II SA/Gl 486/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Organiściak Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka Protokolant Barbara Urban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2009 r. sprawy ze skargi W. U. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta S. orzekł o wywłaszczeniu nieruchomości o pow. [...] m2, położonej w S. przy ówczesnej ul. [...], stanowiącej działki nr [...] i [...]. Właścicielkami działek były W.U. w ½ części i J.Ż. w ½ części. Wywłaszczenie nastąpiło na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod przebudowę ulicy [...]. W decyzji tej w pkt II ustalono wartość wywłaszczonej nieruchomości na kwotę [...] zł, obejmującą wartość składnika gruntowego ([...] zł) i wartość składnika budowlanego ([...] zł). W pkt IV decyzji ustalono za wywłaszczoną nieruchomość odszkodowanie w kwocie [...] zł. Podstawą prawną decyzji była ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. nr 10, poz. 64). Pismem z dnia [...] A.U., działający jako pełnomocnik W.U., zwrócił się z żądaniem odszkodowania za niezagospodarowaną część działki po aktualnie obowiązujących cenach. Podał, że za ½ część działki o pow. [...] m2 jego żona otrzymała odszkodowanie i wyraziła zgodę na wywłaszczenie. Pozostała część działki o pow. [...] m2 była wywłaszczona niesłusznie, bez zgody, nie jest zagospodarowana i nie wypłacono za nią odszkodowania. Zarzucono także, że podpisy strony na dokumentach są nieautentyczne. Po zawiadomieniu o wszczęciu postępowania organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną, A.U. odmówił podpisania protokołu z tej rozprawy. Organ zwrócił się także do Sądu Rejonowego w S. z zapytaniem, czy ustalone decyzją o wywłaszczeniu odszkodowanie zostało złożone do depozytu sądowego. Sąd poinformował pismem z [...], że w wydziale VIII grodzkim nie zarejestrowano sprawy z udziałem uczestników wymienionych w zapytaniu. Jednocześnie wskazano, że bez podania bliższych danych dotyczących daty złożenia do depozytu lub sygnatury akt nie jest możliwe udzielenie informacji. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta S. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej orzekł o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie odszkodowania za działki nr [...] i [...] w S. W podstawie prawnej podano art. 129 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.). W uzasadnieniu wyjaśniono natomiast, że ponowne ustalenie odszkodowania nie jest możliwe, albowiem przypadki wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu wymienia art. 129 ust. 5 ustawy a żadna z wymienionych w nim sytuacji nie zachodzi. W odwołaniu od decyzji pełnomocnik skarżącej wskazał, że zwracał się o odszkodowanie za niezagospodarowaną część działki należącą w ½ do W.U. o pow. [...] m2 a otrzymał decyzję dotyczącą nieruchomości o pow. [...] m2. Podniósł także zarzuty dotyczące wadliwości prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego i wydanej decyzji o wywłaszczeniu i odszkodowaniu. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Podał, że zgodnie z art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, starosta wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu w przypadku, gdy nastąpiło pozbawienie prawa do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Tymczasem odszkodowanie za całą wywłaszczoną nieruchomość zostało ustalone ostateczną decyzją z [...], brak zatem podstaw do ponownego orzekania w tej kwestii. Wskazano także, że żądania wynikające z ewentualnego niewykonania decyzji o odszkodowaniu lub nieterminowej wypłaty odszkodowania należą do drogi postępowania cywilnego. Podano także, że organ nie dysponuje wiarygodnymi dowodami na okoliczność popełnienia przestępstwa przy wydawaniu decyzji o wywłaszczeniu, dysponowanie takimi dokumentami przez stronę uprawnia do dokonania zawiadomienia organów ścigania. W skardze do sądu administracyjnego skarżąca zwróciła się o uchylenie decyzji organu II instancji w całości, jako naruszającej prawo poprzez błędną interpretację art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami i błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że wywłaszczona nieruchomość została wywłaszczona na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że odszkodowanie nie odzwierciedlało rzeczywistej wartości gruntu a skutkiem wywłaszczenia jest trwająca do chwili obecnej choroba skarżącej. Powołując się na wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 9 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Rz 260/2006 wskazano także, że w sprawie podana przez organ podstawa prawna nie znajduje zastosowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko, że ze względu na fakt ustalenia odszkodowania ostateczną decyzją i brak materialnoprawnych podstaw do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, postępowanie administracyjne należało umorzyć. Na rozprawie w dniu 18 września 2009 r. pełnomocnik skarżącej podał, że ubiega się o odszkodowanie za grunt orny, albowiem wypłacone zostało jedynie odszkodowanie za grunt zajęty pod budynek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Żądanie skarżącej dotyczy przyznania odszkodowania. Mając na względzie treść wniosku oraz przedłożonych przez stronę dokumentów, w tym aktów własności ziemi, należy uznać, że żądanie odszkodowania pozostaje w związku z nieruchomościami oznaczonymi nr [...] i [...], położonymi w S., obręb Z. Bezsporne jest, że skarżąca została pozbawiona tych nieruchomości w trybie administracyjnym. Trzeba jednak wyjaśnić, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie nie jest prawidłowość przeprowadzonego postępowania wywłaszczeniowego, Sąd nie kontroluje decyzji, którą orzeczono o wywłaszczeniu, nie ocenia zatem także adekwatności przyznanego odszkodowania. Z tego powodu bez znaczenia dla sprawy musiały pozostać zarzuty skarżącej dotyczące tej decyzji i okoliczności jej wydania. Żądanie strony nie dotyczyło także zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, zatem to, czy została ona wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia nie mogło mieć wpływu na rozstrzygnięcie. To, że nieruchomość wywłaszczona nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia stanowi jedną z przesłanek zwrotu nieruchomości lub jej części, z takim żądaniem jednak skarżąca nie występowała. Należy podkreślić, że kontroli Sądu została poddana decyzja orzekająca o braku podstaw do wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W świetle ustalonych okoliczności faktycznych należy zgodzić się ze stanowiskiem organów, że decyzja taka nie mogła zostać wydana a orzekanie o ustaleniu odszkodowania nie było dopuszczalne. Podstawowe znaczenie dla sprawy ma w przekonaniu Sądu to, że w stosunku do obu nieruchomości wskazanych we wniosku i oznaczonych numerami [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] m2 została wydana decyzja, którą nie tylko orzeczono o ich wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa, ale także ustalono odszkodowanie. Nastąpiło to decyzją Prezydenta Miasta S. nr [...] z dnia [...]. Decyzja ta jest ostateczna, pozostaje w obrocie prawnym i ustala odszkodowanie za składnik gruntowy i składnik budowlany w łącznej kwocie [...] zł. Wobec powyższego należy uznać, że sprawa odszkodowania za nieruchomość została już rozstrzygnięta. Twierdzenia strony, jakoby odszkodowanie było ustalone wyłącznie w odniesieniu do gruntu zabudowanego, z pominięciem gruntu rolnego, stoją w sprzeczności z postanowieniami decyzji wywłaszczeniowej. Okoliczność ta wyklucza możliwość ponownego orzekania przez organy administracji. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 kodeksu postępowania administracyjnego, wydanie ponownej decyzji w sprawie już rozstrzygniętej inną, wcześniejszą decyzją, stanowi przesłankę nieważności. Zatem gdyby organy uwzględniły wniosek strony i ponownie orzekły o odszkodowaniu za wywłaszczone działki w tym samym zakresie, decyzja taka byłaby dotknięta wadą nieważności. W tej sytuacji prawidłowo umorzono postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe. Przypadek bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 k.p.a. stanowi bowiem sytuacja, gdy sprawa została już rozstrzygnięta, brak jest wówczas podstawy do orzekania poprzez organy co do istoty sprawy. Strona nie wykazywała, aby żądanie dotyczyło innych działek czy też składników, jakie w decyzji z [...] nie zostały wymienione. Skoro zatem odszkodowanie za grunt o powierzchni odpowiadającej całkowitej powierzchni obu wywłaszczonych działek oraz za składnik budowlany zostało określone w decyzji i przyznane, to ponowne prowadzenie postępowania w tym samym przedmiocie nie było dopuszczalne a wszczęte podlegało umorzeniu. Trzeba przy tym podkreślić, że strona nie podnosiła zarzutu, że przyznane odszkodowanie nie zostało wypłacone i nie żądała jego wypłaty w zrewaloryzowanej wysokości. Zgodzić się natomiast należy z tezą skargi, że w orzecznictwie wyrażono pogląd, że przepis art. 129 ust. 5 nie ma zastosowania do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ten argument, wbrew oczekiwaniom strony, uzasadnia jednak stanowisko sprzeczne z żądaniem skarżącej i jego uznanie nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. Mając na względzie podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.