II SA/Gl 494/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2010 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Komendant Miejski Policji w K. skierował A. C. na badania lekarskie i psychologiczne, albowiem w dniu [...]r. kierował on samochodem znajdując się w stanie nietrzeźwości. W podstawie prawnej tej decyzji podano przepis art. 122 ust. 1 pkt 3b i art. 124 ust. 1 pkt 2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908). Decyzja ta została doręczona adresatowi [...]r. Pismem z dnia [...]r. Prezydent Miasta K. zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, z tego względu, że zobowiązany nie poddał się badaniom. Zawiadomienie doręczono [...]r. W dniu [...]r. Prezydent Miasta K. wydał decyzję nr [...], którą cofnął A. C. uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B, stwierdzone dokumentem prawa jazdy nr [...]. W podstawie prawnej decyzji podał przepis art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b) i c) prawa o ruchu drogowym. W uzasadnieniu natomiast wyjaśnił, że decyzja jest konsekwencją nie poddania się przez stronę badaniom lekarskim i psychologicznym. W odwołaniu od decyzji strona podała, że nie wykonała badań, albowiem napotkała na przeszkody organizacyjne. Badania lekarskie zalecono poprzedzić badaniami psychologicznymi, których nie wykonywano w S. Wykonanie tych badań w szpitalu w S. było uzależniane przez lekarza od kolejnego skierowania. Po interwencji skarżący ustalił termin badań na [...]r. Nadto strona podała, że na przeszkodzie do wykonania badań stał także fakt obłożnej choroby przebytej w październiku. Wskazano także, że korzystanie z samochodu jest skarżącemu niezbędne i ułatwia mu poruszanie się. W aktach sprawy znajduje się prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia [...]r. sygn. [...], skazujący A. C. za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. i orzekający środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres jednego roku. Zanim doszło do rozpoznania odwołania przez organ II instancji, skarżący wykonał badania. W orzeczeniu psychologicznym z dnia [...]r. uprawniony psycholog stwierdziła brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Natomiast w orzeczeniu lekarskim nr [...] z [...] r. wystawionym przez lekarza Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy stwierdzono istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi. Datę kontrolnego badania lekarskiego wyznaczono na dzień [...]r. Orzeczenie zawierało pouczenie o prawie złożenia odwołania, jednak skarżący z takiej możliwości nie skorzystał. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Podano, że podstawą do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami jest zarówno nie poddanie się zaleconym badaniom lekarskim i psychologicznym, jak i stwierdzenie na podstawie przeprowadzonych badań istnienia przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Tę ostatnią podstawę przewiduje przepis art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy. Przesłanka ta w sprawie zaistniała, wydane orzeczenie lekarskie stwierdza istnienie przeciwwskazań do kierowania przez skarżącego pojazdami. Kolegium podkreśliło, że w granicach sprawy dotyczącej zasadności cofnięcia uprawnień, jako organ odwoławczy, ma obowiązek odnieść się do wszystkich przesłanek uzasadniających cofnięcie, jakkolwiek zatem strona badania wykonała przez wydaniem decyzji odwoławczej, to ich wynik uzasadnia orzeczenie cofnięcia uprawnień. W skardze do sądu A. C. podał, że wynik badania lekarskiego jest skutkiem schorzenia kręgosłupa, które nie dyskwalifikuje go jako kierowcy i wadliwie lekarz ocenił, że istnieją przeciwwskazania do kierowania przez skarżącego pojazdami. Podkreślił, że jest kierowcą od 1971 r. i nigdy nie miał żadnej stłuczki, jego stan zdrowia się nie poprawi, badania związane są z wydatkiem, a samochód jest mu konieczny. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wyjaśniając, że nie jest uprawnione do weryfikacji orzeczenia lekarskiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wyjaśnić skarżącemu, że zaskarżona przez niego do sądu decyzja dotyczyła nie skierowania na badania, lecz cofnięcia uprawnień. Nie mogło zatem być rozważane, czy słusznie doszło do skierowania skarżącego na badania lekarskie. Ta kwestia została ostatecznie rozstrzygnięta decyzją Komendanta Miejskiego Policji w K. z [...]r., decyzji tej strona nie skarżyła i skutki z niej wynikające wiążą zarówno organy administracji jak i orzekający w niniejszej sprawie Sąd. Nie jest także przedmiotem postępowania wynik badań lekarskich i psychologicznych. Badania te były przeprowadzone przez uprawnione osoby, lekarza i psychologa. Od każdego z tych orzeczeń przysługiwało skarżącemu odwołanie, o czym został pouczony. Znajdujące się w aktach kopie orzeczeń, w tym lekarskiego, zawierają pouczenie, że przysługuje od nich odwołanie, wnoszone w terminie 14 dni za pośrednictwem lekarza, który wydał orzeczenie. Skarżący orzeczenia te otrzymał wraz z pouczeniem i nie wniósł środka odwoławczego. Zarzuty pod adresem wyników badań lekarskich mogły być zgłaszane w odwołaniach od orzeczeń, nie mają one natomiast znaczenia w niniejszym postępowaniu, które nie dotyczy kontroli prawidłowości przeprowadzenia badań i prawidłowości ich wyników. We wniesionej skardze strona koncentruje się na zarzutach pod adresem przeprowadzonych badań lekarskich, co nie ma znaczenia dla sprawy dotyczącej cofnięcia uprawnień. Na etapie wydawania decyzji w przedmiocie cofnięcia uprawnień organy nie weryfikowały i nie mogły weryfikować ani zasadności skierowania strony na badania, ani prawidłowości przeprowadzonych badań lekarskich. Z tego też względu zarzuty skargi w tym zakresie nie miały znaczenia dla zbadania prawidłowości wydania decyzji o cofnięciu uprawnień. Instytucję cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami reguluje art. 140 ustawy. Decyzję w tej sprawie wydaje starosta w razie stwierdzenia którejś z wymienionych w tym przepisie sytuacji. Podstawą do cofnięcia uprawnień jest zarówno stwierdzenie na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (art. 140 ust. 1 pkt 1 ustawy), jak i niepoddanie się badaniu lekarskiemu lub psychologicznemu (art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b) i c) ustawy). Po ustaniu przyczyn, które spowodowały cofnięcie, starosta wydaje decyzję o przywróceniu kierowcy uprawnienia do kierowania (art. 140 ust. 2 ustawy). W niniejszej sprawie wszczęcie postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień nastąpiło w związku z zarzutem niepoddania się badaniom, na które skarżący został skierowany ostateczną decyzją. Nie ulega wątpliwości, że w dacie orzekania przez organ I instancji, skarżący nie wykonał zaleconych badań. Ocena, czy zwłoka ta była usprawiedliwiona nie była konieczna przez organ odwoławczy z tego względu, że na etapie postępowania odwoławczego skarżący badania wykonał i złożył ich wyniki. Gdyby ich wyniki były pozytywne, organ II instancji winien stwierdzić bezzasadność prowadzenia postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień i wydaną decyzję organu I instancji uchylić a postępowanie przed nim umorzyć. Wyniki badania lekarskiego nie są jednak dla skarżącego pozytywne, lekarz stwierdził istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdami, co stanowi przesłankę do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, również przewidzianą w ustawie. Badając sprawę Sąd stanął przed koniecznością rozważenia, czy zmiana kwalifikacji i prawnej podstawy wydanej decyzji przez organ odwoławczy nie narusza zasady dwuinstancyjności postępowania z tego względu, że okoliczności stanowiące podstawę cofnięcia związane z wynikami badań lekarskich nie były przedmiotem rozpoznania organu I instancji. W tej kwestii Sąd stanął na stanowisku, że taka zmiana podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia nie narusza wskazanej zasady. Organ odwoławczy jest organem orzekającym w sprawie merytorycznie. Rozstrzygnięcie organu I instancji w dacie jego wydania było prawidłowe, albowiem strona nie wykonała zleconych badań. Prowadzone postępowanie jest postępowaniem w przedmiocie cofnięcia uprawnień, bez względu na jego podstawę faktyczną. Ustawodawca nie zróżnicował tego postępowania w zależności od okoliczności uzasadniającej cofnięcie. W przypadku zmiany podstawy do cofnięcia uprawnień w toku postępowania, nie można umorzyć postępowania prowadzonego na podstawie jednej przesłanki i wszcząć postępowania, także w przedmiocie cofnięcia uprawnień, na podstawie innej przesłanki. W każdym przypadku postępowanie dotyczy instytucji cofnięcia uprawnień. Dla ustalenia zatem, jakiej treści rozstrzygnięcie winien wydać organ odwoławczy ma znaczenie art. 138 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ II instancji utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji, uchyla ją i orzeka co do istoty lub umarza postępowanie przed organem I instancji, umarza postępowanie odwoławcze lub uchyla decyzję i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Fakt stwierdzenia istnienia przeciwwskazań lekarskich do kierowania pojazdami nie budzi wątpliwości i nie podlega weryfikacji przez organ, co wyżej zostało już wyjaśnione. Niewątpliwie brak też było podstaw do umorzenia postępowania odwoławczego lub uchylenia decyzji I instancji i umorzenia postępowania przed organem I instancji. Nie mógł także organ odwoławczy uchylić rozstrzygnięcia organu I instancji i orzec merytorycznie, jego rozstrzygnięcie bowiem musiałoby mieć taką sama treść jak decyzja I instancji, wobec stwierdzonej przesłanki do cofnięcia uprawnień. Sąd doszedł także do przekonania, że nie zachodziła sytuacja uregulowana w art. 138 § 2 k.p.a., rozstrzygnięcie sprawy nie wymagało uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, jak wyżej wskazano, treścią ostatecznego orzeczenia lekarskiego organy były związane a jego wydanie i wynik nie budziły wątpliwości. W tej sytuacji za prawidłowe należy uznać rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a, polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji, mimo zmiany podstawy prawnej orzeczonego cofnięcia. Mając na względzie podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 31 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.