II SA/Gl 48/21
WyrokWSA w Gliwicach2021-05-20
Skład orzekający: Renata Siudyka, Tomasz Dziuk, Elżbieta Kaznowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek ustalić, czy wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, nawet jeśli istnieją inne przesłanki bezwzględnie wykluczające jej zwrot?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji nie ma obowiązku ustalać, czy wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, jeśli istnieją inne, bezwzględne przesłanki wykluczające zwrot nieruchomości (np. zajęcie pod drogę publiczną). W takiej sytuacji badanie zbędności nieruchomości nie ma wpływu na wynik sprawy i nie stanowi naruszenia przepisów postępowania.Stan faktyczny
Skarżący wystąpili o zwrot części nieruchomości wywłaszczonej w przeszłości. Organ I instancji odmówił zwrotu, wskazując na zajęcie działki pod budowę drogi gminnej na podstawie specustawy drogowej. Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji, ale sam orzekł o odmowie zwrotu, podtrzymując argumentację o zajęciu nieruchomości pod drogę publiczną. Skarżący zarzucili organom naruszenie przepisów postępowania poprzez nieustalenie, czy nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 maja 2021 r. sprawy ze skargi S. M., C. M. i S. M. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu części nieruchomości oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda Śląski, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy. z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm, dalej "k.p.a."), w związku z art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 65 ze zm., dalej: "u.g.n.") po rozpatrzeniu odwołania S. M., C. M. i S. M. (zwanych dalej "skarżącymi") od decyzji Starosty [...] z dnia [...] nr [...] o odmowie zwrotu części nieruchomości położonej w B., obręb K., oznaczonej aktualnie jako działka o nr geod. 1 o pow. 0,0024 ha, objętej księgą wieczystą [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie zwrotu 1/5 części przejętej nieruchomości położonej w B., obręb K., stanowiącej uprzednio pgr 2, o pow. 0,0481 ha, z której w wyniku podziału wydzielono działkę oznaczoną aktualnie jako działka o nr geod. 1 o pow. 0,0024 ha.
Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] skarżący wystąpili o zwrot nieruchomości położonych w B., stanowiącej pgr 3 o pow. 15 arów (objętej wówczas[...]) oraz udziału w wysokości 1/5 części w nieruchomości stanowiącej pgr 2 o pow. 4 a 81 m2 (objętej wówczas[...] ) – "według oznaczenia i stanu z daty zawarcia umowy wywłaszczeniowej – [...]r."
Jako podstawę wniosku został wskazany art. 136 ust. 3 u.g.n. oraz to, że cel, dla którego nabyto powyższe nieruchomości nie został zrealizowany.
Wojewoda Śląski w dniu [...] wydał postanowienie o wyznaczeniu Starosty [...], wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, jako właściwego do rozpatrzenia sprawy powyższego wniosku.
Mając na względzie różny krąg uczestników postępowania Starosta procedował nad powyższym wnioskiem w odrębnych postępowaniach wydając w nich odrębne rozstrzygnięcia, w tym w dniu [...] Starosta, wykonujący zadani e z zakresu administracji rządowej, wydał decyzję nr [...] w której odmówił zwrotu nieruchomości, oznaczonej jako działka 1 o pow. 0,0024 ha (powstałej z podziału dawnej pgr 2), objętej księgą wieczystą [...], położonej w B., obrębie K. (zwanej dalej "przedmiotową nieruchomością").
Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 104, art. 107 k.p.a., art. 136 ust. 3 u.g.n. oraz art. 11d ust. 9 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1363 z późn. zm., dalej: "specustawa drogowa")
Uzasadniając decyzję organ wskazał, że nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w drodze aktu notarialnego z [...] Rep. [...] nr[...] Miało ono miejsce w trybie art. 6 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Nastąpiło ono w związku z realizacją zatwierdzonych planów budowy Politechniki, stosownie do decyzji Wydziału Gospodarki Przestrzennej Urzędu Miejskiego w B. z [...] nr [...]. Organ ustalił, że skarżący, jako spadkobiercy byłych właścicieli nieruchomości – S. M. i B. M., są legitymowani do żądania zwrotu przedmiotowej nieruchomości.
Organ wskazał także, że m.in własność nieruchomości stanowiącej pgr 2 (która następnie uległa podziałowi na działkę o nr 1 o pow. 0,0024 ha oraz działkę o nr 1 o pow. 0,0457 ha) została aktem notarialnym z dnia [...] Rep.[...] nr [...] przeniesiona przez Gminę B. na rzecz "A" spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B.
Odmowę zwrotu przedmiotowej działki organ oparł na przepisach specustawy drogowej, wyjaśniając, iż decyzją z [...] znak [...] Starosta [...] ustalił lokalizację dla inwestycji polegającej na budowie drogi gminnej, ul. [...] i ul. [...] w B.. Zakresem tej inwestycji została objęta m.in. działka o nr 1 o powierzchni 0,0024 ha (powstała z podziału działki o numerze geodezyjnym 2 o powierzchni 0,0481 ha). Prawo własności m.in., działki o nr 1 przeszło z mocy prawa na własność Gminy B. Natomiast zgodnie z art. 11d ust. 9 specustawy drogowej z dniem zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, nieruchomości objęte wnioskiem o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nie mogą być przedmiotem obrotu w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami. Zaakcentował przy tym Starosta, że zakaz obrotu (a zatem i zakaz zwrotu nieruchomości) obowiązuje od zawiadomienia o wszczęciu postępowania, do chwili wzruszenia (usunięcia) ostatecznej decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. W ocenie organu I instancji skoro działka o nr 1 o pow. 0,0024 ha została zajęta pod drogę publiczną, to należało orzec o odmowie jej zwrotu.
Wnioskodawcy nie zgodzili się w powyższą decyzją Starosty. We wniesionym przez fachowego pełnomocnika odwołaniu zarzucono naruszenie art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., polegające na nieustaleniu przez organ I instancji, czy wywłaszczone od poprzedników prawnych nieruchomości, objęte żądaniem zwrotu stały się zbędne na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 136 ust 3 u.g.n.
Odwołanie nie przyniosło jednak oczekiwanego przez wnioskodawców rezultatu. Co prawda, Wojewoda we wskazanej na wstępie decyzji uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości, lecz równocześnie orzekł o odmowie zwrotu 1/5 części przejętej nieruchomości, opisując ją jako nieruchomość położoną w B., obręb K., stanowiącą uprzednio pgr 2, o pow. 0,0481 ha, z której w wyniku podziału wydzielono działkę oznaczoną aktualnie jako działka o nr geod. 1 o pow. 0,0024 ha.
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda nakreślił najpierw przebieg dotychczasowego postępowania oraz przybliżył treść rozstrzygnięcia organu I instancji wraz z istotą zarzutów podniesionych w odwołaniu. Organ odwoławczy przywołał także treść art. 136 ust. 3 u.g.n. oraz art. 216 ust 1 u.g.n. Wskazał, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeśli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (art. 137 ust 1 i 2 u.g.n.). Organ przywołał także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r sygn. akt P 38/11, wedle którego oceny dotychczasowego wykorzystania nieruchomości wywłaszczonych przed 27 maja 1990 r i zrealizowania celu wywłaszczenia przed 22 września 2004 r. należy dokonywać na dzień złożenia wniosku o zwrot nieruchomości.
Organ odwoławczy zaakcentował, że istotą "postępowania zwrotowego" jest przede wszystkim udzielenie odpowiedzi na pytanie, jaki był cel wywłaszczenia spornej nieruchomości oraz dokonanie identyfikacji wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w terenie, a także ustalenie sposobu jej zagospodarowania po wywłaszczeniu (nabyciu) przez podmiot publicznoprawny.
Organ przywołał również przedstawione już powyżej ustalenia poczynione przez organ I instancji, akcentując, że przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest część nieruchomości obejmująca działkę o nr 1 (powstałą z podziału dawnej nieruchomości stanowiącej pgr2 , która została nabyta w 1/5 części aktem notarialnym z [...] Rep [...]nr[...]).
W kontekście art. 28 k.p.a. Wojewoda wskazał, że skarżący są spadkobiercami B. M. i S. M., co wynika ze szczegółowo opisanych postanowień Sądów o stwierdzeniu nabycia spadku.
Ponadto z treści księgi wieczystej o nr [...] i uproszczonego wypisu z rejestru gruntów wynika, że działka o nr 1 (która stanowi część dawnej pgr 2) stanowi drogę i jest aktualnie własnością Gminy B. Natomiast Starosta [...] decyzją z [...] wydaną w trybie specustawy drogowej ustalił lokalizację drogi dla inwestycji polegającej na budowie drogi gminnej, ul [...] i ul [...] w B. (pkt I), zatwierdził projekt podziału nieruchomości wymienionych w tej decyzji (pkt II). Decyzja ta została zmieniona decyzją Starosty [...] z [...] w ten sposób, że jej pkt 9 otrzymał następujące brzmienie: "decyzja staje się wykonalna z dniem jej wydania a prawo własności nieruchomości - w całości działek o numerach [...]- oraz działek pochodzących z nowego podziału znajdujących się w obszarze przedmiotowej lokalizacji o numerach 1, [...] - przechodzi z mocy prawa na własność Gminy B. Na podstawie powyższej decyzji m.in. działka nr 1, przeznaczona pod realizację przedmiotowej inwestycji drogowej stała się z mocy prawa własnością Gminy B.
Wojewoda Śląski stwierdził, że brak było podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o zwrot części nieruchomości, stanowiącej działkę nr 1 i w tym zakresie uwzględnienia żądania wniosku. Działka ta została bowiem przejęta na rzecz Gminy B. pod budowę drogi publicznej (drogi gminnej) na podstawie specustawy drogowej i wobec tego jako wyłączona z obrotu nie podlega zwrotowi. Powyższe Wojewoda wywiódł z art. 2a ustawy z 21 marca 1985 r o drogach publicznych (tj. Dz.U. z 2020 r. poz. 470 ze zm., dalej "u.d.p.") i wynikającego z tego przepisu kategorycznego zakazu przenoszenia własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne na rzecz podmiotów innych, niż podmioty publicznoprawne wskazane w treści ww. przepisu.
Organ wskazał ponadto, że na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i w tym zakresie orzekł jak w sentencji zaskarżonej decyzji, gdyż przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest część nieruchomości obejmująca działkę o nr 1, powstałą z podziału dawnej nieruchomości stanowiącej pgr 2, która została nabyta w 1/5 części aktem notarialnym z [...] Rep [...]nr[...].
Odnosząc się zaś do zarzutów podniesionych w odwołaniu Wojewoda wyjaśnił, że wobec wskazanego powyżej wyłączenia przedmiotowej nieruchomości z obrotu (a tym samym także z możliwości zwrotu) organ I instancji nie miał obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność badania zbędności nabytej nieruchomości jako przesłanki zwrotu. Okoliczność ta bowiem nie ma znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
W skardze na powyższą decyzję Wojewody wnioskodawcy, reprezentowani przez fachowego pełnomocnika zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 7 i 77 § 1 kpa, polegające na powieleniu błędu organu I instancji i nie ustaleniu kluczowej dla sprawy okoliczności, tj. czy wywłaszczone od poprzedników prawnych nieruchomości objęte wnioskiem o zwrot stały się zbędne na cel wywłaszczenia, w rozumieniu art. 136 ust. 3 u.g.n.
W związku z powyższym zarzutem skarżący domagają się uchylenia zaskarżonej decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących podniósł, że wskazana przez Wojewodę okoliczność objęcia przedmiotowej nieruchomości inwestycją drogową nie pozbawia skarżących materialnoprawnej podstawy domagania się jej zwrotu na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a jedynie stanowi wynikającą z odrębnych przepisów przeszkodę następczą, powodującą konieczność wydania decyzji odmawiającej zwrotu. Obowiązkiem zaś organu jest ustalenie, czy uprzednio wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 u.g.n. Ma to znaczenie w kontekście odpowiedzialności odszkodowawczej Gminy B. Sąd cywilny rozstrzygając kwestię istnienia po stronie wnioskodawców prawa do domagania się odszkodowania od Gminy musi dokładnie wiedzieć, jaka była przyczyna odmowy zwrotu nieruchomości. Ustalenia przeprowadzone w toku postępowania administracyjnego powinny dać odpowiedź na pytanie, czy zanim wnioskowana nieruchomość została objęta inwestycją drogową, po stronie Gminy B. nie doszło do naruszenia prawa poprzez brak zaoferowania wnioskodawcom (ich poprzednikom prawnym) jej zwrotu. Wyjaśnienie tej kwestii stanowi zatem obowiązek organu orzekającego, który stosownie do treści art. 7 kpa, winien dążyć do dokładanego ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, przy uwzględnieniu także słusznego interesu stron.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137, t.j. ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325, t.j. ze zm. ) dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przedstawiona tutaj regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 p.p.s.a. - na wniosek organu, złożony w odpowiedzi na skargę przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez skarżącego jak i przez uczestnika postępowania – Gminę B.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami należało uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu sprawowanej w oparciu o wskazane powyżej kryteria jest szczegółowo opisana na wstępie decyzja Wojewody, w której organ ten działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. orzekł o odmowie zwrotu 1/5 części przejętej nieruchomości.
Postępowanie w ramach, którego wydana została zaskarżona decyzja zostało zainicjowane wnioskiem skarżących o zwrot między innymi 1/5 części przejętej nieruchomości opisanej w sentencji zaskarżonej decyzji. Stan faktyczny i prawny dotyczący tej nieruchomości, w tym okoliczności, w których nieruchomość ta przestała być własnością jej poprzednich właścicieli (następcami prawnymi których są skarżący), a ponadto dalsze zmiany jej stanu prawnego zostały szczegółowo przedstawione w opisanej już powyżej decyzji organu odwoławczego. Nie stanowią one przedmiotu sporu i nie budzą zastrzeżeń Sądu, stąd ustalenia te Sąd przyjmuje za własne. Z tych względów niecelowym jest ich powtarzanie również w tym miejscu.
Dla oceny zaskarżonej decyzji kluczowe znaczenie ma to, że bezspornie działka nr 1 stanowi drogę i jest własnością Gminy B. Własnością zaś tej gminy działka ta stała na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...] wydanej w trybie ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1363 z późn. zm., dalej: "specustawa drogowa") zmienionej decyzją tego organu z dnia [...] W tym kontekście zaakcentować należy, że zgodnie z art. 2 u.g.n. przepisy tej ustawy powinny być tak stosowane, aby nie naruszało to postanowień wynikających z innych ustaw. Do tych innych ustaw zalicza się także ustawę z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.). Zgodnie zaś z art. 2a ustawy o drogach publicznych, drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Przepis ten określa strukturę własnościową dróg publicznych w sposób niedopuszczający wyjątków. Z treści art. 2a ustawy o drogach publicznych wynika zatem zakaz przenoszenia własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne na rzecz innych podmiotów niż wskazane w jego treści. Wobec tego zakazu za niedopuszczalny należy również uznać zwrot nieruchomości stanowiących drogi publiczne ich byłym właścicielom lub spadkobiercom. W przeciwnym bowiem wypadku właścicielem nieruchomości zajętych pod drogi publiczne mogłyby się stawać podmioty, które nie znajdują się w katalogu podmiotów, o których mowa w art. 2a ustawy o drogach publicznych. Z tych względów wniosek skarżących ubiegających się o zwrot przedmiotowej nieruchomości nie mógł odnieść skutku, a obowiązkiem organów było wydanie decyzji o odmowie zwrotu.
Należy zaakcentować, że zasadność odmowy zwrotu przedmiotowej nieruchomości w istocie nie stanowi przedmiotu sporu w rozpoznawanej sprawie. Spór zaś dotyczy tego, czy wobec ustalenia okoliczności wykluczających zwrot przedmiotowej nieruchomości obowiązkiem organu było ustalenie, czy zanim przedmiotowa nieruchomość została wyłączona z obrotu i zanim została objęta zakazem przenoszenia na rzecz innych podmiotów, stała zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 u.g.n. Brak ustaleń w tym zakresie stanowi według skarżących o naruszeniu art. 7 i 77 k.p.a.
Nie ulega wątpliwości, że w realiach rozpoznawanej sprawy organy nie poczyniły ustaleń niezbędnych do rozstrzygnięcia kwestii, czy zanim na skutek wskazanej powyżej decyzji z dnia [...] zmienionej decyzją tego organu z dnia [...] doszło do wyłączenia przedmiotowej nieruchomości z obrotu, stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 u.g.n. Jednak już z samej zasady brak ten nie może być podstawą do skutecznego zarzutu wskazanych w skardze przepisów postępowania, a to ze względu na treść art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a., który daje podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji jedynie wtedy, gdy naruszenie przepisów postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Gdyby bowiem nawet organy ustaliły powyższe okoliczności i zgodnie z oczekiwaniem skarżących stwierdziły zbędność nieruchomości na cel, w którym doszło do jej przejęcia, to w realiach rozpoznawanej sprawy i tak postępowanie zakończyłoby się odmową zwrotu przedmiotowej nieruchomości z tożsamych do przyjętych przez organy powodów, a zatem pozostawałoby to bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, a kontrolowane postępowanie administracyjne zakończone zostałoby odmową zwrotu nieruchomości.
Pomijając nawet wskazaną powyżej przeszkodę do uwzględnia zarzutów skarżących wskazać należy, że w ocenie Sądu w realiach rozpoznawanej sprawy organy nie miały obowiązku ustalać okoliczności i rozstrzygać kwestii dotyczących zbędności przedmiotowej nieruchomości. Zakres okoliczności faktycznych niezbędnych do ustalenia w danej sprawie wyznaczany jest treścią norm prawa materialnego znajdujących zastosowanie przy ocenie żądania, które zainicjowało postępowanie administracyjnego. W sytuacji, w której w toku postępowania dotyczącego żądania zwrotu przejętej nieruchomości ustalone zostały okoliczności świadczące o zaistnieniu przesłanki bezwzględnie wykluczającej zwrot tej nieruchomości, organ prowadzący postępowanie nie ma obowiązku prowadzenia postępowania w celu ustalenia okoliczności, które potencjalnie mogłyby mieć znaczenie, gdyby wspomniana negatywna przesłanka nie zaistniała. Okoliczności te przestały bowiem być istotne z punktu widzenia hipotezy normy prawnej stanowiącej podstawę wydawanej w sprawie decyzji administracyjnej.
Jest zrozumiałym, że w kontekście potencjalnych roszczeń cywilnoprawnych skarżący zainteresowani są tym, aby już w postępowaniu administracyjnym rozstrzygnąć kwestie dotyczącą zbędności nieruchomości na cel, na który została ona przejęta. W obowiązującym stanie prawnym brak jest jednak podstaw materialnoprawnych do tego, aby w drodze odrębnej decyzji administracyjnej rozstrzygać o tym, czy nieruchomość uprzednio wywłaszczona lub przejęta okazała się zbędna na cel, w którym doszło do jej przejęcia lub wywłaszczenia. Tym bardziej, gdy toczące się postępowanie ma za przedmiot rozstrzygnięcie o zwrocie nieruchomości, a z poczynionych już ustaleń wynika, że zwrot taki jest wykluczony z innych powodów, to brak jest podstaw do badania kwestii zbędności nieruchomości, gdyż nie będzie to miało wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Mając na względzie powyższe rozważania stwierdzić należy, że wbrew zarzutom skarżących w toku postępowania administracyjnego, w ramach którego wydana została obecnie kontrolowana decyzja organu odwoławczego, nie doszło do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Ponadto zważywszy na to, że Sąd rozpoznając skargę nie jest związany podniesionymi przez stronę skarżącą zarzutami wskazać należy, że przeprowadzona z urzędu kontrola zaskarżonej decyzji nie doprowadziła do stwierdzenia naruszenia przez organy przepisów postępowania, ani przepisów prawa materialnego, w stopniu, który mógłby uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji.
Skoro zatem żaden z podniesionych w skardze zarzutów nie został uznany za zasadny i nie mógł odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło