II SA/Gl 474/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Elwira Massel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2007 r. sprawy ze skargi B. F. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [..] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę B. F. pismem z dnia [...] roku zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta R. o wstrzymanie robót budowlanych obiektu [...] przy ul. [...], prowadzonych – przy granicy z – stanowiącymi jego własność – działkami o numerach [...] i [...], realizowanymi na podstawie decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] roku o pozwoleniu na budowę. Organ nadzoru budowlanego I instancji decyzją z dnia [...] roku odmówił uwzględnienia żądania B. F. Decyzja ta została uchylona przez organ II instancji w dniu [...] roku, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. W ponownym postępowaniu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta R. decyzją nr [...] z dnia [...] roku na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie w sprawie "wstrzymania robót budowlanych obiektu [...] w R.". W uzasadnieniu organ podał, że B. F. pismami z dnia [...] roku i [...] roku podtrzymał żądanie zawarte we wniosku z [...] roku wstrzymania robót budowlanych związanych z realizacją obiektu [...]. Obiekt ten był wykonywany w oparciu o decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] r. nr [...] oraz projekt zamienny, zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta R. nr [...] z dnia [...] roku, zmieniającą decyzję z dnia [...] roku. W dniu [...] roku została przeprowadzona kontrola budowy obiektu [...] w czasie której nie stwierdzono istotnych odstąpień od zatwierdzonych projektów lub innych warunków pozwolenia. Decyzją z dnia [...] roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta R. (decyzja nr [...]) udzielił pozwolenia na użytkowanie obiektu [...]. Udzielenie pozwolenia na użytkowanie oznacza zakończenie procesu inwestycyjnego, a fakt użytkowania obiektu potwierdził sam wnioskodawca w piśmie z dnia [...] roku. Ten stan czyni bezprzedmiotowym orzekanie w przedmiocie wstrzymania robót. Organ I instancji podał także, iż zawiadomienie o wszczęciu przez Wojewodę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej o pozwoleniu na budowę obiektu [...] wpłynęło do niego w dniu [...] roku, a więc już po wydaniu decyzji o pozwoleniu na użytkowanie tego obiektu. W odwołaniu B. F. zarzucił, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem art. 104 i 105 kpa, "art. 50 pkt 1 ust. 3" Prawa budowlanego oraz art. 7, 8, 9 i 77 kpa. Zdaniem autora odwołania nie było dopuszczalne wydanie pozwolenia na użytkowanie po złożeniu żądania wstrzymania robót budowlanych i wystąpienia o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. W dniu złożenia wniosku o wstrzymanie robót budowlanych istniały po temu przesłanki i tylko naruszenia prawa przez organ I instancji doprowadziły do zakończenia robót, wydania pozwolenia na użytkowanie i faktycznego rozpoczęcia tego użytkowania. W związku z tym odwołujący domagał się uchylenia kwestionowanej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Zdaniem organu odwoławczego w sytuacji, gdy budowa obiektu została zakończona, co w niniejszej sprawie potwierdza ostateczna decyzja z dnia [...] roku nr [...], postępowanie w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych związanych z realizacją tego obiektu jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach B. F. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jako naruszających art. 104 i 105 kpa, "art. 50 pkt 1 ust. 3" Prawa budowlanego z 1994 roku i art. 7, 8 i 77 kpa. Zdaniem skarżącego na skutek nie wstrzymania robót budowlanych w dacie złożenia przez niego wniosku w tym przedmiocie doszło do dopuszczenia przez organ I instancji do użytkowania obiektu wykonanego z naruszeniem prawa. W skardze powtórzono także argumenty odwołania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie. Skarżący w piśmie procesowym z dnia [...] roku (replika) przyznał, że budowa obiektu [...] została zakończona, ale doszło do tego na skutek braku we właściwym czasie reakcji organu I instancji na jego wniosek o wstrzymanie robót. W konsekwencji obiekt wykonano z naruszeniem pozwolenia na budowę, w tym bezprawnym naruszeniem granic jego działki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a tylko pod tym względem podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Faktem bezspornym w sprawie jest, że obiekt [...] w R. przy ul. [...] realizowany w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę został oddany do użytkowania. Decyzja o pozwoleniu na użytkowanie została wydana [...] roku przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta R. (nr [...]). Obiekt ten jest faktycznie użytkowany co potwierdza sam skarżący. Stosownie do art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1994 roku w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji, właściwy organ w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub art. 49b ust. 1 był zobowiązany do wstrzymania robót budowlanych wykonywanych w okolicznościach wskazanych w pkt 1-4 tego przepisu. Wstrzymanie robót przewidziane art. 50 ust. 1 dotyczyło tylko robót będących w toku, co oznacza, że przepis art. 50 ma zastosowanie jedynie do robót, które do chwili wydania rozstrzygnięcia, w powołaniu na ten przepis nie zostały zakończone. Nie sposób bowiem wstrzymać robót, które zostały zakończone. Takie stanowisko zajmuje orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 1999 r. IV SA 903/97), a jego konsekwencją były wprowadzone przez ustawodawcę zmiany w Prawie budowlanym (nowelizacja z dnia 27 marca 2003 roku) manifistujące się aktualną treścią art. 51 ust. 7. Skoro zatem jest bezsporne, iż w dacie podejmowania decyzji przez organ I instancji i utrzymania jej w mocy zaskarżoną decyzją roboty budowlane związane z realizacją obiektu [...] były zakończone niedopuszczalnym było orzekanie o ich wstrzymaniu. Postępowanie z wniosku skarżącego o wstrzymanie tych robót jako bezprzedmiotowe – brak robót w toku – podlegało umorzeniu. Nie doszło więc do naruszenia art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego (bo to ten przepis miałby zastosowanie do robót prowadzonych na podstawie pozwolenia na budowę, a nie powoływany przez skarżącego art. 50 ust. 1 pkt 3) ani też art. 104 i 105 kpa. Artykuł 104 kpa przewiduje załatwienie sprawy przez organ administracyjny przez wydanie decyzji (chyba, że przepisy kodeksu stanowią inaczej) rozstrzygającej sprawę co do jej istoty w całości lub w części lub kończącej sprawę w inny sposób w danej instancji. Przez rozstrzygnięcie sprawy co do istoty należy rozumieć jej rozstrzygnięcie merytoryczne, a więc przecięcie sporu co do prawa, usunięcie wątpliwości co do prawa przez jego ustalenie, stworzenie prawa przez jego nadanie lub wyznaczenie obowiązku. Z punktu widzenia modelu stosowania prawa rozstrzygnięciem sprawy przez jej umorzenie jest takim samym ustaleniem wiążących konsekwencji prawnych jak rozstrzygnięcie co do istoty. Mieści się więc w zakresie art. 104 kpa. W przypadku bezprzedmiotowości postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 kpa, organ jest zobowiązany wydać decyzję o umorzeniu postępowania, a decyzja ta stanowi załatwienie sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 104 kpa. Bezprzedmiotowość postępowania, o której stanowi art. 105 § 1 oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. W takim przypadku umorzenie postępowania jest obligatoryjne (art. 105 § 1 kpa), bo dalsze jego prowadzenie stanowiłoby o wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy. Niesłuszny jest także zarzut naruszenia art. 7, 8 i 77 kpa skoro stan faktyczny w zakresie niezbędnym do podjęcia rozstrzygnięcia został przez organy ustalony, a skarżący go nie kwestionuje. Mając na uwadze powyższą argumentację na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono, jak w sentencji.