II SA/Gl 496/04

Dnia 12 grudnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie: WSA Stanisław Nitecki WSA Rafał Wolnik – spr. Protokolant: ref. Anna Trzuskowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2005 roku, sprawy ze skargi M. Spółdzielni Mieszkaniowej w M. na decyzję Ś. Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie ochrony przeciwpożarowej oddala skargę Decyzją z dnia [...] roku nr [...] Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w M., działając na postawie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 roku o Państwowej Straży Pożarnej (tj. Dz.U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1230 z późn. zm.) oraz art. 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tj. Dz.U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1229 z późn. zm.), nakazał M. Spółdzielni Mieszkaniowej w M. wykonanie w budynku przy ul. [...] obowiązków polegających na: 1/ doprowadzeniu istniejącej instalacji hydrantów wewnętrznych do stanu technicznego wymaganego przepisami rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. Nr 121, poz. 1138), 2/ zapewnieniu aby instalacja wodociągowa przeciwpożarowa była zasilana z zewnętrznej sieci wodociągowej lub ze zbiorników o odpowiednim zapasie wody do celów przeciwpożarowych, bezpośrednio albo za pomocą pompowni przeciwpożarowej – zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 roku w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. Nr 121, poz. 1139), 3/ zapewnieniu aby droga pożarowa do budynku spełniała warunki techniczne określone w przepisach oraz utrzymywaniu jej w stanie umożliwiającym wykorzystanie tej drogi przez pojazdy jednostek ochrony przeciwpożarowej, zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 roku w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych. Termin wykonania nałożonych obowiązków określono na [...] roku. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji, powołując się na wynik czynności kontrolo-rozpoznawczych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym nr [...] jako wysokim i użytkowanym, stwierdził że zabudowano w nim hydranty wewnętrzne, podczas gdy zgodnie z obowiązującymi w dacie wydania decyzji przepisami należy stosować zawory hydrantowe do celów przeciwpożarowych bez wyposażenia w wąż pożarniczy. Ponadto należy zapewnić do zasilania w wodę instalacji wodociągowej przeciwpożarowej dodatkowy zapas wody zgromadzony w jednym lub kilku zbiornikach zlokalizowanych na kondygnacji podziemnej, pierwszej nadziemnej lub na najwyższej o łącznej pojemności nie mniejszej niż [...] m3. Dodatkowo wskazano, iż zlokalizowano trzy niesprawne hydranty podziemne, a hydrant i zawór do hydrantu są zasypane piaskiem w sposób uniemożliwiający ich użycie przez jednostki straży pożarnej. Odnośnie drogi organ stwierdził, że powinna ona przebiegać wzdłuż dłuższego boku budynku, przy czym bliższa jej krawędź powinna być oddalona od ściany budynku o [...] m, zaś minimalna szerokość powinna wynosić [...]m. Wskazano także, że dojazd do budynku jest utrudniony poprzez zaparkowane przed nim pojazdy na drodze przeciwpożarowej. W odwołaniu od decyzji skarżąca M. Spółdzielnia Mieszkaniowa wniosła o jej uchylenie, wskazując że budynek przy ul. [...] został oddany do użytku w [...] roku i wykonany został zgodnie z wówczas obowiązującym rozporządzeniem Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego. Przepisy te dopuszczały instalacje suchych pionów w tego typu budynkach. Dalej skarżąca powołała się na § 40 pkt 2 (prawdopodobnie mając na myśli pkt 3) rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, w myśl którego hydranty mają spełniać wymagania Polskich Norm jedynie przy przebudowie i rozbudowie instalacji wodociągowej przeciwpożarowej, co w sytuacji skarżącej nie ma miejsca. Odnośnie drogi przeciwpożarowej skarżąca podniosła, że parkowanie samochodów nie leży w jej gestii, a ponadto, że organ pierwszej instancji nie sprecyzował jednoznacznie obowiązków skarżącej w tym zakresie. Zaskarżoną decyzją Ś. Komendant Wojewódzki PSP, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i orzekł co do istoty sprawy nakazując skarżącej: 1. poddawanie nie rzadziej niż raz w roku przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym urządzenia przeciwpożarowe, stanowiące wyposażenie obiektu, zgodnie z zasadami określonymi w Polskich Normach, stosownej dokumentacji techniczno-ruchowej oraz instrukcjach obsługi – w terminie do [...] roku oraz do stałego przestrzegania, 2. zapewnienie zasilania instalacji wodociągowej przeciwpożarowej ze zbiornika o pojemności co najmniej [...] m3, zlokalizowanego na kondygnacji podziemnej, pierwszej lub najwyższej nadziemnej, bezpośrednio albo za pomocą pompowni przeciwpożarowej – w terminie do [...] roku, 3. zapewnienie spełnienia wymaganych warunków technicznych drogi pożarowej oraz utrzymywania jej w stanie umożliwiającym przejazd pojazdów pożarniczych, w szczególności poprzez wyeliminowanie parkowania na niej samochodów – w terminie do [...] roku. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że powodem uchylenia decyzji organu pierwszej instancji była niewłaściwa interpretacja przepisów rozporządzeń MSWiA, stanowiących podstawę wydania decyzji. W szczególności wskazano, że zastosowanie w rozpatrywanej sprawie ma § 20 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, który dopuszcza w takim budynku zmniejszenie pojemności zbiorników do [...] m3. Podkreślono, że określone w cytowanych rozporządzeniach obowiązki dotyczą zarówno obiektów nowoprojektowanych, jak i istniejących, niezależnie od tego, czy były spełnione odpowiednie wymagania na etapie ich przekazania do użytkowania. Dalej zaznaczono, że obowiązek należytego utrzymania dróg przeciwpożarowych przez właścicieli lub zarządców jest zawarty w przepisach od kilkudziesięciu lat. Wybór optymalnego sposobu działania w tym zakresie należy do skarżącej, która może m.in. zwrócić się o pomoc do kompetentnych organów. Dodatkowo wskazano na możliwość zastosowania tzw. rozwiązań zamiennych, co zostało przewidziane odpowiednimi przepisami. W skardze do sądu administracyjnego M. Spółdzielnia Mieszkaniowa wniosła o zmianę lub uchylenie decyzji organu odwoławczego w części tj. w pkt 2 i 3, zarzucając w szczególności naruszenie § 20 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów oraz § 11 i 12 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 roku w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że wykonanie decyzji w zakresie instalacji zbiornika o pojemności co najmniej [...] m3 jest nierealne w przedmiotowym budynku z uwagi na fakt, iż na kondygnacji podziemnej zlokalizowane są komórki lokatorskie, zaś na kondygnacji pierwszej i najwyższej nadziemnej – mieszkania lokatorskie, w tym stanowiące własność członków Spółdzielni. W ocenie skarżącej zastosowanie rozwiązań zamiennych, zgodnie z § 42 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów nie znajduje zastosowania do przypadków, stanowiących przedmiot zaskarżenia. Dalej wskazano, że brak jest podstaw prawnych do egzekwowania od skarżącej zakazu parkowania na drodze pożarowej, albowiem te czynności należą do organów Policji i Straży Miejskiej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska. W uzasadnieniu podtrzymano argumenty wyrażone wcześniej w motywach zaskarżonej decyzji, powołując się dodatkowo na stanowisko i interpretacje Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja w części zakreślonej granicami skargi, jest w ocenie składu orzekającego zgodna z prawem. W szczególności za nietrafne należy uznać te zarzuty skarżącej, które są związane z zakresem czasowym stosowania przepisów o ochronie przeciwpożarowej budynków. Przepisy te, a w szczególności rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, mają bowiem zastosowanie zarówno do budynków, które powstały po wejściu w życie tych przepisów, jak i do budynków wcześniej zrealizowanych. Wynika to wprost z treści § 40 powołanego rozporządzenia, który określa sytuacje, kiedy określone przepisy nie znajdą zastosowania, względnie mają być stosowane w ograniczonym zakresie. A contrario należy więc przyjąć, że w pozostałych sytuacjach, nie wymienionych w tym przepisie, rozporządzenie należy stosować także do obiektów wzniesionych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia. Istotnie, jak zauważa skarżąca, zgodnie z § 40 pkt 3 powołanego rozporządzenia wymagania określone w § 14 ust. 2 obowiązują tylko w przypadku przebudowy i rozbudowy instalacji wodociągowej przeciwpożarowej. Z kolei § 14 ust. 2 stanowi, że hydranty wewnętrzne powinny spełniać wymagania Polskich Norm dotyczących tych urządzeń, będących odpowiednikami norm europejskich (EN). Jedynie zatem w tym zakresie przepisy rozporządzenia będą miały zastosowanie w przypadku przebudowy i rozbudowy instalacji. Zaskarżona decyzja nie obejmuje jednak takiego przypadku. Podkreślenia wymaga także okoliczność, iż na skutek odwołania skarżącej zmieniona została decyzja organu pierwszej instancji. Zmiana ta nie tylko spowodowana była wadliwością decyzji organu pierwszej instancji, ale także znacznie złagodziła zakres nałożonych na skarżącą obowiązków, ograniczając je do minimalnych wymogów stawianych przez przepisy. Rozstrzygnięcie objęte pkt 2 zaskarżonej decyzji znajduje swoją podstawę w treści § 20 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Organ odwoławczy przyjął przy tym najbardziej korzystne dla skarżącej rozwiązanie przewidziane w ust. 3 tego przepisu poprzez nakazanie zasilania instalacja ze zbiornika o pojemności co najmniej [...] m3 tj. najmniejszej, określonej w tym przepisie. Nie można także podzielić argumentu skarżącej odnośnie "nierealności" wykonania decyzji w tym zakresie. O niewykonalności decyzji mowa może być tylko wtedy, jeżeli z obiektywnych przesłanek faktycznych i prawnych nie jest możliwe jej wykonanie. Wskazane przez skarżącą przyczyny (m.in. istnienie komórek lokatorskich) do takich przesłanek nie należą. Jest sprawą organizacyjno-techniczną znalezienie takiego rozwiązania, które pozwoli wygospodarować miejsce na kondygnacji podziemnej w celu realizacji nałożonego obowiązku. Sama skarżąca twierdzi ponadto, że jedynie część mieszkań w budynku stanowi własność członków Spółdzielni, co mogłoby spowodować ingerencję w ich prawa rzeczowe. Pozostała część lokatorów korzysta z mieszkań na zasadzie bądź to najmu, bądź też na zasadach określonych w przepisach o spółdzielniach mieszkaniowych, a to oznacza, że Spółdzielnia ma możliwość dokonania odpowiednich zmian w tych stosunkach. Co do kwestii określonej w pkt 3 zaskarżonej decyzji, to o jej zgodności z prawem przesądza treść § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Obowiązek taki mógł bowiem zostać nałożony wyłącznie na właściciela lub zarządcę budynku. Oczywiście, jak zauważa zresztą organ odwoławczy, jest kwestią wyboru skarżącej, jakimi metodami będzie dążyć do realizacji tego obowiązku. Nic jednak w ocenie Sądu nie stoi na przeszkodzie, aby przy jego realizacji zwrócić się do odpowiednich służb miejskich, czy też organów Policji tym bardziej, że podstawą do takiego wystąpienia mogłaby być właśnie zaskarżona decyzja. Co do warunków technicznych drogi, a w szczególności wymogu nacisku na oś [...] kN, jeżeli nawet, jak twierdzi skarżąca wymóg ten jest spełniony, to zarzut ten pozostaje bez wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, a to z uwagi na okoliczność, że sporny warunek jest jednym z wielu, jakim powinny odpowiadać drogi pożarowe. Za słuszne natomiast należy uznać stanowisko skarżącej w przedmiocie ograniczonego zakresu możliwości stosowania rozwiązań zamiennych, a to z uwagi na treść § 42 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 roku w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Zarzut ten w świetle poczynionych wyżej rozważań, a ponadto z uwagi na okoliczność, iż kwestie rozwiązań zamiennych podniesione zostały jedynie marginalnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, również pozostaje bez wpływu na treść zaskarżonej decyzji. Z przytoczonych wyżej rozważań i przyczyn skarga nie mogła zostać uwzględniona przez Sąd i jako taka podlega oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).