II SA/Gl 474/19

WyrokWSA w Gliwicach2019-07-26

Skład orzekający: Łucja Franiczek, Tomasz Dziuk, Renata Siudyka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy środki otrzymane w ramach bezzwrotnej pomocy finansowej na rozpoczęcie działalności gospodarczej, współfinansowanej ze środków Unii Europejskiej, powinny być wliczane do dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że środki otrzymane w ramach bezzwrotnej pomocy finansowej na rozpoczęcie działalności gospodarczej, pochodzące ze środków Unii Europejskiej, stanowią dochód w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych i powinny być wliczane do dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego. W związku z tym, dochód rodziny skarżącej przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia, co skutkowało oddaleniem skargi.
Stan faktyczny
Skarżąca ubiegała się o świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że dochód rodziny przekracza ustalone kryterium. Kluczowym elementem sporu było zaliczenie przez organy do dochodu rodziny środków otrzymanych przez skarżącą w ramach bezzwrotnej pomocy finansowej na rozpoczęcie działalności gospodarczej, współfinansowanej ze środków UE. Skarżąca kwestionowała to zaliczenie, argumentując, że środki te były przeznaczone na inwestycje i nie stanowiły dochodu podlegającego opodatkowaniu. Po utrzymaniu decyzji odmawiającej świadczenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk(spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2019 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania skarżącej J. N. od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. znak [...] odmawiającej przyznania świadczenia wychowawczego w okresie od 1 października 2018 r do 30 września 2019 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018, poz. 2096, w skrócie: k.p.a.) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia 27 sierpnia 2018 r. skarżąca zwróciła się do Prezydenta Miasta B. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko: M. N. na okres świadczeniowy 2018/2019. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] r. odmówił skarżącej przyznania świadczenia wychowawczego w okresie od 1 października 2018 r do 30 września 2019 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że skarżąca w 2017 r. uczestniczyła w projekcie "Przedsiębiorczość bez barier" współfinansowanym ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego oraz budżetu państwa. Z ww. tytułu skarżąca uzyskała w 2017 roku łączną kwotę 31.879,28 zł. Dochody z ww. tytułu nie zostały wymienione w katalogu dochodów utraconych, w związku z czym nie zostały potraktowane jako utracone. Natomiast jako dochód utracony został potraktowany dochód uzyskany przez męża skarżącej w 2017 r. z tytułu zatrudnienia, który od dnia [...] r. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą. Ponadto zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] r. sygn. akt [...] zasądzono od męża skarżącej na rzecz jego syna (jako dziecka spoza rodziny) alimenty w wysokości 320,00 zł miesięcznie i z tego tytułu za miesiąc listopad 2017 r. i grudzień 2017 r. mąż skarżącej zapłacił łączną kwotę 640 zł. Po obliczeniu dochodu 3-osobowej rodziny skarżącej organ I instancji ustalił, że dochód w przeliczeniu na osobę wynosi 947,43 zł. i tym samym przekroczył kryterium dochodowe określne w art. 5 ust. 3 wskazanej powyżej ustawy (800,00 zł) o kwotę 147,43 zł. Przeprowadzając powyższe wyliczenia organ I instancji uwzględnił: - dochód męża skarżącej uzyskany w 2017 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej na zasadach ryczałtu pomniejszony o kwotę świadczeń alimentacyjnych świadczonych na rzecz osób spoza rodziny w wysokości 640,00 zł. (za miesiąc listopad 2017r. i grudzień 2017r.), podzielony przez 2 miesiące tj.143,22 zł.; - dochód skarżącej uzyskany w 2017 r. w wysokości 31.879,28 zł z tytułu otrzymanych środków z Unii Europejskiej, podzielony przez 12 miesięcy tj. 2.656,61 zł.; - kwotę w wysokości 509,55 zł otrzymaną na podstawie art. 27f ust.8-10 ustawy z dnia 26 lipca 1991r o podatku dochodowym od osób fizycznych, podzieloną przez 12 miesięcy tj. 42,46 zł. Od decyzji organu I instancji skarżąca wniosła odwołanie, w którym nie zgodziła się z dokonanym przez organ I instancji wyliczeniem dochodu rodziny tj. zakwestionowała doliczenie do dochodu środków uzyskanych w ramach Programu "Przedsiębiorczość bez barier" oraz "[...] Przedsiębiorczość bez barier" współfinansowanego przez Unię Europejską. Skarżąca wskazała, że środki z otrzymanej dotacji zobowiązana była wydać na inwestycje w swojej firmie i następnie przedstawić rozliczenie, której było warunkiem kwalifikowalności wydatków. Otrzymane środki nie powinny być traktowane jako dochód, gdyż kwota dotacji nie była opodatkowana podatkiem dochodowym, a to dlatego, że w całości została pokryta kosztami. Po rozpatrzeniu odwołania Kolegium wskazaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium przedstawiło najpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie organ ten przywołał treść przepisów, które w jego ocenie mają zastosowanie dla podjęcia rozstrzygnięcia. W tej części uzasadnienia przywołano m.in. kryterium dochodowe przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, pojęcie dochodu oraz przybliżono przepisy dotyczące ustalania jego wysokości. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy dokonał zestawienia i przeliczenia wysokości dochodów strony na osobę w rodzinie i w następstwie poczynionych działań matematycznych wskazał, że wysokość dochodu w przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącej wynosi 947,43 zł. Kolegium podkreśliło, że spór w sprawie dotyczy doliczenia przez organ I instancji do dochodu rodziny, dochodu uzyskanego w ramach programu "Przedsiębiorczość bez barier" oraz "[...] Przedsiębiorczość bez barier" współfinansowanego przez Unię Europejską. Odwołująca z tego tytułu w 2017r., czyli w roku bazowym, uzyskała dochód niepodlegający opodatkowaniu w wysokości 23.129,28 zł. + 1.750,00 zł. x 5 miesięcy = 31.879,28 zł. Dochód ten podzielony na 12 miesięcy w 2017r. wyniósł 2.656,61 zł. Organ odwoławczy przeprowadził ponadto analizę przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie podkreślając, że w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wprowadzono autonomiczne regulacje dotyczące ustalania wysokości dochodu uprawniającego do skutecznego ubiegania się o przyznanie przewidzianych w tej ustawie świadczeń. Potwierdzeniem autonomiczności rozwiązań występujących w tej ustawie jest wliczenie do dochodu innych dochodów niepodlegających opodatkowaniu na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Kolegium zwróciło uwagę, że ustawodawca nie dąży do takiego ustalenia sytuacji osobistej i dochodowej osoby i rodziny ubiegającej się o świadczenie, które odzwierciedlałby jej sytuację w ujęciu obiektywnym, a ogranicza się do tych elementów, które z przyjętej przez niego perspektywy są istotne i winny być brane pod uwagę przy podejmowaniu rozstrzygnięć. Przepis art. 3 pkt 1 lit. c tiret 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do którego odsyła ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, zawiera regulację, która w kompletny sposób stanowi jaki dochód nieopodatkowany uzyskiwany przez wnioskodawcę na gruncie przywoływanej ustawy jest uznawany za dochód rodziny, czy osoby ubiegającej się o świadczenie i jest uwzględniany przy ustalaniu dochodu rzutującego na prawo do wnioskowanego świadczenia. W konsekwencji Kolegium doszło do wniosku, że prawidłowo organ I instancji do dochodu rodziny skarżącej doliczył dochody z tytułu otrzymanych środków bezzwrotnej pomocy. Przepis nie pozostawia bowiem wątpliwości co do tego, że środki te stanowią dochód w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci Kolegium zwróciło uwagę także na to, że organ ustalając dochód rodziny sprawdza, czy uległa zmianie sytuacja finansowa rodziny wynikająca z uzyskania bądź z utraty źródła dochodu, w stosunku do dochodów uzyskiwanych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy tj. 2017r. W tym kontekście organ odwoławczy przytoczył art. 2 pkt. 19 ustawy zawierający definicję legalną dochodu utraconego, a następnie stwierdził, że zaistniały okoliczności o których mowa w art. 2 pkt 19 lit "c" w związku z utratą zatrudnienia przez męża skarżącej. Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że dochód skarżącej uzyskany w ramach programu "Przedsiębiorczość bez barier" oraz "[...] Przedsiębiorczość bez barier" współfinansowanego przez Unię Europejska w 2017r. czyli w roku bazowym, nie jest wymieniony w przepisie art. 2 pkt 19 i nie stanowi dochodu utraconego, o co wnioskowała odwołująca. Z powyższym rozstrzygnięciem Kolegium nie zgodziła się skarżąca, która pismem z 9 stycznia 2019 r. (data wpływu pisma do Kolegium) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wyraziła niezadowolenie z otrzymanej decyzji organu odwoławczego oraz ponownie wskazała, że środki z otrzymanej dotacji zobowiązana była wydać na inwestycje w swojej firmie i następnie przedstawić rozliczenie, której było warunkiem kwalifikowalności wydatków. Otrzymane środki nie powinny być traktowane jako dochód, gdyż kwota dotacji nie była opodatkowana podatkiem dochodowym, a to dlatego, że w całości została pokryta kosztami. Ponadto skarżąca przywołała trudną sytuację finansową, w której znajduje się jej rodzina. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje: Skarga w rozpoznawanej sprawie nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107, t.j. z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302, t.j. z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem prawa materialnego. Ponadto organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do tego, czy w niespornym stanie faktycznym sprawy organy prawidłowo ustaliły dochód rodziny skarżącej, zaliczając do niego środki na działalność gospodarczą oraz wsparcie pomostowe otrzymane przez skarżącą w ramach programu współfinansowanego przez Unię Europejską, a w konsekwencji czy zasadnie uznały, że skarżąca nie nabyła prawa do świadczenia wychowawczego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Mając na uwadze tak zakreśloną istotę sporu podkreślenia wymaga, że warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (obecnie t.j. Dz. U. z 2018r. poz. 2134 z późn. zm.), dalej w skrócie: "u.p.p.w.d." lub "ustawa". Należy odnotować, że z dniem 1 lipca 2019 r. przepisy tej ustawy uległy istotnym zmianom wprowadzonym ustawą z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 roku, poz.924), polegającym m.in. na rezygnacji z wymogu spełnienia kryterium dochodowego w przypadku przyznania świadczenia wychowawczego na pierwszej dziecko, przy czym zgodnie z art. 6 ust 1 pkt. 1 ustawy zmieniającej w sprawach o świadczenia wychowawcze za okres od dnia 30 czerwca 2019 r. stosuje się przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w dotychczasowym brzmieniu. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji jako podstawę materialnoprawną tej kontroli przyjął przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w brzmieniu sprzed nowelizacji i w takim brzmieniu przepisy te przywoływane są w ramach niniejszego uzasadnienia. Celem świadczenia wychowawczego, jak zasadnie zaakcentował tut. Sąd w wyroku z 24 stycznia 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 650/16, oraz w wyroku z dnia 15 maja 2018 r., sygn. akt. IV SA/Gl 136/18 jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 ustawy). Przysługuje ono matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust. 2 ww. artykułu) do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (ust. 3 ww. artykułu) w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (art. 5 ust. 1 ustawy). Jednocześnie podkreślenia wymaga, że świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, wskazanym explicite w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (art. 5 ust. 3 ustawy). Przy tym (w myśl art. 5 ust. 4 cyt. ustawy) jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.200,00 zł. Z kolei w myśl art. 2 pkt. 1 ustawy w brzmieniu jakie znalazło zastosowanie w rozpoznawanej sprawie ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych (pkt 4), dochodzie rodziny - oznacza to dochód rodziny, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych ( pkt 5), dochodzie członka rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a ( pkt 5a). W tym miejscu wypada przytoczyć brzmienie art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2220 z późn. zm.), dalej: "u.ś.r.", wedle którego ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1509, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. W kontekście przytoczonego przepisu należy podkreślić, że ustawa o świadczeniach rodzinnych, do której odsyła art. 2 ust. 1 u.p.p.w.d. zawiera autonomiczną regulację dotyczącą zasad ustalania wysokości dochodu osoby i rodziny ubiegającej się o świadczenia w niej przewidziane. Potwierdzeniem tego jest brak odwołania się do regulacji zawartych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz wymienienie katalogu zamkniętego dochodów nieopodatkowanych na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c tiret dziewiąty u.ś.r., przez dochód rozumieć należy także środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej otrzymywane od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych, pochodzące ze środków bezzwrotnej pomocy przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra lub agencje rządowe, w tym również w przypadkach, gdy przekazanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej na rzecz podmiotów, którym służyć ma ta pomoc. Mając na uwadze przytoczone unormowania, w ocenie Sądu organy orzekające w sprawie prawidłowo przyjęły, że dla ustalenia prawa skarżącej do świadczenia wychowawczego, jej dochodem będzie dochód osiągnięty przez nią oraz przez jej męża, przy czym w przypadku ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 września 2019 r., rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia jest rok kalendarzowy 2017 r. Organy obu instancji po dokonaniu stosownych obliczeń ustaliły, że przeciętny miesięczny dochód osiągnięty przez członków rodziny skarżącej, po uwzględnieniu dochodu utraconego - wynosi 947,43 zł, i tym samym przekroczył kryterium dochodowe określne w art. 5 ust. 3 cytowanej ustawy (800,00 zł) o kwotę 147,43 zł. Składa się na niego dochód męża skarżącej uzyskany w 2017 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej na zasadach ryczałtu pomniejszony o kwotę świadczeń alimentacyjnych świadczonych na rzecz osób spoza rodziny w wysokości 640,00 zł (za miesiąc listopad 2017r. i grudzień 2017r.), podzielony przez 2 miesiące tj.143,22 zł; dochód skarżącej uzyskany w 2017 r. w wysokości 31.879,28 zł z tytułu otrzymanych środków z Unii Europejskiej, podzielony przez 12 miesięcy tj. 2.656,61 zł.; kwota w wysokości 509,55 zł otrzymaną na podstawie art. 27f ust.8-10 ustawy z dnia 26 lipca 1991r o podatku dochodowym od osób fizycznych, podzieloną przez 12 miesięcy tj. 42,46 zł. Sporne w sprawie pozostaje zaliczenie do dochodu rodziny skarżącej kwot uzyskanych przez skarżącą z tytułu zawartej przez nią ze Stowarzyszeniem "A." – Operator wsparcia finansowego z siedzibą w K. "Umowy nr [...] o udzielenie wsparcia finansowego" oraz "Umowy nr [...] o udzielenie finansowego wsparcia pomostowego" na mocy których skarżąca otrzymała w 2017 r. wsparcie finansowe wynoszące odpowiednio 23 129,28 zł. oraz 8 750 zł. , łącznie 31.879,28 zł. Z postanowień powyższych umów jednoznacznie wynika, że dotacja oraz wsparcie pomostowe, jakie otrzymała skarżąca stanowi pomoc de minimis. Stanowi o tym wprost treść identycznych postanowień zawartych w § 6 obu umów. Zgodnie z § 6 ust. 1 każdej z umów pomoc udzielana na ich podstawie stanowi pomoc de minimis i jest udzielana na podstawie Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 13 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 352 z dnia 24 grudnia 2013., str. 1). Pomoc de minimis jest udzielana zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 2 lipca 2015 r. w sprawie udzielania pomocy de minimis oraz pomocy publicznej w ramach programów operacyjnych finansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego na lata 2014 – 2020 (Dz. U. z 2015 r., poz. 1073). Rozporządzenie to stanowi implementację przywołanego w treści § 6 obu wskazanych powyżej umów rozporządzenia Komisji UE nr 1407/13 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie zastosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis. Wskazane powyżej rozporządzenie z dnia 2 lipca 2015 r. wydane zostało na podstawie art. 27 ust.4 ustawy z dnia 11 lipca 2014r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 ( obecnie: tj. Dz. U. 2018 , poz.1431 ). Art. 27 ust.1 tej ustawy stanowi, że w zakresie, w jakim w ramach programów operacyjnych jest udzielana pomoc publiczna w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej lub pomoc de minimis, zastosowanie mają szczegółowe warunki i tryb udzielania pomocy. Należy też zwrócić uwagę na treść art. 27 ust. 2 i 3 tej ustawy, w świetle których podmiotami udzielającymi pomocy, o której mowa w ust. 1, są instytucje zarządzające, instytucje pośredniczące, instytucje wdrażające lub beneficjenci, a także inne podmioty, o których mowa w art. 2 pkt 12 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 362), a ponadto podmiotami udzielającymi pomocy mogą być również inne podmioty określone w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie ust. 4. Jak natomiast stanowi art.27 ust. 5 wskazanej powyżej ustawy szczegółowe przeznaczenie, warunki i tryb udzielania pomocy, o której mowa w ust. 1, nieobjętej przepisami, o których mowa w ust. 4, lub innymi przepisami określa umowa o dofinansowanie projektu, decyzja o dofinansowaniu projektu lub akt będący podstawą jej udzielenia. Zwrócić także należy uwagę na § 10 omawianego powyżej rozporządzenia z dnia 2 lipca 2015 r., który reguluje przeznaczenie pomocy de minimis. W realiach rozpoznawanej sprawy istotne znaczenie ma § 10 pkt. 7 rozporządzenia, z którego wynika, że pomoc de minimis może być przeznaczona m. in. na bezzwrotną pomoc finansową na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Jest to cel w pełni korespondujący z przedmiotem obu umów, na podstawie których skarżąca otrzymała sporne dofinansowanie (§ 1 każdej z umów). Analiza treści obu umów w zestawieniu z przywołaną powyżej regulacją prawną w ocenie Sądu prowadzi do jednoznacznego wniosku, że środki uzyskane przez skarżącą z tytułu wskazanych powyżej umów należy zakwalifikować jako pomoc publiczną de minimis regulowaną przepisami powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 2 lipca 2015 r., które jednocześnie stanowią bezzwrotną pomoc zagraniczną otrzymaną z Unii Europejskiej, tj. Europejskiego Funduszu Społecznego przyznaną przez ministra za pośrednictwem uprawnionego do tego podmiotu. Sporny dochód uzyskany przez skarżącą w pełni odpowiada definicji dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret dziewiąty u.ś.r. W konsekwencji organy zobowiązane były uwzględnić ten dochód przy obliczaniu wysokości dochodu rodziny. Należy podkreślić, że ustawodawca nie pozostawił organom w tym zakresie jakiejkolwiek swobody, a uwzględnienie wskazanego powyżej dochodu ma charakter obligatoryjny. Definicja dochodu przyjęta przez ustawodawcę w omówionym powyżej art. 3 pkt 1 lit. c tiret dziewiąty u.ś.r. nie pozwala na uwzględnienie okoliczności podnoszonych przez skarżącą dotyczących tego, że otrzymanymi środkami mogła ona zadysponować wyłącznie w ściśle oznaczony sposób oraz, że była zobowiązania odpowiednio udokumentować poniesione wydatki. Istotą bezzwrotnej pomocy, o której mowa w powyższym przepisie jest przeznaczenie jej na ściśle określony cel, pod rygorem obowiązku zwrotu w razie jej wydatkowania w sposób sprzeczny z tym celem. Przyjmując bezzwrotną pomoc jej beneficjent jednocześnie zaciąga szereg zobowiązań, których niewykonanie lub nienależyte wykonanie wiąże ze sobą konieczność zwrotu otrzymanych środków. Pomimo tych niewątpliwych ograniczeń ustawodawca w sposób jednoznaczny nakazał otrzymane w ramach omawianej tutaj bezzwrotnej pomocy wliczać do dochodu obliczanego na potrzeby weryfikacji kryterium dochodowego ustalonego dla danego świadczenia. Prawidłowo zatem organy orzekające literalnie odczytały art.3 pkt1 lit. c tiret 9 u.ś.r., uznając sporny dochód uzyskany przez skarżącą za środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej, o których mowa w tym przepisie , a tym samym organy prawidłowo uznały, że stanowi on dochód w rozumieniu przepisów u.ś.r. Należy także wskazać, ze w ocenie Sądu brak jest jakichkolwiek podstaw do tego, aby środki otrzymane przez skarżącą w ramach omówionej powyżej bezzwrotnej pomocy traktować jako dochód utracony. Pojęcie dochodu utraconego zostało zdefiniowane w art. 2 pkt. 19 u.p.p.w.d., który w punktach od a do j zawiera wyczerpujące wyliczenie okoliczności pozwalających na zakwalifikowanie dochodu jako utraconego. Sporna w rozpatrywanej sprawie pomoc bezzwrotna nie mieści się w powyższym katalogu okoliczności, pozwalających na uznanie dochodu za utracony. Pomoc ta dotyczy rozpoczęcia działalności gospodarczej, a zatem nie jest już udzielana w kolejnych latach prowadzenia tej działalności. Udzielenie tej pomocy na początku działalności gospodarczej i następnie brak tej pomocy w następnych latach działalności mogłoby świadczyć o utracie dochodu wyłącznie wtedy, gdyby ustawodawca wprost taką sytuację przewidział w przywołanym powyżej art. 2 pkt. 19 u.p.p.w.d, co na gruncie stanu prawnego znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Nie sposób przy tym środków bezzwrotnej pomocy, udzielonej skarżącej, traktować jako dochodu utraconego w związku z wykreśleniem z rejestru pozarolniczej działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 2 pkt.19 lit. e ustawy. Co prawda środki te choć zostały przekazane w związku z rozpoczęciem działalności gospodarczej, to jednak nie mogą być kwalifikowane jako dochód z tej działalności. Ze względu na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa i skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło