II SA/Gl 486/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka ( spr. ) Sędzia WSA Rafał Wolnik Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2006 r. sprawy ze skargi J.R. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie aktu stanu cywilnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy uzupełnienia treści aktu zgonu M.R. poprzez wpisanie godziny zgonu i orzeka, że w tym zakresie decyzja nie podlega wykonaniu, 2. w pozostałej części skargę oddala. Wnioskiem z dnia [...]r. J.R. zwrócił się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w G. o uzupełnienie aktu zgonu matki M.R., nr [...] z dnia [...]r. Żądanie dotyczyło zamieszczenia w tym akcie informacji o godzinie zgonu M.R., informacji o miejscu zgonu (sala nr [...] Oddziału [...] Szpitala Miejskiego Nr [...] w G. przy ul. [...]), informacji o danych dotyczących małżonka zmarłej oraz informacji o przyczynie zgonu ([...] doznany w dniu [...]r. ok. godz. [...] na terenie Zakładu [...] przy ul. [...] w G.). W aktach sprawy znajduje się kopia karty zgonu (dla celów USC), z której wynika, że M.R. zmarła [...]r. w szpitalu w G., a przyczyną zgonu pierwotną był [...]. Dołączony do akt odpis zupełny aktu zgonu M.R. zawiera informację, że zmarła była wdową, zmarła [...]r w Gliwicach. Akt nie zawiera danych dotyczących godziny zgonu ani adnotacji o przyczynie tego braku. Brak jest też danych dotyczących współmałżonka. Decyzją z dnia [...]r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w G., w oparciu o art. 36 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2004 r., nr 161, poz. 1688), nie zezwolił na uzupełnienie treści aktu zgonu M.R. poprzez wpisanie godziny zgonu, danych precyzujących miejsce zgonu, przyczyny zgonu i małżonka osoby zmarłej, W uzasadnieniu wyjaśniono, że uzupełnieniu podlega akt, który nie zawiera wszystkich określonych przepisami danych. Podstawą sporządzenia aktu zgonu jest karta zgonu. W przypadku M.R. w karcie tej brak jest danych dotyczących godziny zgonu, a jej podanie może nastąpić tylko na podstawie informacji podanej przez lekarza. Jako miejsce zgonu wpisuje się nazwę miejscowości, w której nastąpił zgon, zaś dane małżonka podaje się jedynie, gdy zmarły pozostawał w związku małżeńskim. Zmarła M.R. w chwili śmierci była natomiast wdową. Przyczyna zgonu nie podlega natomiast rejestracji w akcie zgonu, zgodnie z katalogiem podanym w art. 67 ustawy. Odwołanie od tej decyzji złożył J.R., domagając się stwierdzenia nieważności wydanej decyzji i uzupełnienia aktu we wskazanym przez siebie zakresie. Nadto zażądał od organu weryfikacji, czy osoba podpisana na decyzji jest uprawniona do określania się kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Wojewoda Ś. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w postępowaniu odwoławczym pierwszeństwo ma rozpoznanie odwołania przed stwierdzeniem nieważności decyzji. Udzieloną odmowę oceniono zaś jako uzasadnioną w świetle obowiązujących przepisów. Art. 67 ustawy wskazuje, jakie dane mogą być ujawnione w akcie zgonu. Jeżeli zgłaszający zgon nie zna poszczególnych danych, do aktu wpisuje się w tym zakresie stosowną adnotację. Akt zgonu sporządza się w oparciu o kartę zgonu, wystawianą w trybie przewidzianym do jej wystawienia. Jeżeli w karcie zgonu nie wpisano godziny zgonu, to sporządzając akt zgonu nie wpisuje się takiej informacji. Dane dotyczące współmałżonka wpisuje się tylko w odniesieniu do osób, które w chwili śmierci pozostawały w związku małżeńskim. Miejsce zgonu w wystawionym akcie określone zostało prawidłowo, albowiem oznaczenie takie polega na podaniu nazwy miejscowości, w której nastąpiła śmierć. Przyczyna zgonu nie jest natomiast informacją, która podlega ujawnieniu w wystawianym akcie. W odniesieniu do osoby podpisującej akt zgonu M.R. wyjaśniono, że pełni ona funkcję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w G. na podstawie powołania przez Radę Gminy. W skardze do sądu administracyjnego J.R. zaskarżył w całości decyzję organu odwoławczego, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności i rozważenie możliwości wystąpienia Sądu do Prezesa rady Ministrów z informacją o istotnych naruszeniach prawa przez Wojewodę. Decyzji zarzucił naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego: art. 36 i 67 prawa o aktach stanu cywilnego, jak i przepisów procedury, przez dowolną ocenę dowodów i wydanie decyzji bez dostatecznego rozpoznania sprawy. Podniósł, że pozbawiony został możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji i uzyskania prawidłowego aktu zgonu matki. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreślił, że skarżący nie został pozbawiony udziału w postępowaniu, akt zgonu wystawiono zaś na podstawie dostarczonej przez niego karty zgonu, a zgłaszający odebrał ten akt. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Ogólne zasady sporządzania aktów stanu cywilnego regulują przepisy rozdziału 3 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2004 r., nr 161, poz. 1688). Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy, akt stanu cywilnego powinien zawierać tylko dane wymagane przez prawo. Kierownik urzędu stanu cywilnego jest obowiązany żądać dowodów potwierdzających prawdziwość danych zgłoszonych do wpisu do ksiąg stanu cywilnego. W razie uznania tych dowodów za niewystarczające – w celu ustalenia stanu faktycznego- przeprowadza się postępowanie wyjaśniające (art. 22 ustawy). W odniesieniu do aktów zgonu, podstawą do jego sporządzenia jest karta zgonu, zgodnie z przepisem art. 66 ust. 1 ustawy. Informacje, które podlegają zamieszczeniu w akcie zgonu, wymienia enumeratywnie art. 67 ust. 1 ustawy. Danymi tymi są: nazwisko, imiona, nazwisko rodowe, stan cywilny, miejsce i data urodzenia, miejsce zamieszkania zmarłego, data, miejsce i godzina zgonu, nazwisko, imiona i nazwisko rodowe małżonka osoby zmarłej, nazwiska rodowe i imiona rodziców zmarłego oraz nazwisko, imiona i miejsce zamieszkania osoby zgłaszającej zgon. Jeżeli zgłaszający nie zna niektórych danych wymienionych w art. 67 ust. 1, wówczas do aktu zgonu wpisuje się stosowną adnotację. W sporządzonym akcie stanu cywilnego nie można dokonywać żadnych zmian, poza przypadkami wskazanymi w ustawie. Jeden z takich przypadków reguluje art. 36 ustawy, który przewiduje możliwość uzupełnienia aktu, który nie zawiera wszystkich danych, jakie powinny być w nim zawarte. W ocenie Sądu organy prawidłowo odmówiły uzupełnienia aktu zgonu o dane nie wymienione w art. 67 ust. 1 ustawy, brak jest bowiem podstaw wpisania w akcie informacji o przyczynie zgonu. Podobnie prawidłowo został zinterpretowany przez organy zapis art. 67 ust. 1 pkt 3 ustawy, dotyczący wpisywania do aktu danych małżonka osoby zmarłej. Jeżeli bowiem osoba zmarła była w chwili śmierci wdową, jak to miało miejsce w przypadku M. R., to należy uznać, że nie pozostawała w dacie śmierci w związku małżeńskim i brak w takim przypadku współmałżonka, którego dane mogłyby podlegać ujawnieniu. Miejsce zgonu, o jakim mowa w art. 67 ust. 1 pkt 2 ustawy nie jest tożsame z adresem, pod jakim nastąpiło określone zdarzenie. Ustawodawca nie wskazał w przepisach ustawy, że w aktach stanu rejestrowane są dane dotyczące adresu. Stąd uprawnione jest przyjęcie, że określenie miejsca zgonu sprowadza się do podania miejscowości, w jakiej zgon nastąpił. Interpretację taką uzasadnia także regulacja Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 października 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad sporządzania aktów stanu cywilnego, sposobu prowadzenia ksiąg stanu cywilnego, ich kontroli, przechowywania i zabezpieczenia oraz wzorów aktów stanu cywilnego, ich odpisów, zaświadczeń i protokołów ( Dz. U. nr 136, poz. 884 ze zm.). W rozporządzeniu tym, regulując sprawę skutków zmian nazewnictwa i pisowni, ustawodawca wskazał, w jaki sposób należy ujawnić w aktach stanu zmienione nazwy miejscowości, nie odniósł się natomiast do skutków zmian nazw ulic czy obiektów. Godzina zgonu jest informacją, która podlega wpisaniu do aktu zgonu. Równocześnie z art. 67 ust. 2 ustawy wynika, że wobec braku wiedzy zgłaszającego co do określonych danych, do aktu należy wpisać stosowną adnotację. Niewątpliwie podstawą wpisu może być wyłącznie karta zgonu. W ocenie Sądu brak jest jednak podstaw do uznania, że brak informacji o godzinie zgonu w karcie zgonu wyklucza dokonanie uzupełnienia aktu. Jeżeli strona postępowania zgłasza wolę uzupełnienia aktu o dane określone w art. 67 ust. 1 ustawy, organ winien przeprowadzić postępowanie w tym zakresie. Sprowadzać się ono może do zakreślenia stronie wnioskującej terminu do uzupełnienia kart zgonu o informację dotyczącą godziny zgonu. W przypadku braku takiego uzupełnienia organ winien odmówić uzupełnienia aktu, czyniąc jednocześnie w tym akcie stosowną adnotację, o jakiej mowa w art. 67 ust. 2 ustawy. Uwzględniając podaną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekła jak w sentencji.