II SA/Gl 479/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania przyłączenia nieruchomości do kanalizacji sanitarnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...] w części ustalającej termin wykonania zawartego w nich nakazu i orzeka, że w tym zakresie zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 2. w pozostałej części oddala skargę, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. działając na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008) nakazał A. S. przyłączenie budynku znajdującego się na nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] do istniejącej miejskiej kanalizacji sanitarnej. W decyzji tej organ określił także termin wykonania nakazanego nią obowiązku do [...]r. W uzasadnieniu Prezydent Miasta B. podał, że w trakcie postępowania administracyjnego przeprowadzonego w sprawie uporządkowania gospodarki ściekowej ustalił, iż w sąsiedztwie nieruchomości przy ulicy [...] w B. jest kanalizacja sanitarna "[...]" S.A., a nieruchomość ta nie posiada przydomowej oczyszczalni ścieków. Sytuacja ta – zdaniem organu - stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nakłada na właścicieli nieruchomości obowiązek przyłączenia do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Od decyzji tej odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. wniósł A. S. domagając się jej uchylenia i zarzucając jej sprzeczność z zasadami współżycia społecznego oraz art. 6 pkt 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W uzasadnieniu odwołania podniósł, iż tuż przed wybudowaniem instalacji sanitarnej wykonał trzykomorowy bezodpływowy zbiornik na nieczystości ciekłe ponosząc z tego powodu znaczne koszty. W trakcie budowy kanalizacji, w odróżnieniu od innych właścicieli nieruchomości, wyraził on zgodę na przepuszczenie sieci przez swoją posesję i wybudowanie studzienki. W tej sytuacji – zdaniem odwołującego się - nie powinno przymuszać się go do przyłączenia się do wybudowanej kanalizacji, bowiem bez jego zgody by ona nie powstała. Podniósł ponadto, że ma już [...] lata i nie stać go na poniesienie jakichkolwiek kosztów pzryłączenia, nawet przy dotacji z funduszu ochrony środowiska. Oświadczył także, iż wyrazi zgodę na wykonanie podłączenia do sieci kanalizacyjnej pod warunkiem całkowitego poniesienia kosztów przez Spółkę "[...]". Decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a oraz art. 5 ust. 7 ustawy z o utrzymaniu porządku i czystości w gminach, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając to rozstrzygnięcie SKO podało, że stan faktyczny sprawy został ustalony przez organ I instancji prawidłowo, a argumenty strony nie są w świetle prawa zasadne. Dalej stwierdziło, że o ciążących na właścicielu obowiązkach w zakresie gospodarki wodno-ściekowej przesądza art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach. Zdaniem Kolegium posiadanie zbiornika bezodpływowego nie zwalnia z obowiązku podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, nawet w sytuacji gdy zbiornik ten spełnia wszystkie wymagania. Skargę na tę decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. złożył A. S. wnosząc o jej uchylenie w całości, a także uchylenie poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta B. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów prawa, co – jego zdaniem - wykazał już w uzasadnieniu odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała częściowemu uwzględnieniu, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej zawarte. Na mocy art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. –dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 §1). Sąd ten nie może jednak wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu (art. 134 § 2). W niniejszej sprawie decyzje organów obydwu instancji w części określającej termin wykonania nałożonego na skarżącego obowiązku przyłączenia jego budynku do istniejącej miejskiej kanalizacji sanitarnej, zapadły bez podstawy prawnej. Przywołany w podstawie prawnej rozstrzygnięć przepis art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach stanowi, że w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1 – 4 wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. Wykonanie wydanej w tym trybie decyzji podlega egzekucji administracyjnej (art. 5 ust. 9 cyt. ustawy). Zatem ani powołany przepis, ani cała regulacja ustawowa nie zawiera postawy prawnej do określenia przez organ administracji terminu wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy. Działanie organu administracji musi zaś mieć umocowanie w prawie materialnym, przy czym dotyczy to wszystkich elementów orzeczenia, w tym ustalenia terminu wykonania decyzji. Godzi się zauważyć, że szereg ustaw, w tym m.in. ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), przewidując tryb nakładania obowiązków, stanowi o wyznaczeniu terminu ich realizacji. Zapisów takich nie zawiera jednak ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Oznacza to, że ustawodawca nie przewidział możliwości określenia przez organ administracji terminu realizacji obowiązków nakładanych decyzją wydawaną w oparciu o art. 5 ust. 7 tej ustawy. Skoro tak, to zgodnie z ogólnymi zasadami decyzja taka podlega wykonaniu z chwilą uzyskania przymiotu ostateczności w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Tym samym wobec braku podstawy prawnej do określenia terminu wykonania nałożonego na skarżących obowiązku, decyzje organów obydwu instancji w tej części były obarczone wadą kwalifikowaną wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W konsekwencji decyzje obu instancji podlegały w tym zakresie wyeliminowaniu z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia ich nieważności z mocy art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 p.p.s.a. Orzeczenie o niewykonalności w tym zakresie zaskarżonej decyzji oparto na przepisie art. 152 tej ustawy. Zgodnie z art. 151 p.p.s.a. skarga w pozostałej części podlegała oddaleniu jako nieuzasadniona. W niniejszej sprawie zachodziły bowiem podstawy do wydania nakazu przyłączenia nieruchomości do istniejącej miejskiej sieci kanalizacyjnej. Z mocy art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w przypadku, gdy taka sieć kanalizacyjna istnieje, obowiązek przyłączenia do niej nieruchomości nie dotyczy jedynie sytuacji, gdy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków, spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Tymczasem nieruchomość skarżącego nie posiada przydomowej oczyszczalni ścieków, a tylko trzykomorowy zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe. Zatem niezależnie od dobrego stanu technicznego tego zbiornika, na co powoływał się skarżący oraz regularnego jego opróżniania, na właścicielu ciążył ustawowy obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Odnosząc się do zarzutów skarżącego zauważyć trzeba, że w sprawie nie mogła znaleźć zastosowania przewidziana w art. 5 k.c. klauzula generalna stosowana w przypadkach nadużycia prawa podmiotowego, która nakazuje uwzględniać zasady współżycia społecznego w ocenie rożnego rodzaju okoliczności faktycznych. Klauzula ta znajduje jednak zastosowanie przede wszystkim w stosunkach cywilnoprawnych, a zaskarżoną decyzją i poprzedzającą ją decyzją ukształtowany został stosunek administracyjnoprawny. W tym kontekście zwrócić należy także uwagę, że decyzje administracyjne wydawane w oparciu o przepisy art. 5 ust. 7 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach mają charakter związany. Inaczej mówiąc wydając te decyzje organy nie mogą kierować się uznaniem administracyjnym, co pozwalałoby im przy rozstrzyganiu spraw uwzględniać słuszny interes obywateli. Powyższe powoduje także, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma również znaczenia sytuacja majątkowa właściciela nieruchomości. Wobec częściowego uwzględnienia skargi należało na rzecz skarżącego zasądzić na podstawie art. 206 p.p.s.a. część kosztów postępowania w postaci połowy wpisu od skargi. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparto ponadto na przepisach art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a.