II SA/Gl 493/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska,, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Koenigshaus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2019 r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i jednorazowego dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...]. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego H. J., decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. orzekł o odmowie przyznania mał. K. J. i D. J. prawa do: 1) zasiłku rodzinnego w okresie od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r., 2) jednorazowego dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2019/2020. Na podstawie złożonej dokumentacji organ I instancji ustalił, że skarżący w 2017 r. uzyskał dochód z tytułu: 1) emerytury w kwocie [...] zł (po odliczeniu ZUS i podatku) : 12 m-ce = [...] zł, 2) tzw. czternastej pensji w kwocie [...] zł (po odliczeniu ZUS i składki na ubezp. zdrowotne oraz podatku) : 12 m-cy = [...] zł. Zatem miesięczny dochód w rodzinie wynosi [...] zł, podczas gdy kryterium dochodowe wynosi 674 zł x [...]osoby, tj. [...] zł. Organ I instancji wyjaśnił, że dochodu nie pomniejszono o zapłacone przez skarżącego alimenty na małoletnie dzieci w okresie, kiedy przebywały pod opieką ich matki, tj. przed przyznaniem skarżącemu władzy rodzicielskiej, bowiem skarżący nie przedłożył przekazów lub przelewów pieniężnych dokumentujących ten fakt zgodnie z wymogiem z § 5 pkt 3 lit. e rozp. MRPiPS z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych... (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466. Nadto, skoro kryterium dochodowe zostało przekroczone o kwotę [...] zł ([...] zł – [...] zł), tj. wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych z dodatkami, która wynosi 233,16 zł, świadczenia rodzinne na dzieci nie przysługują. W odwołaniu od decyzji skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem o braku podstaw do odliczania od dochodu uprzednio płaconych przez niego alimentów na mał. dzieci. Podniósł, że do czasu złożenia w banku zlecenia stałego na płatność alimentów, fakt ich otrzymania potwierdziła matka własnoręcznym podpisem. Ponadto, posiada dowody bankowe wpłaty alimentów za miesiące czerwiec, lipiec, październik, listopad i grudzień 2017 r. w postaci kserokopii z jego rachunku bankowego, które dołączył do odwołania wraz z oświadczeniami. Stąd też skarżący wniósł o ponowne zweryfikowanie dokumentacji. Jednakże zaskarżoną decyzją Kolegium odwołania nie uwzględniło. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Kolegium stwierdziło bowiem, że skarżący nie udokumentował w wymagany prawem sposób zapłaty alimentów za okres od 1 stycznia 2017 r. do 31 grudnia 2017 r. Potwierdzenie faktu otrzymania alimentów przez matkę, nie jest bowiem udokumentowaniem zdarzenia prawnego. Stąd też prawidłowo odmówiono skarżącemu przyznania żądanych świadczeń. W skardze do sądu administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przyznanie mu prawa do świadczeń i zasądzenie ich wypłaty, ewentualnie o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Nadto, skarżący domagał się dopuszczenia dowodu z dołączonych wyciągów bankowych zapłaconych alimentów na łączną kwotę [...] zł. Skarżący zarzucił, iż pomimo dołączenia tych dokumentów do odwołania, Kolegium do nich się nie odniosło. Nadto, skarżący zanegował fakt doliczenia do dochodu jednorazowej wypłaty tzw. 14 pensji. Kwota ta została mu co prawda wypłacona w 2017 r., lecz dotyczyła zatrudnienia w 2016 r., które ustało. Stąd też skarżący nie zgodził się z dokonaną przez organy wykładnią przepisów ustawy i zarzucił naruszenie art. 7 i 77 kpa. W odpowiedzi na skargę Kolegium przyznało, że nie uwzględniło dołączonych do odwołania nowych dokumentów w postaci wyciągów bankowych, co uzasadniało odliczenie od dochodu kwoty [...] zł. Jednak Kolegium nie zgodziło się z twierdzeniem skarżącego o braku podstaw do doliczenia do dochodu za 2017 r. tzw. 14 pensji. Stąd też organ stwierdził, że nie jest władny do autokontroli decyzji, lecz wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, uznając zarzuty skargi za częściowo uzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga musiała odnieść skutek, aczkolwiek nie wszystkie zawarte w niej zarzuty należało podzielić. Zaskarżona decyzja o odmowie przyznania prawa do świadczeń zapadła bowiem bez uwzględniania całości materiału dowodowego, co Kolegium przyznało w odpowiedzi na skargę. Uchybienie wymogom z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jako że doprowadziło do błędnego ustalenia dochodu w rodzinie skarżącego wskutek przyjęcia, że nie udokumentował on w sposób zgodny z prawem faktu uprzedniego ponoszenia alimentów na dzieci, które obecnie pozostają pod jego pieczą. Zasadnie organy obu instancji przyjęły, że wyłączną formą dokumentowania faktu i wysokości łożonych alimentów są przekazy lub przelewy bankowe. Taki wymóg wynika bowiem jednoznacznie z treści § 5 pkt 3 lit. e przywołanego wyżej rozp. z dnia 27 lipca 2017 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466). Przepis ten został zacytowany w decyzjach obu organów. Jednakże Kolegium przeoczyło, że skarżący dołączył do odwołania kserokopię historii z jego rachunku bankowego dla wykazania faktu, że od czerwca do grudnia 2017 r. wpłacał alimenty na rzecz dzieci w formie przelewów bankowych. Co więcej, zasadnie skarżący zarzucił w odwołaniu, że organ I instancji wezwał go do przedłożenia potwierdzenia wpłaty alimentów (k. 23 akt adm). Wezwanie z dnia 29 sierpnia 2018 r. nie zostało jednak prawidłowo sformułowane. Skarżący nie został bowiem wezwany do przedłożenia przekazów pocztowych bądź wyciągów bankowych, lecz do złożenia zaświadczenia – potwierdzenia wpłat alimentów. Takie działanie organu uchybiało zasadom pogłębiania zaufania do władzy publicznej oraz udzielania stronom informacji faktycznej i prawnej (art. 8 i 9 kpa). Nieprecyzyjne wezwanie do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie świadczeń, nie mogło skutkować wydaniem decyzji odmownej. Skarżący zareagował bowiem na wezwanie organu, nadsyłając m.in. oświadczenie matki dzieci, potwierdzające łożenie alimentów w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 12 grudnia 2017 r. (k. 24 akt adm.). Stąd też organ I instancji winien powtórnie wezwać skarżącego o przedłożenie dowodu wpłat alimentów w przewidziany prawem sposób. Dopiero bezskuteczny upływ wyznaczonego terminu uzasadniał ustalenie dochodu bez uwzględnienia wysokości łożonych przez skarżącego alimentów na dzieci, będące obecnie pod jego pieczą. Uchybienie regułom procedury skutkowało zatem wydaniem decyzji odmownej na podstawie niepełnego materiału dowodowego i przedwczesnego przyjęcia, że dochód rodziny przekracza kryterium ustawowe. Sąd administracyjny nie podzielił jednak zarzutów skargi co do błędnego doliczenia do dochodu rodziny kwoty tzw. 14 pensji, która została wypłacona skarżącemu w 2017 r., już po ustaniu jego zatrudnienia w roku poprzednim. W tym bowiem wypadku nie chodzi o przypadek tzw. dochodu utraconego w rozumieniu art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220). Utrata zatrudnienia nie spowodowała utraty dochodu z tytułu jednorazowego świadczenia w formie tzw. 14 pensji. Zatem zgodnie z art. 3 pkt 2 tej ustawy, kwota ta stanowi dochód rodziny skarżącego. Jednakże nawet uwzględnienie wypłaconej skarżącemu z tego tytułu kwoty, nie uzasadniałoby odmowy przyznania mu żądanych świadczeń, co Kolegium przyznało w odpowiedzi na skargę. Z tych względów decyzje organów obu instancji jako wydane z naruszeniem art. 7, 8, 9, 77 § 1 i 80 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podlegały uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.). Odnosząc się zaś do żądania skarżącego uwzględnienia skargi poprzez zmianę decyzji i zasądzenie wypłaty należnych świadczeń, wyjaśnić przyjdzie, że tego rodzaju rozstrzygnięcie nie mieści się w kompetencjach sądu administracyjnego, wymienionych w art. 145 i art. 145a cyt. ustawy. Stwierdzenie przez sąd administracyjny naruszenia przepisów postępowania stwarza podstawę prawną do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwych decyzji celem uzupełnienia postępowania dowodowego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien zatem wezwać skarżącego o przedłożenie dowodów w postaci wyciągów bankowych potwierdzających fakt łożenia przez niego alimentów w przedmiotowym okresie, zakreślając termin dopełnienia obowiązku. Dołączone do odwołania kserokopie nie stanowią bowiem dokumentu, o którym mowa w przywołanym rozp. Dopiero po uzupełnieniu postępowania możliwe będzie rozstrzygnięcie sprawy na podstawie należycie ustalonego stanu faktycznego w zakresie dochodu w rodzinie skarżącego. ec