II SA/Gl 494/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi E. G. i K. S.-G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. W piśmie z dnia 6.10.2012 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. (dalej również jako PINB) B. i A. małżonkowie L. poinformowali o nieprawidłowościach budowlanych na sąsiedniej działce o nr [...] należącej do K. S.-G. i E. G., w tym o wybudowaniu w 2012 r. "grilla" w niewielkiej odległości od granicy działki nr [...]. Organ I instancji w dniu 11.12.2012 r. przeprowadził w W. przy ul. [...], na działce nr [...] oględziny. W protokole z tych oględzin odnotowano: "Jesienią 2010 r. Państwo E. G. i K. S.-G. wybudowali obiekt budowlany - wiatę ogrodową murowaną, z cegły klinkierowej na fundamencie betonowym, przykrytą dachem jednospadowym drewnianym, krytym dachówką. Opis obiektu - 2 ściany (tylna i boczna), 1 filar, wewnątrz utwardzenia z kostki granitowej, wewnątrz murowany grill ze zlewem, doprowadzony prąd elektryczny. Wymiary: 3,49 m x 2,45 m, wysokość ok. 3,40 m. Powierzchnia zabudowy 8,75 m2. Odległość od granicy z działkami: nr [...] - 1,57 m i dz. nr [...] - 1,56 m. Inwestorzy nie uzyskali wymaganego przepisami prawa budowlanego zezwolenia organu właściwego (zgłoszenie). Właściciele uzasadniają brak zgłoszenia dokonaną kwalifikacją obiektu jako obiektu malej architektury (art. 3 pkt 4c Pb)." Organ I instancji pismem z dnia 16.01.2013 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie legalności budowy obiektu budowlanego - murowanej wiaty, zlokalizowanej na działce nr [...] w W. przy ul. [...]. W dniu 19.04.2013 r. do organu I instancji wpłynęło pismo K. S.-G. informujące, że "(...) grill spełnia wyłącznie rolę obiektu użytkowego służącego rekreacji codziennej i z uwagi na takie przeznaczenie zgodnie z prawem budowlanym kwalifikowane jest do budowli tzw. Małej architektury o określonej funkcji". PINB w C. po uzyskaniu wypisu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla działki inwestorów, wydał w dniu [...] r., na podstawie art. 49b ust. 2 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity - Dz. U. 2013 r., poz. 1409 ze zm., zwanej dalej Prawem budowlanym lub pr. bud.) postanowienie nakładające na inwestorów – K. S.-G. i E. G. obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia dokumentów wymienionych w art. 49b ust. 2 pkt 1, 2 i 3 Prawa budowlanego. Postanowienie było po raz pierwszy awizowane w dniu 23.09.2013 r., następnie powtórnie w dniu 1.10.2013 r., inwestorzy nie podjęli przesyłki pocztowej w terminie. Pismem z dnia 12.11.2013 r. organ I instancji zawiadomił strony o możliwości zaznajomienia się z materiałem dowodowym. K. S.-G. w dniu 26.11.2013 r. zapoznała się z aktami sprawy. Wobec niewykonania nałożonych ww. postanowieniem obowiązków w dniu [...] r. PINB w C. wydał na podstawie art. 49b ust. 1 i 3 Prawa budowlanego decyzję nakazującą inwestorom – K. S.-G. i E. G. rozbiórkę wiaty zlokalizowanej na działce nr [...] położonej przy ul. [...] w W., wybudowanej bez wymaganego prawem zgłoszenia we właściwym organie. K. S.-G. odebrała decyzję w dniu 11.12.2013 r., E. G. pomimo dwukrotnego awizowania nie podjął przesyłki w terminie. K. S.-G. oraz E. G., reprezentowani przez pełnomocnika adw. I. P., wnieśli pismem z dnia 18.12.2013 r. odwołanie od powyższej decyzji. Zarzucili, że objęty postępowaniem obiekt to nie wiata tylko obiekt architektury ogrodowej nie wymagający ani pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Nadto zarzucili, że nie zostali powiadomieni o wszczęciu postępowania oraz o obowiązku powiadomienia organu o zmianie adresu, nie doręczono im postanowienia o nałożeniu obowiązków zmierzających do legalizacji obiektu, skarżący w ogóle o tym postanowieniu nie wiedzieli, w konsekwencji nie zapewniono im prawa do legalizacji zrealizowanych robót budowlanych. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał decyzję PINB w C. w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdził, że jak wynika z oświadczenia inwestorów objęty postępowaniem obiekt został wybudowany bez pozwolenia na budowę i zgłoszenia w 2010 r. zgodnie z art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego przez obiekty małej architektury należy rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności: a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Katalog ten ma charakter otwarty, zatem nie tylko obiekty, które zostały wymienione w przytoczonym przepisie można kwalifikować jako obiekty małej architektury. Jednakże za zasadne należy uznać stanowisko organu I instancji, który stwierdził, że sporny obiekt nie mieści się w pojęciu obiektu małej architektury. Przedmiotowa wiata z pewnością nie jest niewielkim obiektem kultu religijnego, ani obiektem użytkowym służącym rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku. Nie można się zgodzić z opinią inwestorów, że przedmiotowa wiata wraz z grillem jest obiektem użytkowym służącym rekreacji codziennej. Jako przykłady takich obiektów ustawodawca wymienił: piaskownice, huśtawki i drabinki czyli obiekty charakterystyczne dla placów zabaw. Sporna wiata ani swoją wielkością, ani funkcją do takich obiektów nie przystaje, nie można jej też zaliczyć do tzw. innych obiektów architektury ogrodowej. Należy bowiem podkreślić, że wiata ta, w której mieści się grill murowany ma 3,49 m długości x 2,45 m szerokości oraz ok. 3,40 m wysokości. Posadowiona jest na fundamencie betonowym i posiada dwie murowane ściany. Przedmiotowy obiekt ze względu na swoją konstrukcję tj. fundament betonowy, dwie murowane przegrody budowlane oraz dach, jest wiatą, która została przez ustawodawcę zakwalifikowana do budowli - art. 3 pkt 3 pr. bud. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt. 2 pr. bud. pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 25 m2. Jednakże zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 pr. bud. zgłoszenia właściwemu organowi wymaga, z zastrzeżeniem art. 29 ust. 3 pr. bud, budowa, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-3. Realizacja przedmiotowej wiaty będącej budowlą wymagała zatem uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Inwestorzy takiego zgłoszenia nie dokonali. Organ I instancji postępując zgodnie z przepisami Prawa budowlanego, w formie postanowienia wezwał małżonków G. do przedłożenia dokumentów niezbędnych do zalegalizowania spornego obiektu. Przedmiotowe postanowienie nr [...] z dnia [...] r. było po raz pierwszy awizowane w dniu 23.09.2013 r., następnie powtórnie w dniu 1.10.2013 r., inwestorzy nie podjęli przesyłki pocztowej w terminie. Należy zatem stwierdzić, że skuteczne doręczenie zastępcze nastąpiło po upływie 14 dni do dnia pierwszego awizowania. Zgodnie zaś z art. 49b ust. 3 pr. bud. w przypadku niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 2 tj. przedłożenia dokumentów wymienionych w powyższym postanowieniu, stosuje się przepis ust. 1. Natomiast zgodnie z art. 49b ust. 1 pr. bud. właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Taki też nakaz został wydany przez PINB w C. Dalej [...] WINB nie zgodził się z formułowanymi w odwołaniu zarzutami co do niezawiadomienia małżonków G. o wszczęciu postępowania i o możliwości zaznajomienia się z materiałem dowodowym. O wszczęciu postępowania zostali oni bowiem zawiadomieniu pismem organu I instancji z dnia 16.01.2013 r. Pismo to zostało w dniu 21.01.2013 r. odebrane przez U. P. "sąsiad zm obok" - adnotacja listonosza. Osoba ta podpisała się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Zgodnie z art. 43 kpa w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Ponadto pismem z dnia 12.11.2013 r. K. S.-G. oraz E. G. zostali powiadomieni o możliwości zaznajomienia się z materiałem dowodowym. Przedmiotowe zawiadomienie w dniu 23.11.2013 r. odebrał w imieniu swoim i K. S.-G., E. G.. Zgodnie z tym zawiadomieniem K. S.-G. zjawiła się a dniu 26.11.2013 r. w siedzibie organu I instancji i zapoznała się z aktami sprawy. Wszelka korespondencja w przedmiotowej sprawie była kierowana pod właściwy adres, gdyż pismem z dnia 30.09.2012 r. Państwo G. poinformowali organ I instancji, iż zamieszkują w W. przy ul. [...] i na ten adres była kierowana korespondencja w toku postępowania. Organ I instancji w piśmie z dnia 14.11.2012 r. zawiadamiającym o zamiarze przeprowadzenia kontroli pouczył strony o obowiązku informowania organu o każdej zmianie adresu. Pismo to zostało odebrane w dniu 19.11.2012 r. przez J. P. z adnotacją listonosza "sąsiad zm obok". K. S.-G. była obecna w czasie oględzin spornej wiaty, zapoznała się przed wydaniem decyzji z zebranym materiałem dowodowym i osobiście odebrała zaskarżoną decyzję. Ponadto inwestorzy oboje wnieśli w ustawowym terminie odwołanie od decyzji organu I instancji. Wobec powyższego [...] WINB stwierdził, że organ I instancji nie naruszył praw stron do czynnego udziału w każdym stadium postępowania i umożliwił im przed wydaniem decyzji wypowiedzenie się, co do zebranego materiału dowodowego. Decyzja została podjęta przez ten organ po wystarczającym zbadaniu okoliczności stanu faktycznego, pozwalającym na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję [...] WINB w K. pełnomocnik małżonków K. S.-G. i E. G. wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją PINB w C. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 3 pkt 1c w zw. z art. 3 pkt 4b i art. 29 ust. 1 pkt 22 w zw. z art. 30 ust. 1 oraz z naruszeniem art. 49b ust. 1-3 Prawa budowlanego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a nadto z naruszeniem art. 61 § 4 w zw. z art. 42-44, art. 10 § 1, art. 9, art. 8 i art. 11 w zw. z art. 107 § 3 kpa. W uzasadnieniu skargi powtórzono co do zasady argumentację przedstawioną wcześniej w odwołaniu. Podtrzymano zarzut, że skarżący nie byli zawiadomieni o wszczęciu postępowania w sytuacji gdy ich sąsiadka nie złożyła oświadczenia, że zobowiązuje się doręczyć im kierowaną do nich korespondencję. Sama złożona przez nią w tym względzie deklaracja nie jest wystarczająca. W konsekwencji należało przyjąć, że skarżącym nie było też doręczone postanowienie PINB w C. z dnia [...] r., gdyż wówczas pod wskazanym do doręczenia adresem nie mieszkali. Pouczenie o obowiązku zawiadomienia organu o zmianie adresu jakie otrzymali przy piśmie organu I instancji z dnia 14 listopada 2012 r. było w tym przedmiocie nieskuteczne gdyż miało miejsce jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie. Zdaniem pełnomocnika skarżących organy obu instancji w swoich decyzjach sporządziły "pozorne" uzasadnienia stanu faktycznego. W odpowiedzi na skargę [...] WINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W toku postępowania sądowego udział w postępowaniu w charakterze strony zgłosiła I. G. wykazując, że w wyniku umowy darowizny z dnia [...] r. stała się właścicielką działki nr [...] na której został wybudowany objęty postępowaniem obiekt. Na rozprawie w dniu 22 grudnia 2014 r. oświadczyła ona, że chciałaby zachować objęty nakazem rozbiórki obiekt i jest gotowa wykonać wszystkie niezbędne do jego legalizacji obowiązki. Nadto oświadczyła, że skarżący nie byli w W. przy ul. [...] zameldowani i nigdy tam nie mieszkali. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem wbrew jej zarzutom zaskarżona decyzja odpowiada obowiązującemu prawu. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przez organy obu instancji wymienionych w skardze przepisów postępowania. Nawet gdyby rygorystycznie przyjąć, że nieskuteczne było poinformowanie skarżących o obowiązku powiadomienia organu o zmianie adresu zawarte w pismach PINB w C. z dnia 14 listopada 2012 r. (powiadomienie o kontroli w dniu 11 grudnia 2012 r. – k. 2 akt adm.), które zostały im doręczone do rąk sąsiada J. P., który podjął się ich oddania skarżącym, a to z tego względu, że zostały one doręczone przed formalnym wszczęciem postępowania, to identyczne pouczenie było zawarte w zawiadomieniu z dnia 16 stycznia 2013 r. o wszczęciu postępowania (k. 7 akt adm.). Jak to prawidłowo ustalił organ odwoławczy zawiadomienie to zostało doręczone skarżącym w dniu 21 stycznia 2013 r. w trybie art. 43 kpa tj. do rąk sąsiadki U. P., która podjęła się oddania przesyłki adresatowi (kserokopie dowodów doręczenia k. 12-14 akt II instancji)). O tym, że przesyłkę tę istotnie oddała świadczy treść pisma skarżącej, które wpłynęło do PINB w C. w dniu 19 kwietnia 2013 r. (karta 17 akt tego organu). W piśmie tym skarżąca podała też swój adres w W. przy ul. [...]. Na taki adres skarżący otrzymali też powiadomienie o oględzinach (kontroli) w dniu 11 grudnia 2012 r., w których skarżąca wzięła osobisty udział. Taki adres podali też skarżący w piśmie do PINB w C. z dnia 30 września 2012 r. (k. 17 akt organu II instancji). Należy też zważyć, że gdyby skarżący faktycznie pod tym adresem nie mieszkali, względnie gdyby nie uznawali go za adres do korespondencji to niewątpliwie sąsiedzi nie przyjmowaliby i nie zobowiązywaliby się do przekazania im kierowanej do nich korespondencji. Wtedy też obowiązkiem skarżących było wskazanie aktualnego adresu zamieszkania oraz zwrócenie organom uwagi na wysyłanie korespondencji pod właściwy adres, czego nie uczynili. Pozbawione jest przy tym racji stanowisko skarżących, że dla skuteczności przyjęcia są prawidłowe doręczenia zgodnie z treścią art. 43 kpa konieczne jest złożenie przez wymienioną tam osobę, której pismo zostało doręczone, specjalnego, odrębnego zobowiązania o doręczeniu przesyłki adresatowi. Stanowisko takie nie znajduje oparcia ani w obowiązujących przepisach ani w powszechnej praktyce, jak również w orzecznictwie. Wobec powyższego za skuteczne należało uznać dokonane w trybie art. 44 kpa doręczenie skarżącym wydanego na podstawie art. 49b ust. 2 postanowienia PINB w C. z dnia [...] r. (k. 23 akt adm.). Z treścią tego postanowienia skarżący mogli się też ewentualnie zapoznać jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji po ich zawiadomieniu w trybie art. 10 § 1 kpa, które zostało im doręczone (do rąk skarżącego) 23 listopada 2013 r. Również to doręczenie nastąpiło na adres w W., pod którym, gdyby przyjąć za prawidłowe twierdzenia ich córki I. G. złożone na rozprawie sądowej w dniu 22 grudnia 2014 r., nigdy nie mieszkali. Skarżąca niewątpliwie o treści tego postanowienia powzięła wiadomość w czasie zapoznawania się z aktami sprawy w dniu 26 listopada 2013 r. (k. 25 akt organu I instancji). Pomimo tego skarżący ani nie wykonali tego postanowienia ani też nie zwrócili się o przedłużenie im określonego w postanowieniu terminu do jego wykonania. Wobec tego dowolne są sformułowane w skardze zarzuty wydania decyzji z naruszeniem art. 8, 9, 11 kpa. Zasadny zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 10 § 1 kpa nie mógł mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w sytuacji gdy organ ten nie przeprowadził żadnego postępowania uzupełniającego, a jednocześnie skarżący nie wskazali zgłoszenia jakich to konkretnie wniosków dowodowych lub twierdzeń mogących mieć wpływ na wynik sprawy, zostali z tego powodu pozbawieni. Wbrew zarzutom skarżących organy obu instancji nie naruszyły też wskazanych w skardze przepisów ustawy Prawo budowlane. W świetle dokonanych przez nie ustaleń, których skarżący nie kwestionowali, a które zostały poczynione w oparciu o oględziny objętego postępowaniem obiektu budowlanego, z której to czynności został sporządzony protokół oraz fotografie, nie może budzić również zdaniem Sądu wątpliwości, że objęty postępowaniem obiekt nie jest obiektem małej architektury o jakim mowa w art. 3 pkt 4b lub c, tj. służącym rekreacji codziennej lub obiektem architektury ogrodowej. Wykładni tych pojęć należy bowiem dokonać z uwzględnieniem ich przykładów podanych w ww. przepisach przez prawodawcę, na co trefnie zwróciły uwagę organy obu instancji. Niewątpliwie inna jest funkcja użytkowa spornego obiektu niż piaskownic, huśtawek czy drabinek, nie wspominając już o posągach czy wodotryskach. Biorąc pod uwagę wymiary obiektu, jego budowę, użyte do realizacji materiały oraz jego przeznaczenie zasadnie organy orzekające zaliczyły go do budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, a konkretnie do wiat o jakich mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy. Ustalenie to zostało przy tym przez organy orzekające w dostateczny sposób i zgodnie z art. 107 § 3 kpa uzasadnione. W związku z tym niezasadny jest sformułowany w tym względzie w skardze zarzut naruszenia tego przepisu oraz art. 11 kpa. W konsekwencji zasadnie przyjęły też organy orzekające, że budowa tego obiektu wymagała zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego zgłoszenia, czego skarżący nie dokonali. Skutkowało to zatem wdrożeniem postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 49b Prawa budowlanego. W konsekwencji zasadne też było nałożenie na skarżących obowiązków zgodnie z postanowieniem PINB w C. z dnia [...] r., a to wobec treści art. 49b ust. 2 tego aktu prawnego. Wykonanie tych obowiązków stanowiło bowiem konieczną przesłankę (pomijając mogącą ewentualnie wchodzić w rachubę kwestię usytuowania obiektu w stosunku do granic działki inwestorów, a to w związku z treścią § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) stwierdzenia możliwości legalizacji samowoli budowlanej. Skoro skarżący nałożonych tym postanowieniem obowiązków nie wykonali (pomimo, jak wykazano wyżej, prawidłowego doręczenia im tego postanowienia), to konsekwencją tego musiało być wydanie decyzji o nakazie rozbiórki, a to wobec jednoznacznego w tym przedmiocie brzmienia art. 49b ust. 3 pr. bud. Oznacza to, że decyzje organów obu instancji odpowiadają obowiązującemu prawu. Skarga jako nieuzasadniona podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). sw