymi się postępowaniami karnymi był przenoszony do różnych aresztów śledczych. Co się tyczy zastosowanych w kontrolowanym postępowaniu przepisów prawa materialnego wskazać należy, że art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności nakłada na osobę, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące, obowiązek wymeldowania się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Jeżeli obowiązek ten nie zostanie dopełniony, ustawa przewiduje tryb administracyjny wymeldowania, który może zostać uruchomiony z urzędu lub na wniosek strony /m.in. właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu/. W kontrolowanej sprawie postępowanie to Prezydent Miasta R. wszczął z urzędu, a zainicjowane zostało ono wnioskiem Prokuratora Rejonowego w R. opartym na przepisie art. 182 k.p.a. Zawarta w tym przepisie formuła o zwróceniu się do właściwego organu o wszczęcie postępowania wskazuje, że uprawnienie prokuratora można określić jako "związane" z inicjowaniem postępowania administracyjnego. Samo nie wywiera ono natomiast, na co zasadnie wskazał Wojewoda w swojej wcześniejszej decyzji kasatoryjnej z dnia [...] r., skutku wszczęcia postępowania administracyjnego. Nie jest to bowiem żądanie strony postępowania /art. 61 § 1 k.p.a./, lecz – jak wynika z art. 188 k.p.a. – jest to żądanie podmiotu występującego na prawach strony. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. nr 93, poz. 887/ przesłankami orzeczenia wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące jest opuszczenie miejsca tego pobytu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. W odróżnieniu od poprzednio obowiązujących rozwiązań prawnych, ustawodawca w aktualnym brzmieniu przywołanego przepisu zrezygnował nie tylko ze związania kwestii zameldowania na pobyt stały z utratą tytułu prawnego do lokalu, co nastąpiło na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 /Dz.U. z 2002 r. nr 72, poz. 716/, ale z przepisu tego usunięta została także przesłanka uzależniająca dopuszczalność wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego od upływu 6 miesięcznego terminu liczonego od dnia, w którym zainteresowany podmiot opuścił miejsce pobytu stałego bez wymeldowania. Zatem należy wskazać, że w poprzednim brzmieniu analizowanego przepisu ustawodawca kładł znacznie bardziej wyraźny nacisk na trwały charakter, jakim musiało się cechować opuszczenie miejsca stałego pobytu. Powyższa zmiana koresponduje z przepisem art. 9 ust. 2b analizowanej ustawy zgodnie, z którym zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. W aktualnym stanie prawnym należy zdaniem składu orzekającego przyjąć, że opuszczenie miejsca stałego pobytu ma charakter trwały w przypadku, gdy osoba, której to dotyczy ześrodkowała aktywność życiową poza swoim dotychczasowym miejsce pobytu. Powyższe nie dotyczy zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o ewidencji jedynie przypadku pobytu czasowego, czyli przebywania bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem oraz przypadków wymienionych w art. 7 ust. 2 tej ustawy. Zauważyć należy, że aktualnie do sytuacji skarżącego znajduje wprost zastosowanie przepis art. 7 ust. 2 pkt 4 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym pobyt m.in. w zakładach karnych czy aresztach śledczych należy traktować jako pobyt czasowy, mimo iż trwa on ponad dwa miesiące. Powyższy przepis w opinii Sądu nie stanowił jednak przeszkody w wymeldowaniu K. S. z pobytu stałego w lokalu zamieszkiwanym przez jego matkę i braci przy ul. A w R.. Bezspornym w sprawie jest bowiem, że skarżący lokal ten opuścił na długo przed tymczasowym aresztowaniem i zamieszkał w innej miejscowości wraz z konkubiną i przyszłą matką jego dziecka. Według matki skarżącego J. S. miało to miejsce w [...] r., natomiast skarżący podał, że nastąpiło to [...] r. Na marginesie przyjdzie zauważyć, że K. S. został tymczasowo aresztowany w wiele miesięcy później, bo dopiero w dniu [...] r. Za bezzasadny należy uznać też zarzut skarżącego, że skoro opuścił on miejsce stałego pobytu w związku z ukrywaniem się przed Policją, to nie miało ono charakteru dobrowolnego. Wskazać tutaj trzeba w szczególności, że z dobrowolnym opuszczeniem miejsca pobytu mamy do czynienia wówczas, gdy wynika to z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Do tych ostatnich działań z pewnością nie można zaliczyć czynności podjętych przez organa ścigania. Dodatkowo zauważyć też przyjdzie, że jak wynika z informacji zawartej w Krajowym Rejestrze Karnym pierwszy list gończy, którym wszczęto poszukiwania skarżącego został wystawiony przez Prokuratora Rejonowego w K. dopiero w dniu [...] r. Z powyższych względów na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - dalej P.p.s.a./ Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach udzielonego skarżącemu prawa pomocy Sąd rozstrzygał w oparciu o art. 250 P.p.s.a. oraz przepisy § 2 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm./.