II SA/Gl 5/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. L. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zameldowania w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych W skardze z dnia [...] r. L. L. zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązuje formalizm w zakresie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W myśl art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) wniosek taki winien być złożony na urzędowym formularzu. Z treści § 2 pkt 3 w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245) wynika natomiast, że w sytuacji, w której osoba fizyczna nie złoży wspomnianego formularza, jest on jej przesyłany celem wypełniania. Na adres skarżącego został przesłany druk urzędowego formularza PPF z pouczeniem o konieczności jego osobistego wypełnienia i zwrotu do Sądu. Dla dokonania tej czynności, wyznaczono siedmiodniowy termin informując, iż jego uchybienie będzie skutkowało pozostawieniem złożonego wniosku bez rozpoznania. W wyznaczonym terminie L. L., na druku urzędowego formularza wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Z informacji zawartych w formularzu wynika, że wnioskodawca wraz z żoną oraz [...] małoletnich dzieci zamieszkuje w budynku o pow. [...] m2. W skład majątku jego rodziny wchodzi ponadto nieruchomość o pow. [...] ha. Rodzina skarżącego, wedle złożonej deklaracji utrzymuje się ze świadczenia uzyskiwanego przez U. L. (małżonkę wnioskodawcy) w kwocie [...] zł. Wnioskodawca nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani oszczędności, w skład jego majątku nie wchodzą również żadne przedmioty o wartości przekraczającej 3.000 euro. Ponieważ zawarte we wniosku informacje budziły wątpliwości co do ich wiarygodności, referendarz sądowy pismem z dnia 10 lutego 2009 r. wezwał L. L. do wskazania źródła dochodu, udzielenia informacji na temat ewentualnego wsparcia udzielanego jego rodzinie przez pomoc społeczną, wskazanie, czy korzystał z dopłat bezpośrednich do gospodarstwa rolnego oraz wskazanie źródła dochodu skarżącego . W odpowiedzi L. L. nadesłał zaświadczenie wystawione przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w U., z którego wynika, że jego rodzina uzyskała zasiłek okresowy (na 3 miesiące) w wysokości [...] zł miesięcznie, zasiłek celowy w wysokości [...] zł, zaś dzieci wnioskodawcy korzystają z pomocy społecznej w formie obiadów w szkole. Oprócz tego nadesłany został rachunek za energię elektryczną, z którego wynika, że należność z tego tytułu za okres dwóch miesięcy (od [...] r. do [...]r.) wyniosła [...]zł. Rachunek za odprowadzanie ścieków wskazuje, że wysokość odpłatności z tego tytułu wynosi [...] zł. Skarżący nadesłał również skierowanie na badanie celem ustalenia możliwości uzyskania świadczenia rentowego. L. L., w nadesłanym do Sądu piśmie procesowym wskazał, że nie prowadzi działalności rolniczej ze względu na stan zdrowia i nie korzysta z dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Możliwość przyznania stronie postępowania sądowoadministracyjnego prawa pomocy jest uzależniona od tego, czy wykaże ona w przekonujący sposób, iż rzeczywiście jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było uczynienie wyjątku od przyjętej w art. 199 P.p.s.a. zasady odpłatności postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (w omawianym przypadku polegającego na zwolnieniu od kosztów sądowych) może nastąpić wówczas, gdy osoba występująca z takim wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to więc forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Kierując się dyspozycją art. 246 § 1 pkt. 2 P.p.s.a., należało stwierdzić, że w realiach rozpoznawanej sprawy zaistniały podstawy do przyznania skarżącemu prawa pomocy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że rodzina skarżącego znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Świadczy o tym fakt korzystania ze środków pomocy społecznej. Z drugiej strony za wiarygodne należy uznać oświadczenia skarżącego na temat jego stanu zdrowia będącego bezpośrednią przyczyną zaniechania produkcji rolnej oraz ubiegania się o świadczenie rentowe. Okolicznością o szczególnie istotnym znaczeniu dla oceny wniosku jest zaś liczba osób pozostających w gospodarstwie domowym wnioskodawcy. Jest bowiem rzeczą oczywistą, że utrzymanie ośmioosobowej rodziny wymaga znacznych nakładów. W tej sytuacji niepodobna przyjąć, że skarżący byłby w stanie ponieść koszty sądowe. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.