II SA/Gl 493/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka ( spr. ) Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2006 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego oddala skargę Pismem z dnia [...] 2002 r. B. B. zwrócił się do Urzędu Miejskiego w B. z prośbą o wymeldowanie z administrowanej przez siebie nieruchomości położonej w B. przy Alei [...] J. M., który od 4 lat pod powyższym adresem nie zamieszkuje. W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, obejmującego przesłuchanie wnioskodawcy, jego żony oraz J. M., a także oględziny lokalu, decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta B. orzekł o wymeldowaniu J. M. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego położonego przy Alei [...] w B.. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż w trakcie postępowania udowodnione zostało, że J. M. w przedmiotowym lokalu nie przebywa i nie zamieszkuje od kilku lat. Nadto przesłuchany J. M. oświadczył, iż w rzeczywistości nigdy nie zamieszkiwał on w przedmiotowym lokalu albowiem właściciel budynku B. B. wynajął mu pomieszczenie na poddaszu inne niż to, w którym został zameldowany. Pomieszczenie to obecnie jest nie zamieszkałe, pozbawione drzwi wejściowych i okna, a jak wynika z poczynionych ustaleń J. M. opuścił je bez wymeldowania i skoncentrował swoje sprawy życiowe w innym miejscu. Okoliczności te, zdaniem organu I instancji, pozwalają na uznanie, że J. M. opuścił miejsce zameldowania w sposób dobrowolny i trwały, co powoduje konieczność dokonania obecnie wymeldowania albowiem rejestracja osoby w lokalu nie jest zgodna ze stanem faktycznym. W wyniku wniesionego przez J. M. odwołania decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę organowi temu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ II instancji podniósł, iż sprawa nie została należycie wyjaśniona i pozostało nie rozstrzygniętych szereg istotnych wątpliwości. Nie ustalono bowiem czy istotnie J. M. był zameldowany w lokalu nr [...], a jeśli tak to czy przebywał tam w dacie zameldowania, czy też, jak stwierdził odwołujący się, w rzeczywistości nigdy w nim nie zamieszkiwał. Niejasnym jest także czy oględziny przeprowadzono w lokalu nr [...], czy też w lokalu na poddaszu, w którym J. M. nigdy nie był zameldowany. Organ II instancji wskazał nadto, iż o ile istotnie dowiedzionym zostałoby, że J. M. nigdy nie zamieszkiwał w lokalu nr [...], to wówczas niemożliwym byłoby jego wymeldowanie z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu albowiem nie spełniona zostałaby przesłanka opuszczenia miejsca pobytu. W takiej sytuacji zachodziłyby natomiast przesłanki do weryfikacji czynności materialno-technicznej w postaci zameldowania na pobyt stały. W trakcie ponownego rozpoznania sprawy przez organ I instancji wnioskodawca, B. B., skorygował swój pierwotny wniosek wnosząc obecnie nie o wymeldowanie J. M. z lokalu nr [...] lecz o anulowanie czynności zameldowania go albowiem w przedmiotowym lokalu nigdy nie zamieszkiwał. B. B. przyznał, że wprawdzie na prośbę zajmującej wówczas przedmiotowy lokal lokatorki zameldował J. M. w lokalu tym na pobyt stały jednak w rzeczywistości zezwolił mu na zamieszkanie w innym pomieszczeniu, piętro wyżej, przynależnym do mieszkania nr [...]. Także J. M. w trakcie przesłuchania w dniu [...] 2004 r. jednoznacznie potwierdził po raz kolejny, że B. B. zameldował go w lokalu nr [...] jednak w rzeczywistości udostępnił mu inne pomieszczenie, w innej klatce schodowej, na drugim piętrze. Okoliczności te potwierdziły przeprowadzone w dniu [...] 2004 r. oględziny lokalu, w ramach których stwierdzono fikcyjny charakter zameldowania w mieszkaniu nr [...]. W istocie bowiem J. M. zamieszkiwał w nie posiadającym odrębnego numeru pomieszczeniu w innej klatce, który to lokal, obecnie zdewastowany, opuścił kilka lat temu. Decyzją z dnia [...] roku nr [...] Prezydent Miasta B. orzekł o anulowaniu czynności materialno-technicznej, polegającej na zarejestrowaniu faktu zameldowania J. M. w lokalu mieszkalnym położonym przy Alei [...] w B., podnosząc w uzasadnieniu, iż J. M. nigdy nie przebywał i nie zamieszkiwał w lokalu, w którym został zameldowany. Odwołanie od decyzji organu I instancji złożył J. M. wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Odwołujący się podniósł, iż wszystkie formalności meldunkowe załatwiał B. B.. W efekcie to on właśnie powinien ponieść z tego tytułu konsekwencje, nie zaś odwołujący się, który nie ma obecnie gdzie mieszkać bo zajmowane przez niego w przeszłości pomieszczenie zostało przez właściciela zdewastowane. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, akcentując w obszernym uzasadnieniu, iż jak wynika z przeprowadzonego postępowania dowodowego J. M. w dniu [...] 1996 r. został zameldowany na pobyt stały w lokalu przy Alei [...] pomimo, że pod adresem tym nigdy nie zamieszkiwał. W rzeczywistości przez kilka lat zajmował on bowiem lokal znajdujący się na poddaszu, bez oznaczenia numeru, a w konsekwencji zameldowanie, o którym mowa powyżej, uznać należy za wadliwe. Pismem z dnia [...] 2005 r. J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji. W skardze po raz kolejny podniósł, iż to B. B. załatwiał formalności meldunkowe, a następnie wskazał mu lokal inny niż ten, którym w istocie go zameldował. Z lokalu owego gospodarz po latach go usunął, dewastując nadto podczas nieobecności skarżącego zajmowane przez niego pomieszczenie. Pomieszczenie owo było bowiem B. B. potrzebne aby móc w przyszłości przerobić je na łazienkę przynależną do sąsiedniego mieszkania. Skarżący podniósł nadto, iż jest osobą w podeszłym wieku, przeszedł operacje [...], a nadto leczy się w [...]. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W trakcie rozprawy przed tut. Sądem w dniu 13 września 2006 r. skarżący poparł skargę w całości. Jednocześnie podał, iż nie wiedział, że zameldowany został w innym lokalu niż ten, w którym w istocie zamieszkiwał. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. 2006, nr 139, poz. 933 z późn. zm.) ewidencja ludności polega m.in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 2b powołanej wyżej ustawy celom ewidencyjnym służy zameldowanie, które winno potwierdzać fakt pobytu osoby w lokalu. W art. 6 ust. 1 i 7 ust. 1 ustawa definiuje pobyt stały i pobyt czasowy. Pobytem stałym jest w myśl art. 6 ust. 1 zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania natomiast pobytem czasowym jest zgodnie z art. 7 ust. 1 przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Sformułowania, którymi posłużył się ustawodawca, kładące nacisk na autentyczne przebywanie pod wskazanym adresem, a w przypadku pobytu stałego dodatkowo na zamiar stałego związania się z danym miejscem, jednoznacznie dowodzą, iż zarówno w przypadku zameldowania na pobyt stały jak też zameldowania na pobyt czasowy rzeczywisty pobyt we wskazanym lokalu stanowi konieczną przesłankę, od której zaistnienia prawo uzależnia dopuszczalność dokonania czynności materialno-technicznej. Zameldowanie zatem w lokalu osoby, która w istocie w lokalu tym w ogóle nie przebywa powoduje, iż dokonaną czynność materialno-techniczną należy uznać za wadliwą i w konsekwencji winna ona zostać w drodze decyzji administracyjnej anulowana. Wprawdzie bowiem w myśl art. 47 ust. 1 powołanej wyżej ustawy organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest formalnie obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym, to jednak władny jest także dokonaną czynność zameldowania zweryfikować. Podstawę prawną stanowi w tym zakresie art. 47 ust. 2 powołanej ustawy stwierdzający, iż w przypadku gdy zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. Rozstrzygnięcie wątpliwości w przedmiocie zameldowania w postępowaniu, które kończy decyzja administracyjna, wymaga wyjaśnienia materialnoprawnych przesłanek zameldowania – por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2002 r., III RN 139/01, OSNP 2003/15/347. Powyższe uregulowanie zawarte w ust. 2 art. 47 ustawy oznacza, iż organ meldunkowy może w drodze decyzji uchylić konsekwencje zameldowania, gdy okaże się, iż zostało ono dokonane mimo braku zaistnienia ustawowych przesłanek ku temu, czynność materialno-techniczna, jaką jest zameldowanie, nie ma bowiem cech ostateczności ani prawomocności – por. wyrok NSA w Gdańsku z dnia 3 grudnia 2001 r., II S.A./gd 523/00, LEX 76100. Bezspornym w sprawie jest, że J. M. nigdy nie zamieszkiwał w lokalu nr [...], w którym został zameldowany na pobyt stały. Wielokrotnie w trakcie postępowania administracyjnego, a także w trakcie rozprawy w tut. Sądzie podnosił to sam skarżący wyjaśniając, iż zameldowany został w innym lokalu niż ten, który w rzeczywistości został mu udostępniony, okoliczność tę potwierdził w trakcie postępowania przed organem I instancji także B. B.. Niewątpliwym jest zatem, że czynności materialno-technicznej zameldowania skarżącego dokonano na podstawie niezgodnych z rzeczywistością danych i wbrew przesłance przebywania w lokalu z zamiarem stałego w nim pobytu. W konsekwencji czynność ta była już w dacie jej dokonania wadliwa albowiem nie odpowiadała rzeczywistemu stanowi faktycznemu i w efekcie nie spełniała celów ewidencji ludności. Poprawnie zatem zaskarżony w niniejszej sprawie organ utrzymał w mocy decyzję uchylającą czynność materialno-techniczną zameldowania skarżącego w przedmiotowym lokalu, albowiem czynność ta została dokonana na podstawie nieprawdziwych danych o jego tam zamieszkaniu. Sąd wyjaśnia w tym miejscu skarżącemu, że postępowanie meldunkowe spełnia cele ewidencyjne, nie rozstrzyga natomiast o uprawnieniach do lokalu. Nadto sądy administracyjne nie orzekają na zasadach słuszności wynikających z reguł współżycia społecznego, lecz władne są jedynie badać legalność zaskarżonych decyzji, czyli ich zgodność z przepisami prawa. W konsekwencji nie mogły mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy podnoszone przez skarżącego argumenty dotyczące jego stanu zdrowia oraz zgłaszane przez niego zarzuty co do niewłaściwego postępowania właściciela lokalu, a także podniesione na rozprawie twierdzenie o niewiedzy co do zamieszkiwania w innym lokalu niż ten, w którym został zameldowany. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.