II SA/Gl 493/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę. W dniu 27 czerwca 2017 r. do urzędu Miasta I. wpłynął wniosek L. S., w którym zwrócił się do Burmistrza Miasta I. o wypłatę odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, położoną w I., oznaczoną w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działka 1 o pow. 50 m2. Zawiadomieniem z dnia [...] r., nr [...] Burmistrz Miasta I. przekazał ww. wniosek według właściwości Staroście B.. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Starosta B. odmówił ustalenia i wypłaty na rzecz L. S. odszkodowania za przejęcie na rzecz Gminy I. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. w trybie przepisów art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformującej administrację publiczną, prawa własności nieruchomości położonej w Imielinie, oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działka 1 o pow. 50 m2, zajętej pod drogę publiczną – gminną ul. [...], stanowiącej w dniu 31 grudnia 1998 r. własność A. P. w ½ części oraz R. P. w ½ części. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że wnioskodawca nie jest osobą uprawnioną do występowania z żądaniem ustalenia odszkodowania, bowiem nie przedłożył dokumentów potwierdzających następstwo prawne po właścicielach nieruchomości – A. P. i R. P. oraz że jego wniosek został złożony z uchybieniem terminu. Organ I instancji wykazał, że w ustawowym terminie wniosek o odszkodowanie złożył R. P.. Zgodnie z art. 73 powołanej ustawy o odszkodowanie może ubiegać się właściciel nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998r. lub jego następcy prawni. W dziale II księgi wieczystej [...] własność wpisana jest na rzecz R. P. w ¾ części i I. T. w ¼ części na podstawie protokołu o ugodę z dnia [...] wydanego w sprawie sygn. akt [...] oraz postanowienia Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. wydanego w sprawie sygn. akt [...] o nabyciu praw do spadku po A. P.. Na mocy aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia [...] r. R. P. darował siostrze I. T. cały swój udział wynoszący ¾ części w zabudowanej nieruchomości gruntowej zapisanej w księdze wieczystej [...] Sądu Rejonowego w M., która następnie ww. nieruchomość darowała wnukowi L.S.. Pismem z dnia 18 sierpnia 2017 r. L. S. na wezwanie organu przedłożył kopię wypisu z księgi wieczystej [...] Sądu Rejonowego w M., w której prawo własności działki 1 ujawnione jest na rzecz R.P. i I. T. oraz poinformował organ, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w M., sygn. akt [...] z dnia [...] r. spadek po A. P. nabyli z mocy ustawy R. P. i I. T., natomiast postępowanie spadkowe po R. P., po jego śmierci, nie zostało przeprowadzone. Pismem z dnia [...] r. organ ponownie wystąpił do wnioskodawcy o przedłożenie postanowień Sądu o nabyciu praw do spadku po ww. i wniosków pochodzących od osób wymienionych w tych postanowieniach. Wnioskodawca pismem z dnia 2 października 2017 r. stwierdził, że w jego ocenie dokumenty, o które występuje organ są zbędne do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy, przedłożył kopię aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dnia [...] r. umowy darowizny i umowy ustanowienia służebności osobistej, na mocy której I. T. cały swój udział w zabudowanej nieruchomości gruntowej zapisanej w księdze wieczystej [...] Sądu Rejonowego w M. darowała L.S.. W złożonym odwołaniu L. S. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 kpa i innych oraz wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Odwołujący nie zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, iż następcą prawnym osoby fizycznej w zakresie dochodzonego roszczenia może być jedynie spadkobierca. Zdaniem odwołującego prawo do żądania odszkodowania jakie przysługiwało R. P. mogło być przedmiotem cesji i dopiero gdy taka cesja nie została dokonana, wówczas wierzytelność mogłaby wejść w skład masy majątkowej po spadkodawcy. Według odwołującego cesja na jego rzecz została dokonana przed datą śmierci R. P., tj. w dniu [...] r. Cesja ta z uwagi na nieznajomość wysokości należnego odszkodowania została dokonana w formie ustnej, którą to formę dopuszczają przepisy k.c. Organ w uzasadnieniu decyzji nie odniósł się jednak do tej okoliczności. Nadto wskazał, iż gdyby jego oświadczenie okazało się niewystarczające dla organu, wówczas przedstawi świadków (członków rodziny obecnych przy składaniu wskazanego oświadczenia), którzy potwierdzą wskazaną okoliczność. W wyniku odwołania Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz art. 9a i art. 129 ust. 5 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano m. in., że zgodnie z art. 73 ust. 4 ww. ustawy wprowadzającej, odszkodowanie ustala się i wypłaca na wniosek właściciela złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Obowiązująca regulacja nie przewiduje możliwości przywrócenia terminu. W niniejszej sprawie wniosek o wypłatę odszkodowania za ww. nieruchomość złożony został w dniu 27 czerwca 2017 r., a zatem poza ustawowo wyznaczoną granicą czasową i tym samym jest nieskuteczny i wyklucza możliwość ustalenia odszkodowania. Nadto wskazano, że w przedmiotowej sprawie nie może mieć zastosowania art. 30 kpa, bowiem poprzednik prawny wnioskodawcy – R. P. wnioskiem z dnia 1 lipca 2003 r. wystąpił o nieodpłatne przejęcie na własność gminy działki zajętej pod ulicę [...]. Nie było zatem jego intencją otrzymanie ekwiwalentu pieniężnego za przedmiotową nieruchomość. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję Wojewody Śląskiego, L. S. wniósł o jej uchylenie jako naruszającej prawo, a w szczególności art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną oraz art. 77 kpa oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący w zasadzie powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu. Dodatkowo wskazał, że jest świadom okresu, w którym dopuszczalne było złożenie wniosku o odszkodowanie, dlatego też nie złożył on własnego wniosku, lecz wystąpił o wypłatę odszkodowania na podstawie wniosku złożonego przez R. P.. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje twierdzenia i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną decyzji Starosty B. z [...] r. o odmowie ustalenia i wypłaty na rzecz L. S. odszkodowania za przejęcie na rzecz Gminy I. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. w trybie przepisów art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformującej administrację publiczną (Dz.U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872 ze zm. dalej: ustawa wprowadzająca), prawa własności nieruchomości położonej w I., oznaczonej w operacie ewidencji gruntów i budynków jako działka 1 o pow. 50 m2, zajętej pod drogę publiczną – gminną ul. [...], stanowił art. 73 ust. 4 tej ustawy. W myśl tego przepisu, odszkodowanie z tytułu przejęcia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Jak wynika z przytoczonego wyżej przepisu roszczenie odszkodowawcze, o którym w nim mowa, przysługuje właścicielowi wywłaszczonej w tym trybie nieruchomości. Według orzecznictwa sądowego, może to być również osoba, która nabyła prawo własności nieruchomości przed 31 grudnia 2005 r.(wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 lutego 2015 r., I OSK 1487/13, CBOSA) jak i spadkobiercy osoby legitymowanej (wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2014 r., IOSK 2280/12, CBOSA). Wniosek w przedmiotowej sprawie złożył w czerwcu 2017 r. L. S., podczas gdy w dniu 31 grudnia 1998 r. właścicielami działki nr 1 byli A. P. w ½ oraz R. P. także w ½. Jak wynika z akt sprawy, L. S. nabył prawo własności tej działki na podstawie umowy darowizny w dniu 1 marca 2013 r. Nie może on zatem wywodzić swojego prawa do uzyskania odszkodowania z jednego z tytułów określonych wyżej. Nie był właścicielem nieruchomości ani w dacie wejścia w życie przepisów ustawy wprowadzającej, ani też w okresie wyznaczonym do składania wniosku o odszkodowanie (1 styczeń 2001 r. -31 grudzień 2005 r.), jak również nie jest spadkobiercą właścicieli. Wobec tego wniosek o odszkodowanie złożył nielegitymowany podmiot, stąd decyzja odmowna znajduje uzasadnienie. Organ I instancji uznał, iż podstawą odmowy jest tak uchybienie terminu określonego w art. 73 ust. 4 ustawy wprowadzającej, jak i niewykazanie następstwa prawnego przez wnioskodawcę, natomiast zdaniem organu II instancji tylko uchybienie terminu. To wadliwe wskazanie przesłanki odmowy przez Wojewodę Śląskiego nie miało jednak wpływu na rozstrzygnięcie, które jest prawidłowe. Zdaniem Sądu, na wygaśnięcie roszczenie z art. 73 ust. 4 ustawy wprowadzającej właściwy organ może się powołać jedynie w sytuacji, w której wniosek o odszkodowanie składa pomiot legitymowany. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.