II SA/Gl 48/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka Protokolant sekretarz sądowy Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi K. Ś. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...] i orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 2) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] 2004 roku skarżący K. Ś. zwrócił się do Urzędu Miasta w B. o zameldowanie na pobyt stały pod adresem: B., ul. A. Wniosek ten został złożony na formularzu "zgłoszenie pobytu stałego" , zaś pobyt ten potwierdziła matka skarżącego M. Z.-Ś. przedkładając do wglądu odpis księgi wieczystej, z którego wynikało, że jest właścicielką nieruchomości położonej pod tym adresem. Na tej podstawie organ meldunkowy dokonał czynności zameldowania skarżącego pod wskazanym adresem. Następnie wnioskiem z dnia [...] 2004 roku uczestnik postępowania W. S. zwrócił się do organu o "stwierdzenie nieważności" czynności zameldowania skarżącego względnie o jego wymeldowanie. Wskazał, że potwierdzenia pobytu skarżącego na formularzu dokonała osoba, która w dacie zgłoszenia nie legitymowała się tytułem prawnym do lokalu. Oświadczył, iż w tej dacie to on był właścicielem nieruchomości i nigdy nie wyrażał zgody na zameldowanie skarżącego. Na tę okoliczność przedłożył odpis umowy pożyczki zawartej przez niego z matką skarżącego w dniu [...] 2004 roku, na podstawie której nabył własność przedmiotowej nieruchomości. W dalszym toku postępowania przedłożył także odpis z księgi wieczystej, z którego wynikało, że prawo własności nieruchomości wpisane zostało na jego rzecz na podstawie tej właśnie umowy. W wyniku przeprowadzonego postępowania, w trakcie którego ustalono, że M. Z.-Ś. nie była właścicielką nieruchomości w dacie zameldowania swojego syna, Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] roku, Nr [...] orzekł o anulowaniu czynności materialno-technicznej zameldowania skarżącego na pobyt stały w nieruchomości pod adresem B., ul. A. Jako materialnoprawną podstawę swojego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 47 ust. 2 w związku z art. 9 ust. 2a ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2001 roku, Nr 87, poz. 960 z późn. zm.). W uzasadnieniu wskazano, że do zameldowania skarżącego doszło w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie złożonego formularza. W toku postępowania ustalono, że podająca się za właścicielkę nieruchomości M. Z.-Ś. nie była właścicielką tej nieruchomości w dacie dokonania zgłoszenia, albowiem jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jej właścicielem był W. S.. Dalej stwierdzono, że w przypadku wykrycia, że dane, na podstawie których nastąpiło zameldowanie są nieprawdziwe organ wszczyna postępowanie w sprawie anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu. Powołano przy tym wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2000 roku w sprawie o sygn. akt V SA 1793/00. Odwołanie od tej decyzji wniósł skarżący. Zarzucił, że decyzja wydana została z pominięciem faktu toczącej się przed sądem powszechnym sprawy z powództwa M. Z.-Ś. przeciwko W. S. o "unieważnienie" aktu notarialnego – umowy pożyczki z dnia [...] roku. Ta okoliczność w ocenie skarżącego skutkować winna zawieszeniem postępowania w sprawie meldunkowej. Rozpoznając to odwołanie zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Podzielił przy tym argumentację tego organu zawartą w treści uzasadnienia decyzji. Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu, organ odwoławczy powołał się na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych. Wskazał także na postępowanie, jakie toczyło się przed Prokuratorem Rejonowym i zostało prawomocnie umorzone. Zauważył, że powództwo, o którym wspomina skarżący w odwołaniu zostało oddalone przez sąd pierwszej instancji, a jeżeli w wyniku apelacji wyrok ten zostałby zmieniony, to dopiero wtedy wystąpi przesłanka umożliwiająca zameldowanie skarżącego pod wskazanym adresem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Podniósł tą samą okoliczność, która stała się podstawą odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Powołał się przy tym na art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał swoją wcześniejszą argumentację. Dodatkowo wskazał, że jeżeli osoba ubiegająca się o zameldowanie przedłoży formularz meldunkowy bez potwierdzenia faktu pobytu przez osobę uprawnioną lub nie przedłoży dokumentu poświadczającego tytuł prawny do lokalu, organ meldunkowy wszczyna postępowanie o zameldowanie. W piśmie procesowym z dnia [...] 2007 roku pełnomocnik uczestnika postępowania W. S. wniósł również o oddalenie skargi. Wskazał, iż podnoszony przez skarżącego zarzut był i jest nieaktualny, w szczególności wobec faktu rozpoznania przez Sąd Okręgowy w K. apelacji M. Z.-Ś. w sprawie przeciwko W. S.. Wyrokiem z dnia [...] roku w sprawie [...] Sąd ten oddalił apelację. Na rozprawie w dniu 22 czerwca 2007 roku pełnomocnik skarżącego M. Z.-Ś. oświadczyła m.in., że skarżący do nadal zamieszkuje w przedmiotowej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z odmiennych przyczyn, aniżeli w niej wskazane. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie są w ocenie składu orzekającego zgodne z prawem, albowiem wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a to art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Na wstępie wskazać przyjdzie, że zgodnie z art. 2 powołanej ustawy osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie. Do takiego obowiązku zalicza się m.in. zameldowanie się w miejscu pobytu stałego lub czasowego (art. 4 pkt 1 ustawy). Osobą zobowiązaną do zameldowania na pobyt stały lub czasowy jest osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby (art. 10 ust. 1 ustawy). W niniejszej sprawie organ meldunkowy ustalił bezspornie, że w dacie dokonania czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu skarżącego pod adresem w B., ul. A, właścicielem nieruchomości znajdującej się pod tym adresem był W. S.. To ustalenie w ocenie organu spowodowało, że formularz "zgłoszenie pobytu stałego" był wadliwie wypełniony, albowiem potwierdzająca pobyt osoba nie posiadała w dacie zgłoszenia tytułu prawnego do tej nieruchomości, czego wymaga przepis art. 9 ust. 2a ustawy. W takim stanie faktycznym zasadnym było przeprowadzenie postępowania, o którym mowa w art. 47 ust. 2 ustawy. Zasadnym było też orzeczenie o anulowaniu czynności materialno-technicznej z uwagi na wadliwość formularza. Uchybieniem organów obu instancji było jednak to, że przeprowadzone postępowanie ograniczyło się do badania tytułu prawnego do nieruchomości osoby potwierdzającej pobyt zameldowanego. Tymczasem, jak zauważa sam organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, postępowanie, o którym mowa w art. 47 ust. 2 ustawy wszczyna się i prowadzi m.in. w sytuacji, kiedy wadliwie wypełniony został formularz zgłoszenia. W takiej sytuacji jednak nie tylko bada się prawidłowość formularza i prawdziwość zamieszczonych w nim danych, ale również istnienie bądź brak materialnoprawnych przesłanek zameldowania. W kontrolowanych decyzjach brak jest jakiejkolwiek wzmianki w tej kwestii. W szczególności brak jest rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku skarżącego o zameldowanie. Innymi słowy zaskarżona decyzja poza rozstrzygnięciem w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej winna była zawierać także rozstrzygnięcie w przedmiocie zameldowania. Rozstrzygnięcie to winno było zostać przeprowadzeniem postępowania, w wyniku którego organ meldunkowy ustaliłby stan faktyczny dla celów ewidencyjnych. Obowiązkiem tego organu jest bowiem prowadzenie ewidencji. Zgodnie z art. 9 ust. 2b ustawy zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Obecne brzmienie art. 9 ustawy jest wynikiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 roku (Dz.U. Nr 78, poz. 716) i prowadzi do wniosku, że zameldowanie nie daje tytułu prawnego do lokalu, jak również że samo posiadanie tytułu prawnego do lokalu nie stwarza obowiązku zameldowania. Innymi słowy zameldowanie jest li tylko potwierdzeniem (rejestracją) stanu faktycznego polegającego na przebywaniu w określonym miejscu (pod określonym adresem). Brak natomiast potwierdzenia pobytu lub potwierdzenie przez osobę nieuprawnioną, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, skutkować winno w okolicznościach uzasadniających anulowanie czynności, przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego na zasadzie art. 47 ust. 2 ustawy. W takiej sytuacji postępowanie meldunkowe podlega takim samym rygorom jak każde postępowanie administracyjne prowadzone w trybie kpa. W szczególności wydanie decyzji w sprawie może nastąpić po wyjaśnieniu wszystkich okoliczności tak prawnych jak i faktycznych. Tymczasem Sąd doszedł do przekonania, że pomimo przeprowadzenia obszernego postępowania wyjaśniającego i dowodowego organy obu instancji pominęły w swoich ustaleniach i decyzjach okoliczności, które mogłyby uzasadniać zameldowanie na pobyt stały. Tym samym organy nie doprowadziły do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego o zameldowanie, co w ocenie Sądu skutkuje, iż kontrolowane decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa. Przedstawione wyżej uchybienie organów przemawia zatem za koniecznością uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.s.a., w związku z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie organ pierwszej instancji z uwagi na upływ czasu od dnia złożenia wniosku ponownie przeprowadzi postępowanie wyjaśniające w całości z uwzględnieniem konieczności ustalenia okoliczności uzasadniających zameldowanie skarżącego względnie odmowę zameldowania.