II SA/Gl 492/10

WyrokWSA w Gliwicach2010-11-26

Skład orzekający: Włodzimierz Kubik, Iwona Bogucka, Maria Taniewska-Banacka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może odmówić wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego, gdy istnieją wątpliwości co do faktycznego opuszczenia lokalu i ustalenia centrum życiowego tej osoby?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej obowiązany jest do dokładnego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym ustalenia, gdzie osoba skoncentrowała swoje centrum życiowe i czy faktycznie opuściła miejsce pobytu stałego. W przypadku braku takich ustaleń decyzja odmowna wymeldowania jest przedwczesna i narusza zasadę prawdy obiektywnej oraz przepisy postępowania administracyjnego, co uzasadnia uchylenie decyzji i konieczność ponownego rozpoznania sprawy.
Stan faktyczny
A. S.-U. złożyła wniosek o wymeldowanie Ł. S. z lokalu przy ul. [...] w C., twierdząc, że Ł. S. zamieszkuje na stałe z żoną i dzieckiem w innym miejscu. Organ I instancji i Wojewoda odmówili wymeldowania, uznając, że Ł. S. nie zerwał więzi z dotychczasowym lokalem. Skarżąca kwestionowała ustalenia organów, wskazując na nierzetelność postępowania i brak dowodów potwierdzających stałe zamieszkiwanie Ł. S. w lokalu przy ul. [...].
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C.; orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; zasądził na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2010 r. sprawy ze skargi A. S.-U. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r. nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza na rzecz skarżącej od Wojewody [...] kwotę 100,00 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] r. A. S.-U. zwróciła się z wnioskiem o dokonanie wymeldowania z lokalu położonego w C. przy ul. [...] Ł. S. W uzasadnieniu podała, iż wymieniony po zawarciu związku małżeńskiego zamieszkał z żoną przy ul. [...]. W trakcie czynności wyjaśniających organ I instancji ustalił, że głównym lokatorem lokalu nr [...] przy ul. [...]w C. i członkiem Spółdzielni Mieszkaniowej "A" jest A. S.-U. natomiast uprawnieniem do zamieszkiwania objęci byli na podstawie "Przydziału lokalu mieszkalnego typu lokatorskiego" z [...] r. R. S. – były mąż oraz synowie: M. S. i Ł. S. . Organ I instancji przesłuchał też Ł. S. , który w dniu [...]r. podał, iż nadal zamieszkuje wraz z ojcem w przedmiotowym mieszkaniu przy ul. [...]. Ma tam swoje rzeczy osobiste. Nie ponosi kosztów utrzymania lokalu, które w całości pokrywa ojciec. Matka nie zamieszkuje w lokalu od 14 lat. Ł. S. wskazał, że jednocześnie, przez 3-4 dni w tygodniu zamieszkuje wraz z żoną przy ul. [...]. Także tam w dniach tych nocuje. Z kolei przesłuchana w dniu [...]r. A.S.-U. wskazała, że syn od 3 lat, od kiedy to zawarł związek małżeński, mieszka wraz z żoną przy ul. [...] m. 24. W mieszkaniu przy ul. [...] syn nie ma rzeczy osobistych. A. S.-U. nie przebywa zaś w lokalu albowiem nie może się do niego dostać. Wysłuchany w dniu [...]r. R. S., były mąż wnioskodawczyni, oświadczył, że syn w lokalu przebywa 2-3 razy w tygodniu, ma klucze, ponosi nadto koszty utrzymania mieszkania. Wysłuchany przez organ w trakcie rozprawy administracyjnej w dniu [...]r. B. J. , obcy w stosunku do stron, podał z kolei, że R. S. oświadczył w rozmowie, że wreszcie mieszka sam bo syn wyprowadził się do żony. Spotkał też Ł. S., który zaprosił go do nowego mieszkania przy ul. [...]. J. M., bratowa wnioskodawczyni podała, że Ł.S. i jego żona chwalili się, że mają piękne mieszkanie przy ul. [...]. Podobnie J. U. podał, że Ł. S. mówił mu, że nie potrzebuje mieszkania matki bo ma swoje. Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Prezydent Miasta C. odmówił wymeldowania Ł.S. z miejsca pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał treść stanowiącego podstawę prawną decyzji art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. 2006, nr 139, poz. 933 z późn. zm.), a następnie wskazał, że nie dał wiary wnioskodawczyni i świadkom uznając, że Ł. S. nie opuścił mieszkania cyt. "definitywnie i trwale". W wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez A. S.-U. Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...]r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji z uwagi na nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta C. powtórnie odmówił wymeldowania Ł. S. z miejsca pobytu stałego. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w toku ponownie przeprowadzonego postępowania wykonano dyspozycje Wojewody [...]. Wystąpiono pismem do Spółdzielni Mieszkaniowej "A" celem ustalenia aktualnego stanu prawnego lokalu nr [...] przy ul. [...] oraz do Prokuratury Rejonowej o udzielenie informacji odnośnie utrudniana zamieszkiwania wnioskodawczyni w przedmiotowym lokalu. W dniu [...]r. przeprowadzono rozprawę administracyjną, w trakcie której przesłuchano strony oraz świadków: R. S. oraz M. S. , żonę Ł. S. Z przeprowadzonej rozprawy administracyjnej, przesłuchania stron, a w szczególności świadków nie wynika jednoznacznie, że Ł. S. nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. i definitywnie oraz trwale opuścił przedmiotowy lokal. W trakcie zaplanowanych na dzień [...] r. oględzin lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. , strony nie stawiły się, w związku z czym odstąpiono od oględzin. W dniu [...] r. Ł. S. zapoznał się z aktami sprawy oraz zwrócił się pisemnie do organu o przeprowadzenie oględzin. W ich trakcie, w dniu [...]r., ustalono, że wymieniony posiada (we wskazanym przez siebie pokoju) swoje rzeczy osobiste oraz meble. Pokój wymienionego, jak i całe mieszkanie jest umeblowane i zamieszkane. Fakt zamieszkiwania Ł. S. w trakcie oględzin potwierdziło środowisko sąsiedzkie. Zdaniem organu ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż wymieniony nie zerwał trwale i definitywnie więzi z przedmiotowym lokalem, zamieszkuje w nim, choć nie stale. Jego racje potwierdzili wskazani przez niego świadkowie, sam też udostępnił i okazał lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w C. Należy również nadmienić, iż wnioskodawczyni w odwołaniu z dnia [...]r. wskazała, że ma utrudniane korzystanie z przedmiotowego lokalu przez Ł. S. co wskazuje, że wymieniony w nim zamieszkuje. A. S.-U. w terminie ustawowym złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji, wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Podniosła, że Ł. S. zamieszkuje na stałe w C. przy ul. [...] m. [...] wraz ze swoją żoną M. S. oraz dzieckiem. W lokalu tym znajduje się więc jego centrum życiowe. Przeprowadzone w tej sprawie postępowanie przez organ pierwszej instancji było nierzetelne i mało wnikliwe. Środowisko sąsiedzkie mogło bowiem jedynie potwierdzić fakt widywania Ł. S., jednak w żadnym przypadku fakt jego zamieszkiwania, co potwierdziła w swoich zeznaniach M. S.. Stwierdziła bowiem ona m.in. że Ł. S. odwiedza ojca lub chodzi się przespać w przypadku choroby dziecka. Fakt widywania Ł. S. potwierdził również Komisariat Policji. Również przeprowadzone w dniu ustalonym przez Ł. S. oględziny mieszkania nie potwierdziły stanu faktycznego. Znajdujące się w mieszkaniu meble stanowią bowiem własność odwołującej. Fakt natomiast znajdowania się w mieszkaniu rzeczy osobistych był jedynie fikcją z racji tego, że Ł. S. uprzedzony był o terminie przeprowadzenia oględzin. W mieszkaniu znajdują się bowiem tylko rzeczy osobiste jego ojca R. S.. Organ pierwszej instancji przy wydawaniu decyzji nie wziął w ogóle pod uwagę zeznań świadków potwierdzających fakt trwałego opuszczenia przedmiotowego lokalu przez Ł. S. Niezamieszkiwanie natomiast przez odwołującą w lokalu nr [...] przy ul. [...] od roku [...] nie ma żadnego związku ze sprawą, spowodowane jest jedynie brakiem kluczy do drzwi wejściowych po wymianie zamków przez R. S. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przytoczył i zanalizował regulacje prawne dotyczące procedury zameldowania i wymeldowania oraz omówił dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazał, iż jego zdaniem przyjąć należy, że w przypadku Ł. S. nie nastąpiło całkowite zerwanie więzi z lokalem dotychczasowego stałego zameldowania, nie wyraził on także w trakcie prowadzonego postępowania "stosownego oświadczenia" o rezygnacji z lokalu nr [...] przy ul. [...] w C . Ewidentną sprawą jest posiadanie przez Ł. S. kluczy do lokalu, bowiem przychodzi tam w tygodniu (kiedy chce), tam też nocuje, zajmując jedno z pomieszczeń. Jak sam stwierdził w toku postępowania, partycypuje w części kosztów utrzymania przedmiotowego lokalu. Odnosząc się do zarzutów A. S. –U., iż prowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie było "nierzetelne i mało wnikliwe" Wojewoda [...] wskazał, że organ administracji zobowiązany był podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zdaniem organu II instancji tak właśnie się stało. Wojewoda [...] podkreślił w tej mierze, że okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną jeżeli strony miały możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Uczestnicząc w rozprawie z udziałem stron i świadków, odwołująca wspólnie z pozostałymi uczestnikami rozprawy A. S.-U. złożyła natomiast podpis na protokole pod treścią wyjaśnień nie zgłaszając dodatkowych uwag i żądań. W kwestii natomiast argumentu z odwołania, iż oględziny przeprowadzone zostały po "uprzedzeniu" Ł. S. o ich terminie, Wojewoda [...] wskazał, iż przepis art. 79 § 1 k.p.a. stosuje się powszechnie wobec każdego uczestnika postępowania administracyjnego, a treść jego brzmi: "Strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu (........) z oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem". Wojewoda [...] wskazał nadto, iż oceniając całość zebranego materiału dowodowego w sprawie o wymeldowanie Ł. S. z lokalu nr [...] przy ul. [...] pod kątem ustalenia prawdy obiektywnej stwierdził, że przedmiotowy lokal jest kwestią sporną pomiędzy byłymi małżonkami: A. S.-U. i R. S., rodzicami Ł. S. W Sądzie Rejonowym w C. z wniosku A. S.-U. prowadzona jest z powództwa cywilnego sprawa o podział majątku dorobkowego byłych małżonków, w tym: "aby prawo do lokalu położonego w C. przy ul. [...] przyznać na wyłączną własność wnioskodawczym". Ewidencja ludności nie rozstrzyga jednak o ewentualnych roszczeniach majątkowych. Pismem z dnia [...]r. A. S.- U. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji, podnosząc w uzasadnieniu po raz kolejny błędne jej zdaniem ustalenie stanu faktycznego odnośnie centrum życiowego Ł. S. Skarżąca wskazała, że w uzasadnieniu podano, że Ł. S. nie zerwał trwale i definitywnie więzi z przedmiotowym lokalem, zamieszkuje w nim, choć nie stale. Braku zerwania więzi przez Ł. S. negować nie można, ponieważ w mieszkaniu tym zamieszkuje jego ojciec R. S., którego to ma prawo on odwiedzać i to czyni. Z pozostałymi jednak ustaleniami decyzji w żaden sposób, zdaniem strony, zgodzić się nie można. Jedynym bowiem centrum życiowym Ł. S. jest lokal nr [...] przy ul. [...] w C. Jego zeznania złożone na rozprawie w dniu [...] r. nie polegają na prawdzie. Ł. S. nie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...], a jedynie odwiedza zamieszkującego tam ojca. Nie jest także prawdą, pomimo potwierdzenia przez R. S., partycypowanie przez Ł. S. w kosztach utrzymania mieszkania kwotą 200 zł. Na rozprawie przed Sądem Rejonowym w C. o podział majątku wspólnego sygn. akt [...] R. S. żądał bowiem od skarżącej zwrotu opłaty czynszowej w pełnej wysokości, a także zeznał do protokołu, że "Syn Ł. ożenił się, jego żona mieszka przy ul. Pużaka. Syn mieszka z żoną, z tym że ze mną przebywa". Zeznanie to złożone do protokołu sądowego potwierdza nieprawdę w zeznaniach złożonych przez Ł. S.. Skarżąca kwestionuje też stwierdzenie, że nie może on zameldować się na pobyt stały przy ul. [...] ze względu na brak zgody teściów. Mieszkanie to bowiem jest własnością M. S. - żony Ł. S. M. S. na rozprawie zeznała, że jej mąż odwiedza ojca i chodzi się przespać w przypadku choroby dziecka. Jej zeznania podane w uzasadnieniu decyzji zostały więc zmienione. Skarżąca ponownie podkreśliła nadto, że Ł. S. nie posiada w mieszkaniu żadnych mebli oraz rzeczy osobistych. Wskazane przez niego meble są własnością skarżącej, natomiast "rzeczy osobiste i wskazane kosmetyki" są rzeczami męskimi, stanowiącymi własność R. S. Sąsiedzi potwierdzić mogą jedynie fakt widywania, lecz nie zamieszkiwania. W konsekwencji skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i dokonanie wymeldowania, a także o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków B. J., M. M., J. U. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego decyzję tę poprzedzającego wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie. Zdaniem tut. Sądu zarówno stanowiąca przedmiot zaskarżenia decyzja drugoinstancyjna jak i poprzedzające ją rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta C. wydane zostały bowiem z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowolne należy traktować zatem ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako niezbędnego warunku wydania rozstrzygnięcia o przekonującej treści – por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 1768/99. W odniesieniu do postępowania przed organem odwoławczym należy też podkreślić, iż zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ ten obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą decyzją lub postanowieniem organu I instancji, a stan faktyczny winien ustalić nie tylko w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu I instancji lecz także rozszerzając granice postępowania dowodowego na istotne dla sprawy okoliczności faktyczne pominięte przez organ pierwszoinstancyjny. W konsekwencji, w myśl art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może przeprowadzić nie tylko na żądanie strony lecz także z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który w I instancji wydał decyzję lub postanowienie. Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl art. 1 ust. 2 cytowanej już wyżej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ewidencja ludności polega m.in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 2b powołanej wyżej ustawy celom ewidencyjnym służy zameldowanie, które winno potwierdzać fakt pobytu osoby w lokalu. W konsekwencji stosownie do art. 2 i art. 4 ustawy osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie, który to obowiązek polega na: 1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego; 2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego; 3) zameldowaniu o urodzeniu dziecka; 4) zameldowaniu o zmianie stanu cywilnego; 5) zameldowaniu o zgonie osoby. Szczegółowym kwestiom związanym z wymeldowaniem poświęcony został w ustawie art. 15, zgodnie z którego ust. 1 osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W myśl natomiast ust. 2 wskazanego wyżej przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Odnosząc się do wskazanej wyżej ciążącej na organie gminy powinności dokonania wymeldowania osoby, która wbrew przepisom obowiązku tego sama nie dopełniła zaakcentować należy, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy, winno być rozumiane jako dobrowolne wyprowadzenie się wynikające z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób - por. w tej kwestii np. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02. Na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się jednak także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta jednak godzi się z tym i nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Nadto wskazać należy, iż opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. por. np. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 grudnia 2002 r., sygn. akt V SA 935/02 wraz z przytoczonym tam wcześniejszym orzecznictwem, a w tym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 1986 r., sygn. akt III SA 437/86; wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca1985 r., sygn. akt SA/Gd 573/85; wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 1987 r., sygn. akt SA/Gd 1073/86 oraz wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 1987 r., sygn. akt SA/Wr 110/87. Podkreślić nadto w tym miejscu należy, iż tak samo jak zameldowanie, również wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła formalne uprawnienie do przebywania w tym miejscu - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1398/02, LEX nr 159189. Oceniając merytoryczną poprawność decyzji o wymeldowaniu rozważyć zatem należy, czy Ł. S. opuścił, w sposób określony powyżej, miejsce pobytu, w którym był zameldowany na pobyt stały. W razie bowiem ustalenia, iż w wyniku działań Ł. S. jego pobyt w lokalu, uzasadniający zameldowanie na pobyt stały, faktycznie ustał albowiem w istocie w nowym miejscu założył on ośrodek swoich osobistych i majątkowych interesów spełniona zostałaby wymagana prawem przesłanka uzasadniająca wymeldowanie. Jak wynika z akt sprawy zarówno organ I jak też II instancji uznały, iż Ł. S. nie opuścił mieszkania przy ul. [...] albowiem przez część tygodnia zamieszkuje w nim na równi z zamieszkiwaniem przez drugą część wraz z żoną i dzieckiem przy ul. [...]. Okoliczności te stanowiły przyczyny jakimi kierowały się orzekające w sprawie organy uznając zgodność z prawem rozstrzygnięcia o odmowie wymeldowania Ł. S. z miejsca stałego pobytu w mieszkaniu przy ul. [...]. Jak bowiem podkreślił organ II instancji nie nastąpiło całkowite zerwanie więzi z lokalem. Pomimo ustanowionego w kodeksie postępowania administracyjnego obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy z przedłożonych tut. Sądowi akt administracyjnych nie wynika jednak by rozpoznający odwołanie A. S.-U. Wojewoda [...], podjął jakiekolwiek czynności celem ustalenia gdzie w istocie Ł. S. skoncentrował swe sprawy życiowe, czy nadal jego centrum życiowym jest lokal przy ul. [...] czy też mieszkanie, w którym przebywa wraz z żoną i dzieckiem przy ul. [...] (jak wynika z akt sprawy mieszkanie to stanowi bądź to własność żony Ł. S., M.S. bądź jej rodziców – strony podają na tę okoliczność różne twierdzenia). Organ II instancji nie zlecił też stosownego uzupełniającego postępowania wyjaśniającego Prezydentowi Miasta C. w trybie art. 136 k.p.a. pomimo że ustaleń takich w trakcie postępowania pierwszoinstancyjnego nie dokonano. Sąd podkreśla w tym miejscu, że chwilowe opuszczenie lokalu, nie musi dowodzić chęci trwałego opuszczenia mieszkania, a tym samym nie musi przesądzać o spełnieniu przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy, zależy to bowiem od pozostałych okoliczności sprawy. Zresztą sam ustawodawca dopuszczając np. jednoczesne zameldowanie osoby zarówno na pobyt stały jak i czasowy dopuszcza sytuację, w której strona nie przebywa w miejscu stałego zameldowania, a jednak fakt ten nie wyczerpuje przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy. Słusznie bowiem organ II instancji podkreśla w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że opuszczenie lokalu to nie tylko fizyczne nie przebywanie w nim lecz przeniesienie swoich spraw życiowych w inne miejsce, w którym następuje zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych strony. Jednakowoż niedopuszczalnym jest zameldowanie na pobyt stały w dwóch lokalach, a tym samym obowiązujący stan prawny nie dopuszcza sytuacji, w której organ administracji publicznej uznaje, że jedna i ta sama osoba koncentruje swe interesy życiowe w dwóch miejscach, w obydwu przebywając tym samym z zamiarem stałego pobytu. W konsekwencji w razie faktycznego przebywania, jak to wedle organów ma miejsce w niniejszej sprawie, przemiennie w dwóch lokalach organ prowadzący postępowanie w sprawie wymeldowania obowiązany jest przesądzić, w którym lokalu osoba skoncentrowała swe interesy i w którym w konsekwencji spełnia przesłanki do zameldowania na pobyt stały, a następnie wydać w oparciu o takie ustalenie poprawne rozstrzygnięcie. Postępowanie stanowiące przedmiot kontroli dotyczy bowiem nie wymeldowania lecz wymeldowania z pobytu stałego, a tym samym odmowa wymeldowania wymaga ustalenia, że dotychczasowy lokal nadal stanowi główne centrum życiowe i zameldowanie w nim na pobyt stały nadal odpowiada prawu i ustalonym okolicznościom faktycznym. Notabene Sąd zauważa w tym miejscu, że gdy mężczyzna zawiera związek małżeński, staje się ojcem i wyprowadza się z lokalu, w którym zamieszkiwał z ojcem, przenosząc się, choćby na część tygodnia, do mieszkania, w którym mieszka z żoną i dzieckiem to naturalnym przypuszczeniem jest, iż właśnie tamten lokal staje się jego nowym centrum życiowym, nawet jeśli w niektóre dni tygodnia odwiedza ojca i nocuje w mieszkaniu, w którym ojciec przebywa. Oczywiście teoretycznie możliwą jest sytuacja, w której miejsce zamieszkania żony i dziecka wcale nie stanowi dla kogoś jego centrum życiowego, albowiem centrum to stanowi lokal, w którym co jakiś czas przebywa z ojcem, okoliczności te wymagałyby jednak niewątpliwych w tej mierze ustaleń, których orzekające w sprawie organy nie poczyniły. W rzeczywistości akta sprawy są w tej mierze dalece niejednoznaczne. Wątpliwości budzi zarówno sam fakt przebywania przez Ł. S. przez część tygodnia w lokalu, w którym zamieszkuje jego ojciec, okoliczności tej przeczy bowiem skarżąca. Niejednoznaczny jest uznany przez organy za dowiedziony fakt posiadania w lokalu tym przez Ł. S. mebli, co do których skarżąca twierdzi , że w istocie są jej własnością. Niejasny jest powód, dla którego Ł.S. nie zameldował się na pobyt stały z żoną i dzieckiem. W aktach sprawy pojawia się bowiem zaprotokołowane w trakcie rozprawy administracyjnej w dniu [...]r. stwierdzenie Ł. S., iż nie może zameldować się przy ul. [...] (w miejscu zamieszkania żony i dziecka) cyt. "z powodu braku zgody teściów". Wypowiedź ta zdaje się przeczyć tezie, iż Ł.S. nie zameldował się w lokalu tym na pobyt stały albowiem mieszka nadal przy ul. [...]. Jeśli bowiem wskazał on brak zgody teściów jako jedyną przesłankę uniemożliwiającą dokonanie zameldowania to wypowiedź taka sugeruje, że w innych okolicznościach zameldowania takiego dokonałby. Sąd wskazuje zatem, że ewidencja ludności służy bowiem wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Bez znaczenia pozostaje tym samym argument, iż w mieszkaniu gdzie zamieszkuje żona i dziecko teściowie nie zezwalają na meldunek o ile tam właśnie Ł. S. przebywałby z zamiarem stałego pobytu. Niejasną w aktach sprawy jest także kwestia partycypacji Ł. S. w kosztach utrzymania lokalu przy ul. [...], co do którego to faktu w pierwszej fazie postępowania Ł. S. i jego ojciec R. S. złożyli ewidentnie sprzeczne oświadczenia. Ł. S. jednoznacznie wskazał bowiem, że kosztów tych nie ponosi, podczas gdy jego ojciec podniósł, iż syn koszty te ponosi (i to nie wskazując, że jedynie w części). W dalszym natomiast toku postępowania obie strony zmieniły swe oświadczenia stwierdzając, że Ł. S. ponosi wprawdzie koszty utrzymania mieszkania ale jedynie w części, w wysokości ok. 200 zł. Okoliczności tej z kolei przeczy skarżąca twierdząc, że w ramach sprawy o podział majątku jej były mąż zażądał od niej zwrotu opłaty czynszowej w całości. Wykazując braki i uchybienia rozpoznających sprawę organów nie sposób pominąć też faktu, iż niejasnym jest dlaczego organ I instancji nie dał wiary zeznaniom świadków, których przesłuchał w pierwszej fazie postępowania. W dniu [...]r. B. J., obcy w stosunku do stron, podał bowiem, że R.S. oświadczył w rozmowie, że wreszcie mieszka sam bo syn wyprowadził się do żony, natomiast Ł.S. zaprosił go do nowego mieszkania przy ul. [...]. Z kolei J. M., bratowa wnioskodawczyni podała, że Ł. S. i jego żona chwalili się, że mają piękne mieszkanie przy ul. [...] Podobnie J.U. podał, że Ł. S. mówił mu, że nie potrzebuje mieszkania matki bo ma swoje. Do zeznań tych ani organ I instancji w decyzji z dnia [...]r., ani też Wojewoda [...] w decyzji stanowiącej przedmiot zaskarżenia, nie odnieśli się ani jednym słowem, nie podając przyczyn nie potraktowania ich jako dowodu w sprawie. Podkreślenia wymaga wreszcie, że w obydwu decyzjach organy wskazały, iż sąsiedzi potwierdzili fakt zamieszkiwania Ł. S. z ojcem w lokalu przy ul. [...]. W rzeczywistości ani organ I ani II instancji nie posiadają w tej mierze żadnych przekonujących dowodów. Odnośnie oświadczeń sąsiadów organy dysponują jedynie sporządzoną w nieznanej dacie notatką pracownika stwierdzającą, że "rozpytani sąsiedzi" (brak jakichkolwiek imion i nazwisk) potwierdzili fakt zamieszkiwania Ł. S. jednak cyt. "odmówili składania wyjaśnień do protokołu". Pomimo, że żaden z organów nie wezwał owych bezimiennych sąsiadów do złożenia jakichkolwiek zeznań w sprawie potraktowano zasygnalizowaną w notatce treść ich nieznanych w istocie wypowiedzi jako na tyle istotny dowód, że między innymi na tej podstawie przyjęto, że Ł.S. nadal zamieszkuje z ojcem. Zdaniem Sądu orzekanie na podstawie w taki sposób "ustalonych" okoliczności sprawy rażąco narusza zasadę prawny obiektywnej. Niedopuszczalnym jest bowiem sytuacja, w której organy de facto rezygnują z formalnego przesłuchania świadków (sąsiadów), a mimo to opierają podjęte w sprawie rozstrzygnięcie na ich nie potwierdzonych i nie podpisanych wypowiedziach. W konsekwencji, w myśl powyższych uwag, wydane w sprawie decyzje uznać należy za co najmniej przedwczesne, wydane bez należytego wyjaśnienia i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a tym samym za naruszające przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ramach ponownego postępowania koniecznym będzie bowiem, uwzględniając powyższe wskazania i usuwając wyliczone powyżej braki i uchybienia, jednoznaczne rozstrzygnięcie gdzie w rzeczywistości Ł.S. zamieszkuje i w którym miejscu stworzył on centrum swych interesów osobistych i majątkowych, a następnie ocena czy istotnie nie ma podstaw do wymeldowania go z pobytu stałego przy ul. [...]. Nawet bowiem w razie ustalenia, że istotnie przebywa on przemiennie w dwóch miejscach, tylko jedno, jak to wskazano powyżej, może uzasadniać zameldowanie na pobyt stały. Ocena ta jest konieczna albowiem w świetle art. 15 ust. 1 i 2 ustawy prawnie niedopuszczalnym byłoby utrzymywanie dalszego, fikcyjnego, zameldowania w lokalu osoby, która de facto lokal ten opuściła i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania obejmujących wpis od skargi w kwocie 100,00 zł orzeczono na wniosek skarżącej po myśli art. 200 i 209 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło