II SA/Gl 477/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka ( spr. ) Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2006 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] 2002 r. M. F. zwróciła się do Starosty Powiatowego w Z. o wprowadzenie do rejestru ewidencji gruntów działki do niej należącej, wpisanej do księgi wieczystej nr [...] (numer poprzedni [...] SR w O.), położonej w Ż., obręb B.. Do wniosku dołączyła aktualny odpis z księgi wieczystej nr [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Z., kopię aktu notarialnego z dnia [...] r. zawartego w Państwowym Biurze Notarialnym w O., nr rep. A [...] oraz kopię opisu i mapy dla KW [...] z dnia [...] r. Z odpisu z księgi wieczystej nr [...] wynika, iż M. F. jest właścicielką działek o numerach C i D o pow. [...] m2, położonych w B. gmina Ż.. Podstawę nabycia prawa stanowił akt własności ziemi z dnia [...] 1977 r. oraz umowa notarialna z dnia [...] r. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów i wyrysem z mapy ewidencji gruntów z dnia [...] 1977 r., władającą ówcześnie działkami C i D była W. K.. Aktem notarialnym z dnia [...] r. W. K. sprzedała te działki M. F., oświadczając iż jest ich właścicielką na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...] 1977 r. W odpowiedzi na wniosek organ poinformował M. F., że od dnia założenia ewidencji gruntów obrębu B. gmina Ż. w roku 1968 do chwili obecnej figurują w niej działki o numerach A i B, ujawnione na karcie mapy nr [...] w niezmienionych granicach a jako osoby władające wpisani są J. K. i J. L.. Ze złożonych dokumentów można domniemywać, że działki te został podzielone a dla działek nr C i D został wydany akt własności ziemi. Wezwano zatem wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie oryginałów dokumentów geodezyjnych: wykazu zmian gruntowych oraz opisu i mapy sporządzonych przez uprawnionego geodetę, dotyczących podziału działek A i B, w wyniku którego utworzone zostały działki C i D. M. F. uzupełniła wniosek, dołączając dokumenty wymienione w jej piśmie z dnia [...] 2004 r. Z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w O. sygn. [...] z dnia [...] r. wynika, że Sąd nakazał A. K. wydanie M. F. nieruchomości składającej się z działek C i D, objętych księgą wieczystą [...]. Akt własności ziemi z dnia [...] 1977 r. dokumentuje, iż W. K. nabyła własność działek oznaczonych jako C i D w B.. Działki o takich numerach są również ujawnione w opisie i mapie z dnia [...] 1977 r. Wnioskodawczyni dołączyła również wykaz zmian gruntowych [...], rozliczający rejestr ewidencji gruntów [...] z KW [...], przyjęty do powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego [...] 2004 r. W wykazie tym geodeta uprawniony podał, że działki o numerach A i B, będące we współposiadaniu J. K. i J. L., zostały podzielone na działki C i D (właściciel M. F.) oraz działki E i F, pozostające we współposiadaniu J. K. i J. L.. Rubryka wykazu dotycząca określenia zaszłej zmiany, daty i rodzaju dokumentu nie została wypełniona. Decyzją z dnia [...] r. Starosta Powiatowy w Z. orzekł o wprowadzeniu zmian w operacie ewidencji gruntów jednostki ewidencyjnej Ż. obręb B.. Zgodnie z orzeczeniem w miejsce stanu dotychczasowego (działka nr A o pow. [...] ha i działka nr B o pow. [...] ha będące w posiadaniu samoistnym J. K. i J. L.) wpisano stan nowy (działki o numerach C o pow. [...] ha i D o pow. [...] ha jako własność M. F. oraz działki nr E o pow. [...]ha i F o pow. [...] ha we współposiadaniu samoistnym J. K. i J. L.). W uzasadnieniu wyjaśniono, że analiza dokumentów: aktu notarialnego z dnia [...] r., odpisu z KW [...] oraz dokumentów sporządzonych przez uprawnionego geodetę wykazała niezgodności między dokumentami a stanem prawnym i geodezyjnym ujawnionym w operacie ewidencji gruntów. Niezgodności te dotyczą działek nr A i B, które w roku 1978 zostały podzielone na działki C, E, D i F, a podziału tego nie ujawniono w operacie ewidencji. Odwołanie od decyzji z. A. K., nosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu zarzucił iż Starosta dokonał podziału działek i wadliwie oznaczył stosunki własnościowe. Działkami A i B władali J. K. i J. L.. Spadkobierczynią J. L. była W. K., która sprzedała M. F. odziedziczoną połowę nieruchomości. W tej sytuacji zmiana w operacie może polegać jedynie na tym, że jako władająca działkami C i D ujawniona zostanie M. F., a jako władający działkami E i F J. K.. Zarzucono również, iż na skutek zmian działki nr E i F zostały pozbawione dojazdu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. orzekł o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wyjaśniono, że to nie dane z ksiąg wieczystych są podstawą wpisów do ewidencji, lecz odwrotnie. Dokonywanie zmian w operacie winno zaś być odpowiednio udokumentowane. Oceniono, iż w tym zakresie tryb dokonania zmiany nie był właściwy. Organ oparł się na danych z księgi wieczystej oraz wykazie zmian gruntowych, również sporządzonym w oparciu o dane z księgi wieczystej nr [...]. Działki w tej księdze oznaczone (C i D) nie figurują natomiast w rejestrze gruntów operatu ewidencyjnego. Zarzucono, iż wyjaśnienia wymaga w jakich okolicznościach i na jakiej podstawie doszło do podziału działek A i B a także czego dotyczyła praca geodezyjna zgłoszona pod numerem [...], w wyniku której geodeta sporządził wykaz zmian gruntowych. Zarzucono, iż z analogicznych powodów nie znajduje uzasadnienia zmiana podmiotowa w rejestrze. W skardze do sądu administracyjnego M. F. sprzeciwiła się rozstrzygnięciu organu II instancji. Zarzuciła, że kwestionuje ono jej prawo własności i uniemożliwia korzystanie z niego. W uzasadnieniu podniosła, że opis i mapa ze zbioru dokumentów KW [...] ma charakter dokumentu a stan w nim ujawniony, wynikający z uwłaszczenia, winien był być wcześniej wprowadzony do rejestru gruntów. Skarżąca zarzuciła również, że wbrew obowiązkowi organu wydającego akt własności ziemi, skutek z niego wynikający nie został ujawniony w ewidencji. Podniosła, że wskazane dokumenty stanowiły podstawę umowy notarialnej i nie były kwestionowane zaś A. K. nie przedstawił dokumentów uzasadniających jego tytuł do nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w dniu 13 września 2006 r. A. K. ujawnił, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r., sygn. akt [...] jest jednym ze spadkobierców J. K. zaś decyzją Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia w K. z dnia [...] r. uchylono akt własności ziemi z dnia [...] 1977 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy jest uprawniony do uchylenia decyzji organu I instancji i zwrócenia sprawy do ponownego rozpatrzenia wyłącznie w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Przesłanka ta w niniejszym przypadku została spełniona, albowiem zakres niewyjaśnionych przez organ I instancji okoliczności nie umożliwiał organowi odwoławczemu samodzielnego uzupełnienia materiału w niezbędnym zakresie i orzeczenia co do istoty sprawy. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r., nr 240, poz. 2027), ewidencja gruntów i budynków stanowi jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach i innych osobach władających tymi gruntami. Zbiór ten, jak wynika z powyższej definicji, winien podlegać systematycznej aktualizacji. Utrzymanie operatu w stanie aktualności należy do zadań starosty. Sposób prowadzenia ewidencji, jej zakładania oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych reguluje rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. (Dz.U. nr 28, poz. 454). W ewidencji wykazuje się dane liczbowe i opisowe gruntów i budynków oraz dane dotyczące właścicieli. Prawa dotyczące właścicieli uwidacznia się w ewidencji na podstawie m. in. wpisów dokonanych w księgach wieczystych oraz umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących przeniesienia praw rzeczowych (§ 12 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia). Natomiast podstawą oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych stanowią dane z ewidencji gruntów (art. 21 ust. 1 ustawy). W zakresie przedmiotowym dane dotyczące nieruchomości nie mogą zatem, jak prawidłowo uznał organ odwoławczy, być ustalane na podstawie danych z ksiąg wieczystych. Dane te winny być dokumentowane w sposób zapewniający kompletność i wiarygodność ewidencji. Przepisy ustawy oraz rozporządzenia regulują tryb aktualizacji danych zarówno z urzędu, jak i na wniosek. Z urzędu dane dotyczące oznaczenia nieruchomości wprowadza się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych, opracowań geodezyjnych i kartograficznych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego, zawierających wykaz zmian ewidencyjnych, dokumentacji architektoniczno-budowlanej gromadzonej przez organy oraz ewidencji publicznych (§ 46 rozporządzenia). W przypadku zgłoszenia zmiany danych ewidencyjnych przez osobę do tego uprawnioną lub zobowiązaną, winna ona dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian. Jak zastrzeżono powyżej, w zakresie danych przedmiotowych dokumentami tymi nie mogą być akty notarialne dotyczące przeniesienia praw rzeczowych oraz wypisy z ksiąg wieczystych. Istotną i zasadniczą dla niniejszej sprawy była kwestia podziału działek i oznaczenia tak powstałych jednostek konkretnymi numerami. Należy podzielić stanowisko [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, że zagadnienie to nie zostało rozstrzygnięte. Po pierwsze organ I instancji przyjął, że podział został dokonany w roku 1978. Tymczasem już w dokumentach z roku 1977 ujawnione są działki o numerach C i D. Nie została przez Starostę rozstrzygnięta zatem w sposób jednoznaczny nie tylko kwestia daty dokonania podziału działek, ale także ich podstawa i tryb tego podziału. Organ I instancji powołał się w tym zakresie na zapisy wykazu zmian gruntowych z roku 2004. Wykaz ten nie tylko jednak nie dokumentuje podstaw dokonanych zmian, ale także nie wskazuje, na okoliczność jakiej pracy geodezyjnej został sporządzony. Dla zupełności ewidencji konieczne jest zatem odtworzenie kolejnych etapów zmian dotyczących przedmiotowych działek. Jak zasadnie w skardze podnosi skarżąca, w przeszłości nie zadbano bowiem o ujawnienie dokonanych zmian, stąd aktualnie potrzeba ustalenia ich podstaw prawnych i okoliczności faktycznych. Uwzględniając podaną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.