II SA/Gl 494/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodnicząca - Sędzia NSA Łucja Franiczek po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego z urzędu p o s t a n a w i a: 1. zwolnić skarżącego z obowiązku uiszczania wpisu sądowego od skargi kasacyjnej oraz opłaty kancelaryjnej za sporządzenie odpisu wyroku z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 494/11 wraz z uzasadnieniem; 2. ustanowić skarżącemu radcę prawnego z urzędu; 3. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W otwartym terminie do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 494/11 A. S. złożył na urzędowym formularzu druku PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego z urzędu. W jego uzasadnieniu wskazał, że nie posiada żadnych dochodów ani majątku w postaci papierów wartościowych, oszczędności czy przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Obecnie znajduje się na utrzymaniu rodziców, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, a ich łączny dochód wynosi 3023, 70 zł miesięcznie. Kwota ta pomniejszona jest jednakże o szereg wydatków (m.in. tytułem mediów, spłat zobowiązań kredytowych, lekarstw, kosztów ubezpieczenia), które zgodnie z przedłożonym przez wnioskodawcę zestawieniem (k. nr 143 akt sądowych) wynoszą 2647, 45 zł. Celem udokumentowania ponoszonych wydatków wnioskodawca załączył do wniosku wydruki z rachunku bankowego, kserokopie paragonów z apteki oraz polisy ubezpieczeniowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą, strona może ubiegać się o przyznanie prawa w zakresie całkowitym, czyli w świetle art. 245 § 2 ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Taki też wniosek złożył A. S. Zauważyć jednakże należy, że przyznanie stronie takiego przywileju, jakim jest prawo pomocy, wobec generalnej zasady odpłatności obowiązującej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (art. 199 ustawy) wymaga prawidłowego wyważenia z jednej strony okoliczności związanych z rzeczywistym stanem majątkowym oraz rodzinnym wnioskodawcy, z drugiej zaś wzięcie pod uwagę konstytucyjnego prawa do sądu. Kryteria przyznania przedmiotowego uprawnienia określone zostały przez ustawodawcę. Jak wynika z treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanego wniosku Sąd uznał, że osiągany przez rodziców wnioskodawcy dochód choć ma charakter stały i stanowi kwotę ok. 3000 zł to jednak ponoszone wydatki są na tyle wysokie, że niewątpliwie uniemożliwiają dodatkowe wsparcie finansowe z ich strony dla wnioskodawcy i uzasadniają przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia fachowego pełnomocnika oraz zwolnienia z wpisu sądowego od skargi kasacyjnej i opłaty kancelaryjnej za sporządzenie odpisu wyroku z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 494/11 wraz z uzasadnieniem (por. postanowienie referendarza sądowego WSA w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 386/11). Podkreślić wymaga, że w ramach przedstawionego przez wnioskodawcę zestawienia wydatków nie zostały uwzględnione koszty ponoszone na poczet zakupu środków czystości czy żywności, które niewątpliwie stanowią obciążenie finansowe dla rodziny. Sąd miał także na uwadze, że formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy wpłynął do Sądu w otwartym terminie do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w niniejszej sprawie wyroku, zaś środek ten obwarowany jest przymusem radcowsko-adwokackim oraz obowiązkiem uiszczenia opłaty sądowej. Nadto w związku ze złożonym przez skarżącego wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia powyższego orzeczenia skarżący obowiązany był do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł, zatem i w tym zakresie Sąd postanowił uwzględnić wniosek skarżącego. Jednocześnie Sąd stwierdził brak podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem jak wynika z akt sprawy koszty te w postaci wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł zostały przez skarżącego pokryte, natomiast na obecnym etapie postępowania sądowego mogą one sprowadzić się jedynie, poza powołaną wyżej opłatą kancelaryjną, do wpisu sądowego od ewentualnej skargi kasacyjnej. Podkreślić wymaga również, że choć wnioskodawca nie podejmuje żadnego zatrudnienia, a nie wskazuje aby jego stan zdrowia bądź sytuacja rodzinna uniemożliwiały podjęcie pracy zarobkowej (okoliczność tę wytknął skarżącemu referendarz sądowy w postanowieniu z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 788/11) to w ocenie Sądu jedynym kryterium, jakie winno być brane pod uwagę przy rozpatrywaniu jego wniosku o przyznanie prawa pomocy winna być rzeczywista sytuacja materialna, majątkowa i rodzinna, istniejąca w momencie składania przedmiotowego wniosku. Tak też wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 23 lutego 2007 r., sygn. akt I OZ 121/07, podnosząc, że nie może stanowić przesłanki odmowy przyznania prawa pomocy fakt, że wnioskodawca pozostaje bez źródła dochodu mimo, że jest zdolny do podjęcia pracy. Ubocznie wskazać należy, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wstrzymuje biegu ustawowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i wydany w niniejszej sprawie wyrok uprawomocnił się z dniem 22 marca 2012 r. Okoliczność ta nie stoi jednakże na przeszkodzie do wystąpienia przez fachowego pełnomocnika, ustanowionego na obecnym etapie postępowania, z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia ewentualnej skargi kasacyjnej. Mając na uwadze przytoczoną powyżej argumentację Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy. Przywołane w postanowieniu orzeczenia są dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo.