II SA/Gl 50/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi Z.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cech identyfikacyjnych pojazdu oddala skargę. We wniosku z dnia 2 sierpnia 2014 r. Z. Z. wniosła o nadanie i umieszczenie cech identyfikacyjnych nadwozia oraz wykonanie i umieszczenie tabliczki znamionowej zastępczej w pojeździe marki [...] o dotychczasowym numerze VIN: [...], w którym stwierdzono sfałszowanie oznakowania identyfikacyjnego nadwozia. Po rozpatrzeniu tego wniosku Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. nr [...], orzekł o odmowie wyrażenia zgody na nadanie i umieszczenie cech identyfikacyjnych na nadwoziu objętego nim pojazdu. W uzasadnieniu decyzji szczegółowo opisał jakie dokumenty przedstawiła strona jak również opisał przebieg postępowania administracyjnego. Ponadto stwierdził, że ustalenie prawa własności następuje w trybie postępowania cywilnego natomiast Sądy karne - Sąd Rejonowy w K. Wydział VII Karny oraz Sąd Okręgowy w K. IV Wydział Karny Odwoławczy orzekały jedynie o tym komu należało wydać dowód rzeczowy w postaci objętego wnioskiem pojazdu, nie orzekały natomiast w przedmiocie prawa jego własności do czego właściwy jest sąd cywilny. W konsekwencji Prezydent Miasta K. uznał, że wyrażone przez Sąd Okręgowy w K. IV Wydział Karny Odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] r. o zwrocie dowodu rzeczowego oceny prawne co do prawa własności nie są w sprawie wyrażenia zgody na nadanie i umieszczenie cech identyfikacyjnych wiążące, gdyż postanowienie to nie rozstrzyga wiążąco kwestii ustalenia prawa własności pojazdu i w konsekwencji nie spełnia wymogów zawartych w art. 66a ust. 2 pkt. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., zwanej dalej ustawą lub Prawem o ruchu drogowym). Od powyższej decyzji w terminie odwołanie wniosła strona wyrażając swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu I instancji. W odwołaniu Z. Z. zarzuciła wydanie jej z naruszeniem art. 11 kpa oraz art. 107 § 3 kpa poprzez brak wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi organ się kierował przy załatwianiu sprawy oraz brak szczegółowego wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, naruszenie art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa poprzez uznanie, że postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...] nie stanowi orzeczenia sądu ustalającego prawo własności pojazdu oraz naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwą wykładnię art. 66a ust. 2 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zw. z art. 169 kc oraz art. 230 § 2 kpk, a mianowicie niewłaściwą wykładnię pojęcia prawomocnego orzeczenia sądu ustalającego prawo własności pojazdu polegającą na uznaniu, że waloru takiego orzeczenia nie można przypisać orzeczeniu sądu karnego a jedynie orzeczeniu sądu cywilnego, przez co doszło także do niewłaściwego zastosowania tych przepisów prawa materialnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną z powołaniem się na treść art. 138 § 4 kpa utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia w odniesieniu do zarzutów odwołania stwierdziło, że zgodnie z art. 66a ust. 2 pkt. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym starosta właściwy w sprawach rejestracji pojazdu wydaje decyzję o nadaniu cech identyfikacyjnych w przypadku pojazdu w którym cecha identyfikacyjna uległa zatarciu lub sfałszowaniu, a prawomocnym orzeczeniem sądu zostało ustalone prawo własności pojazdu. Stosownie natomiast do § 2 ust. 2 pkt. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 października 2011 r. w sprawie szczegółowego sposobu oraz trybu nadawania i umieszczania w pojazdach cech identyfikacyjnych (Dz. U. Nr 236, poz. 1401, zwanego dalej rozporządzeniem z 21 października 2011 r.) do wniosku o nadanie cechy identyfikacyjnej właściciel pojazdu dołącza prawomocne orzeczenie sądu ustalające prawo własności pojazdu, o którym mowa w art. 66a ust. 2 pkt 5 ustawy. Obowiązek złożenia dokumentów niezbędnych dla wydania przez starostę decyzji o nadaniu cechy identyfikacyjnej ciąży przy tym na stronie (wnioskodawcy). Do uprawnień organu administracyjnego należy wyłącznie ocena czy składający wniosek przedłożył prawomocne orzeczenie sądu ustalające prawo własności pojazdu. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 kwietnia 2004 r. sygn. akt SA/Bd 3344/03 SKO stwierdziło, że "nie wchodzą w zakres działania organu ustalenia czyją konkretnie własność stanowi określony pojazd. Kodeks postępowania cywilnego dopuszcza w art. 189 możliwość żądania ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego albo prawa, gdy strona ma w tym interes prawny. Następuje to w drodze odpowiedniego powództwa". Odnosząc się do argumentów strony dotyczących ustalenia prawa własności przez Sąd Okręgowy w K., który postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt [...] zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...] w przedmiocie orzeczenia o dowodzie rzeczowym w ten sposób, że na podstawie art. 230 § 2 kpk wydał oskarżycielce posiłkowej Z. Z. przedmiotowy samochód wraz z kompletem kluczyków i dowodem rejestracyjnym, SKO stwierdziło, że pomimo, iż w treści uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego w K. znalazły się stwierdzenia dotyczące uzyskania przez pokrzywdzoną własności pojazdu, to nie można przyjąć, że jest to orzeczenie, o którym mowa w art. 66a ust. 2 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Kolegium podzieliło w tym zakresie stanowisko organu I instancji, iż w wymienionych orzeczeniach Sąd Rejonowy w K. oraz Sąd Okręgowy w K. nie orzekały w przedmiocie prawa własności pojazdu lecz przedmiotem ich orzeczeń była kwestia wydania dowodu rzeczowego, natomiast zgodnie z art. 66a ust. 2 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 2 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 października 2011 r. strona musi przedstawić prawomocne orzeczenie sądu ustalające prawo własności pojazdu. Takiego orzeczenia Z. Z. zdaniem SKO nie przedstawiła. Przedstawione przez stronę orzeczenie nie jest bowiem orzeczeniem ustalającym prawo własności pojazdu i dlatego brak było podstaw do pozytywnego rozpatrzenia jej wniosku. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję SKO z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącej wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji i o zasądzenie kosztów postępowania zarzucił, że decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 140 kpa w zw. z art. 11 kpa oraz art. 107 § 3 kpa, art. 140 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa, art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa, art. 66a ust. 2 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym w zw. z art. 169 kc oraz art. 230 § 2 kpk, powtarzając co do zasady argumentację przedstawioną wcześniej w odwołaniu w odniesieniu do decyzji Prezydenta Miasta K. Zaakcentowano, że w art. 66a ust. 2 pkt 6 Prawa o ruchu drogowym nie ma mowy o orzeczeniu sądu cywilnego i w konsekwencji orzeczeniem takim może być też orzeczenie sądu karnego zapadłe na podstawie art. 230 § 1 kpk. W przepisie tym przewidziano bowiem odrębny niż w art. 169 kc sposób ustalenia prawa własności. Skoro jest w nim mowa o "osobie uprawnionej" do rzeczy a nie osobie której "odebrano" rzecz to decyduje fakt uprawnienia do władania rzeczą. Za takim rozumieniem treści art. 230 kpa przemawia też zasada ekonomii procesowej. Zgodnie z treścią art. 231 § 1 kpk tylko gdy powstaną wątpliwości komu wydać dowód rzeczowy składa go się do depozytu sądowego do czasu wyjaśnienia uprawnienia do odbioru. Wtedy kwestię własności rozstrzyga sąd cywilny. W odpowiedzi na skargę SKO w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w decyzji zaskarżonej. W piśmie procesowym z dnia 23 lutego 2015 r. pełnomocnik skarżącej dodatkowo zarzucił, że SKO nie odniosło się do możliwości odmiennej interpretacji przepisów prawa materialnego, uwzględniającej interes skarżącej. Stwierdził, że w obrocie prawnym nie powinny funkcjonować dwa odmienne orzeczenia dotyczące tego samego przedmiotu, a nadto, iż przy przyjęciu stanowiska organów orzekających zbędny byłby przepis zawarty w zdaniu drugim art. 230 § 2 kpk. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem brak jest podstaw do przyjęcia, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa dającym podstawę do ich wzruszenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). W świetle bezspornego między stronami stanu faktycznego rozstrzygnięcie sprawy i skargi sprowadza się do rozstrzygnięcia sporu, czy wydane w toku postępowania karnego prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w K. IV Wydział Karny Odwoławczy z dnia [...] r. sygn. akt [...] stanowi prawomocne orzeczenie sądu ustalając prawo własności objętego postępowaniem pojazdu marki [...], w rozumieniu art. 66a ust. 2 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym. W tym przedmiocie, biorąc również pod uwagę wątpliwości interpretacyjne zgłaszane przez stronę skarżącą, Sąd podziela stanowisko organów orzekających. Nie może ulegać wątpliwości, że ustalenie prawa własności jest sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 kodeksu postępowania cywilnego, rozstrzyganą zgodnie z przepisami tego aktu prawnego. Co do zasady ustalenie tego rodzaju należy zatem do sądów cywilnych chyba, że przepis szczególny przyznawałby uprawnienie w tym względzie innemu sądowi. Uprawnienie takie nie powinno w takiej sytuacji budzić wątpliwości i być dokonywane w sprawie, której przedmiotem jest ustalenie prawa własności. Tylko też ustalenie sądu w takiej sprawie będzie miało walor ustalenia wiążącego w stosunku do innych sądów, organów i stron. W stosunku do takiego też ustalenia należy odnieść wynikający z zasady demokratycznego państwa prawa postulat aby w obrocie prawnym nie funkcjonowały różne odnośnie tego samego przedmiotu orzeczenia sądów. Oznacza to jednocześnie, że nie można uznać za ustalające prawo własności prawomocnego orzeczenia sądu, którego przedmiotem rozstrzygnięcia nie jest prawo własności lecz inna zasadnicza kwestia (przedmiot) przy uregulowaniu której (rozstrzygnięciu) celowym lub koniecznym może okazać się wypowiedzenie się w kwestii własności rzeczy. Wypowiedzenie (rozstrzygnięcie) takie następuje jednak wówczas tylko "przy okazji" i dlatego przy braku odmiennego i jednoznacznego w tym względzie uregulowania prawnego nie może być uznane za orzeczenie sądu ustalające własność o jakim mowa w art. 66a ust. 2 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym. Z taką sytuacją mamy zaś do czynienia zdaniem Sądu w niniejszej sprawie. Należy bowiem zważyć, że przedmiotem postępowania i rozstrzygnięcia powoływanym przez skarżącą postanowieniem Sądu Okręgowego w K. IV Wydział Karny Odwoławczy z dnia [...] r. sygn. akt [...] nie była kwestia prawa własności objętego postępowaniem w niniejszej sprawie samochodu ciężarowego marki [...] lecz zwrot dowodu rzeczowego w postaci tego pojazdu, który zgodnie z art. 230 § 2 kpk powinien nastąpić na rzecz "osoby uprawnionej". Nie może ulegać przy tym wątpliwości, że pojęcie "osoby uprawnionej" nie jest tożsame z właścicielem rzeczy. Oznacza to, że przedmiotem postępowania karnego w kwestii zwrotu dowodu rzeczowego (rzeczy zatrzymanej) nie jest przesądzenie co do własności tej rzeczy, lecz jedynie uprawnienie do niej, które może wynikać z różnych innych praw niż prawo własności, np. z niekwestionowanego samoistnego posiadania w dobrej wierze. W konsekwencji z uwagi na inny przedmiot postępowania i rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o art. 230 § 2 kpk wydane w takim postępowaniu orzeczenie sądu karnego nie może być uznane za orzeczenie sądu ustalające własność pojazdu o jakim mowa w art. 66a ust. 2 pkt 3 Prawa o ruchu drogowym i to nawet w sytuacji, gdy w jego uzasadnieniu zostały zawarte rozważania co do przysługującego osobie uprawnionej do zwrotu dowodu rzeczowego prawa jego własności. Rozważania w tym względzie zostały bowiem poczynione tylko "przy okazji" i nie można ich uznać w związku z tym za rozstrzygające co do prawa własności pojazdu, które to uprawnienie przysługuje w braku odmiennego uregulowania sądowi cywilnemu. Odmienna konstatacja nie wynika wbrew stanowisku skarżącej z treści zdania drugiego § 2 art. 230 kpk, jak i z art. 231 § 1 kpk, które to przepisy należy rozważać w kontekście uprawnienia do odbioru zatrzymanej rzeczy a nie prawa jej własności. Nie można zatem wykluczyć sytuacji, że uprawnienie to będzie przysługiwać innej osobie niż właściciel i wbrew woli właściciela jeżeli będzie przysługiwać tej osobie przeciwko właścicielowi stosowne uprawnienie. Dlatego też rozstrzygnięcie sporu co do własności rzeczy o jakim mowa w art. 230 § 2 kpk ma doprowadzić do odpowiedzi na pytanie, kto jest osobą uprawnioną do odbioru rzeczy, a nie przesądzać o prawie własności rzeczy. Nadto w niniejszej sprawie nie zostało wykazane aby istniał spór co do własności rzeczy objętego postępowaniem pojazdu, co dawałoby uprawnienie sądowi karnemu do rozstrzygnięcia kwestii jego własności w postępowaniu na gruncie art. 230 § 2 kpk. Z tych wszystkich względów zasadnie przyjęły organy orzekające, że dla uwzględnienia wniosku skarżącej o wyrażenie zgody na nadanie i umieszczenie cech identyfikacyjnych na nadwoziu pojazdu oraz wykonanie i umieszczenie tabliczki znamionowej niezbędne było zgodnie z art. 66a ust. 2 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym przedłożenie prawomocnego orzeczenia sądu w przedmiocie ustalenia prawa własności tego pojazdu, któremu to obowiązkowi skarżąca nie uczyniła zadość. W konsekwencji zasadnie odmówiono skarżącej uwzględnienia jej złożonego w tym względzie wniosku. Skarga jako nieuzasadniona podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. sw