II SA/Gl 5/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2025 r. sprawy ze skargi Z. P. (P.), J. P. (P.) na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 4 listopada 2024 r. nr WINB-WOA.7722.194.2024.KS w przedmiocie wstrzymania budowy obiektu budowlanego oddala skargę. Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2024 nr [...] działając m.in. na podstawie art. 48 ust. 1, art 48 ust. 5, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2023 r. poz.682 dalej jako: "p.b.") Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] (PINB) wstrzymał budowę obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej, posadowionego na gruncie i za pośrednictwem belek drewnianych i elementu betonowego, o wymiarach około 9,00x3,30m, przeznaczonego do czasowego przebywania ludzi (wiata widokowa), zlokalizowanego w części południowej działki nr [...] w S. W tym samym postanowieniu, organ wskazał, że w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy możliwe jest złożenie wniosku o legalizację ww. obiektu budowlanego, a ponadto, iż w takim przypadku istnieje konieczność wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego. Postanowienie to zostało wydane wobec właścicieli obiektu, którymi są Z. P. i J. P. (dalej "inwestorzy", "skarżący"). W uzasadnieniu PINB podał, że w trakcie czynności kontrolno- wyjaśniających stwierdził wybudowanie wskazanego w sentencji postanowienia obiektu budowlanego. Według oświadczenia inwestorów obiekt ten jest przeznaczony do czasowego przebywania ludzi. Obiekt posadowiony jest w części na gruncie i za pośrednictwem belek drewnianych, elementu betonowego. Według oświadczenia właściciela wiata została wybudowana około 2016 r. Jednak nie przedłożono żadnych dowodów potwierdzających ten fakt. Natomiast według zdjęć z mapy.geopotral.gov.pl obiekt pojawił się pomiędzy 2016-2022r. W zasobach archiwalnych Starostwa [...] nie odnaleziono zgłoszenia lub pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu, budynki nie są także naniesione na mapach w rejestrze gruntu Starosty [...]. Na tej samej działce posadowione są również dwa inne obiekty – parterowe budynki gospodarcze-stajnie, dla których prowadzone są odrębne postępowania. W oparciu o powyższe ustalenia PINB wskazał, że według art. 29 ust 14 p.b. budowa obiektu wymagała zgłoszenia, którego inwestor jednak nie dokonał. Inwestorzy wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie. Podnieśli w nim, że przedmiotowy obiekt jest wiatą rekreacyjną o powierzchni 27m2. Na podstawie art. 29 ust. 2 pkt 2 p.b. nie wymagał ani pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Zażalenie nie przyniosło jednak oczekiwanego przez inwestorów skutku. Postanowieniem z dnia 4 listopada 2024 r. nr WINB-WOA.7722.194.2024.DS Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (ŚWINB), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy postanowienie PINB. W uzasadnieniu ŚWINB przychylił się do stanowiska organu I instancji, iż obiekt budowlany stanowiący przedmiot postępowania stanowi wiatę. Jednocześnie zaakcentował, że ocena, czy miała miejsce samowola budowlana dokonywana jest zawsze według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie jej dokonania, a ocena prawna tego stanu musi być każdorazowo determinowana przez przepisy obowiązujące w dacie przeprowadzenia ostatnich robót budowlanych, które składały się na aktualną konstrukcję i parametry takiego samowolnie pobudowanego obiektu. ŚWINB ustalił, że przedmiotowy obiekt powstał około 2016 r. Według art. 29 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 290 ze zm. - w brzmieniu z 2016 r.) w dacie jego realizacji przepisy prawa budowlanego w odniesieniu do budowy wiaty o powierzchni zabudowy do 35 m2 nie wymagały uprzedniego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Natomiast wymagały zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno- budowlanej. Jednocześnie jak ustalił organ I instancji, inwestorzy takiego zgłoszenia nie dokonali. Dlatego zdaniem ŚWINB organ I instancji słuszne uznał, że obiekt budowlany objęty postępowaniem został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej, a co za tym idzie słusznie wszczęto postępowanie administracyjne w trybie art. 48 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego w obecnym brzmieniu. W skardze na postanowienie ŚWINB skarżący zarzucili: - naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: art. 48, art. 49d p.b., przez jego niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne przyjęcie, że znajdujący się na działce o numerze [...] w S. obiekt budowlany został zabudowany w ramach samowoli, - naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art.6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organy administracji kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i poczynienie nietrafnych ustaleń w oparciu o materiał dowodowy, nie uwzględniający twierdzeń podniesionych w zażaleniu, co doprowadziło do mylnego przyjęcia, że zrealizowana wiata powstała w okresie, kiedy było wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę, a w konsekwencji wdrożenie postępowania legalizacyjnego. W związku z podniesionymi zarzutami skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji, a także o zasądzenie od ŚWINB na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podnieśli m.in., że wiata w obecnym kształcie powstała (w miejscu poprzedniej prowizorycznej wiaty) w 2020 r., na co skarżący mają świadków. W odpowiedzi na skargę ŚWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 roku, poz. 935 – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (obecnie: t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 725 ze zm. dalej w skrócie jak dotychczas p.b.), w szczególności art. 48 p.b. Zgodnie z brzmieniem ust. 1 przywołanej regulacji, organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Na postanowienie o wstrzymaniu budowy przysługuje zażalenie (ust. 4). Postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (ust. 5). W realiach rozpoznawanej sprawy rozstrzygnięcie dotyczy obiektu w postaci wiaty znajdującej się w części południowej działki nr [...] w S. Nie stanowi przy tym przedmiotu sporu sama kwalifikacja tego obiektu jako wiaty. Na etapie skargi sporną stała natomiast data, w której doszło do wybudowania tego obiektu. W zażaleniu od decyzji organu I instancji skarżący nie kwestionowali wprost ustaleń faktycznych poczynionych przez ten organ w odniesieniu do daty budowy spornego obiektu. Dla oceny legalności zaskarżonego obecnie postanowienia rozstrzygające znaczenie ma zatem to, czy ŚWINB prawidłowo ustalił, że sporna wiata została wybudowana w 2016 r. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, w toku postępowania organy zgromadziły wystarczający materiał dowodowy, w świetle którego za prawidłowe należy uznać poczynione przez ŚWINB ustalenie, że sporna wiata została wybudowana około 2016 r. W pierwszej kolejności na taką datę wskazują ustalenia poczynione w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 15 maja 2024 r. Jak bowiem wynika ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu z tej kontroli uczestnicząca w niej skarżąca oświadczyła, że budynek wiaty widokowej (budynek oznaczony numerem [...] na dołączonym do protokołu rysunku nr 1) został wybudowany około 2016 r. Skarżąca nie wniosła przy tym żadnych uwag po odczytaniu powyższego protokołu, a następnie go podpisała. Nie sposób więc zakładać, że skarżąca nie zgadzała się z jego treścią. Przeciwnie; podpisanie protokołu bez zastrzeżeń świadczy o tym, że według skarżącej w protokole tym prawidłowo utrwalona została treść jej oświadczenia dotyczącego m.in. daty wybudowania spornego obiektu wiaty. Ponadto nie sposób zakładać, że skarżąca nie była pewna co do zgodność ze stanem rzeczywistym swojego oświadczenia. W przeciwnym wypadku nie miałoby ono bowiem charakteru stanowczego, a właśnie taki stanowczy charakter jej oświadczenia wynika z treści tego protokołu. Po drugie, za prawidłowością takich ustaleń przemawiają znajdujące się w aktach sprawy wydruki z ortofotomapy archiwalnej z sierpnia 2016 r oraz z września 2019 r. Zatem już w sierpniu 2016 r. sporny obiekt istniał. Ponadto w zażaleniu skarżący nie kwestionowali zawartego w uzasadnieniu postanowienia organu I Instancji stwierdzenia, że "Właściciel na kontroli oświadczył, że wiata została wybudowana w ok. 2016 r.". Dopiero w skardze zostały podniesione inne twierdzenia, wedle których sporna wiata miała powstać w obecnym kształcie w miejscu poprzedniej prowizorycznej dopiero w 2020 r. Jednak w ocenie Sądu twierdzenia te nie są w stanie skutecznie podważyć prawidłowości ustaleń poczynionych przez organy. Według Sądu twierdzenia te skarżący podnieśli wyłącznie na potrzeby skargi, po tym gdy zdali sobie sprawę że sporny obiekt choć stanowi wiatę rekreacyjną, to w 2016 r. jego budowa wymagała wcześniejszego zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Mając na względzie powyższe stwierdzić należało, że organ odwoławczy w oparciu o prawidłowo poczynione ustalenia faktyczne dokonał prawidłowego ustalenia daty budowy spornego obiektu. W konsekwencji zaś również prawidłowo uznał, że jego budowa wymagała zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Wynikało to z obowiązującego w 2016 r. brzmienia art. 29 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 290). Należy przy tym zaakcentować, że art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo budowalne, który m.in. dla budowy wolnostojących wiat o powierzchni zabudowy do 35 m2 (według ówczesnego brzmienia art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo budowlane) wymagał wcześniejszego zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej został uchylony dopiero na mocy ustawy z dnia 13 lutego 2020 r o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustawy (Dz.U. z 2020 r. poz. 471). Przy czym uchylenie to miało swój skutek dopiero od 19 września 2020 r., co wynikało z art. 39 ustawy zmieniającej. Zatem gdyby nawet dać wiarę twierdzeniom o budowie wiaty dopiero w 2020 r., to aby mogły one stanowić jakikolwiek argument o braku konieczności wcześniejszego zgłoszenia, to powinny one precyzyjnie wskazywać, że budowa owej "nowej" wiaty miała miejsce po 19 września 2020 r. W ocenie Sądu taki brak precyzji we wskazaniu daty rzekomej budowy nowej wiaty w miejsce wcześniejszego, prowizorycznego obiektu, w jeszcze większym stopniu przemawia za tym, aby to obecne twierdzenie skarżących potraktować wyłącznie jako poczynione na użytek skargi w celu uniknięcia konsekwencji wynikających z wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Tym samym skoro do wejścia w życie w dniu 19 września 2020 r. nowelizacji prawa budowlanego (Dz.U. z 2020 r. poz. 471) wskazany powyżej art. 29 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo budowlane wymagał dla budowy spornej wiaty wcześniejszego zgłoszenia odpowiedniemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej, to wobec bezspornego braku takiego zgłoszenia należało uznać, że obiekt ten (widoczny na ortofotomapie z sierpnia 2016 i września 2019 r. - karta 13 i 14 akt administracyjnych organu I instancji) został zrealizowany jako samowola budowlana. Tym samym na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo budowlane w obecnym brzmieniu organ I instancji prawidłowo wydał postanowienie o wstrzymaniu jego budowy. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób właściwy i organy uwzględniły niezbędną, dostępną dokumentację. Oparły się na zgromadzonych dowodach i oceniły je w sposób uprawniony, nienaruszający zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Nie można więc twierdzić, że postępowanie przeprowadzono wybiórczo, pomijając część dowodów. Skarga stanowi jedynie polemikę strony niezadowolonej z oceną dokonaną w ww. rozstrzygnięciu, należycie i merytorycznie uzasadnionym (art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a.). Nie doszło zatem do naruszenia art. 7 – 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., art. 3 pkt 3, 48 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 48 ust. 5 p.b., ani też innych przepisów, w tym wyżej podanych, w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.s Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.