II SA/Gl 477/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, po rozpoznaniu w dniu 20 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 13 lipca 2010 r. oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w ten sposób, iż postanawia zwolnić skarżącego z wpisu od skargi w części przekraczającej kwotę 1000 zł (słownie: jeden tysiąc złotych) a w pozostałej części oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, skarżący H. K. zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy. W złożonym następnie urzędowym formularzu tego wniosku (PPF) skarżący zaznaczył, iż ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści formularza wynika ponadto, iż wnioskodawca utrzymuje się z pracy w gospodarstwie rolnym. Średni miesięczny dochód z tego tytułu oszacował on na około 2000 zł. Podał, iż wraz z małżonką oraz dwójką małoletnich dzieci zamieszkuje w budynku o powierzchni 160 m2. Posiada ponadto nieruchomość o powierzchni 14 ha. Oświadczył, że nie posiada jakichkolwiek oszczędności ani przedmiotów wartościowych, za wyjątkiem starych maszyn rolniczych. Następnie skarżący nadesłał plik dokumentów źródłowych, obejmujących m. in. kopie rachunków z tytułu dostawy mediów, kopię dokumentu obowiązkowego ubezpieczenia budynków oraz kserokopię decyzji z dnia [...] r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznający wniosek stwierdził, iż mając na uwadze przedmiot sprawy i związaną z nim wysokość należnego wpisu od skargi, tj. 200 zł – skarżący nie wykazał, aby uzasadnione było zwolnienie go od tej opłaty sądowej oraz ewentualnych dalszych kosztów sądowych. Postanowienie powyższe doręczone zostało pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] r. i nie zostało zaskarżone. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W rozpatrywanej sprawie, przedmiotem skargi jest decyzja organu administracji publicznej dotycząca ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość, w łącznej wysokości 263.056,00 zł, a zatem dotycząca należności pieniężnej. Należny wpis od skargi wynosi zatem 2631 zł (zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 221, poz. 2193ze zm./), nie zaś, jak przyjął referendarz sądowy, 200 zł. Okoliczność powyższa ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy, albowiem zasadność przyznania stronie takiego przywileju procesowego oceniana być musi przez pryzmat wysokości kosztów sądowych, do poniesienia których jest zobowiązana strona. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, iż skarżący spełnił przesłankę, umożliwiającą zwolnienie go z części należnego wpisu od skargi. Zgodnie bowiem z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że skarżący uzyskując średni miesięczny dochód około 2000 zł brutto zmuszony jest przeznaczać znaczącą jego część na utrzymanie siebie, małżonki oraz dwójki małoletnich dzieci. Podał on również, że część jego gruntu uległa powodzi, co spowoduje zmniejszenie się jego dochodu. Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał jednak, iż w jego sytuacji zachodzą przesłanki dla całkowitego uwzględnienia jego żądania. Jakkolwiek bowiem sytuacja materialna rodziny skarżącego przedstawia się jako trudna to jednak nie uniemożliwia ona przynajmniej częściowego uiszczenia kosztów sądowych. Nie można bowiem tracić z pola widzenia faktu, iż skarżący jest właścicielem nieruchomości o stosunkowo dużym areale, z której może czerpać określone pożytki. Przeciwko całkowitemu zwolnieniu strony z wpisu sądowego przemawia również fakt, iż dochód skarżącego powiększany jest o dopłaty ze środków wspólnotowych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, których łączna wysokość w bieżącym roku wyniosła około 14.000,00 zł. W tej sytuacji, dokonując oceny stanu majątkowego oraz rodzinnego wnioskodawcy, w oparciu o podniesione w sprawie okoliczności oraz załączone dokumenty, w ocenie Sądu jest on w stanie pokryć część należnego na tym etapie sprawy wpisu sądowego do kwoty wynoszącej 1 000 zł, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla niego i rodziny. Podkreślenia wymaga bowiem fakt, że instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od generalnej zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowego. Prawo pomocy jest zatem instytucją o charakterze wyjątkowym, która winna być stosowana jedynie w wypadkach uzasadniających szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/2006, LEX nr 191863). Uznając zatem, iż zasadne jest na obecnym etapie postępowania zwolnienie skarżącego z części należnego wpisu od skargi Sąd, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 165 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.