II SA/Gl 500/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Matan, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2018 r. sprawy ze skargi "A", Oddział Terenowy w O. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i rozliczeń z tym związanych oddala skargę. Wspólnym wnioskiem z dnia 9 listopada 2015 r. H. S. i L. S. oraz wnioskiem z dnia 9 lutego 2017 r. J. S. wystąpili do Starosty [...] o zwrot udziałów w prawie własności nieruchomości położonej w gminie R. obręb [...], oznaczonej w rejestrze gruntów i budynków jako działka nr 1/2 o powierzchni 0,4152 ha k.m.1, stanowiącej własność Skarbu Państwa – Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa pod realizację narodowych planów gospodarczych orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] r., Nr [...] od spadkobierców I. S. (działka nr 1 o powierzchni 0,9694ha). Po przeprowadzeniu postępowania, Starosta [...] decyzją z dnia [...] r., Nr [...], orzekł o zwrocie udziałów w prawie własności nieruchomości, położonej w gminie R., obręb [...] - oznaczonej w rejestrze ewidencji gruntów i budynków jako działka nr 1/2 o powierzchni 0,4152ha k.m.1, dla której Sąd Rejonowy w C. prowadzi księgę wieczystą Nr [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa na rzecz: H. S., L. S. i J. S. dla każdego udział po 1/24 części w prawie własności nieruchomości, Jednocześnie organ pierwszej instancji zobowiązał wymienione w decyzji osoby do zwrotu w terminie 30 dni, od dnia w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna, na rzecz Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Starostę [...], na rachunek bankowy Starostwa Powiatowego w C. kwoty 98,61 zł, obejmującej zwaloryzowane odszkodowanie ustalone proporcjonalnie do powierzchni wywłaszczonej nieruchomości oraz wysokości zwracanych udziałów, tj. po 32,87 zł przypadające od każdego ze współwłaścicieli. Jako podstawę materialnoprawną decyzji wskazano przepisy art. 136 ust. 3, art. 137, art. 139, art. 140 ust. 3, art. 141 ust. 4, art. 142 i art. 217 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2016 r., poz,2147 ze zm.). W uzasadnieniu organ zrelacjonował przebieg postępowania, wskazał okoliczności związane z podziałem wywłaszczonej nieruchomości, z jej wykorzystaniem, ustalił aktualny krąg następców prawnych byłego właściciela oraz wartość nieruchomości (na podstawie przygotowanego w sprawie operatu szacunkowego) i kwotę podlegającego zwrotowi odszkodowania. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podkreślając błędną jego wykładnię, poprzez przyjęcie, że zwaloryzowane odszkodowanie za zwrot wywłaszczonej nieruchomości powinno być przez strony postępowania uiszczone na konto Starosty [...], podczas gdy z wymienionego przepisu wynika, że odszkodowanie to należy się właścicielowi nieruchomości, którym jest Skarb Państwa – Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, co potwierdza odpis z księgi wieczystej i to na jego rachunek bankowy winna była być zwrócona orzeczona decyzją kwota odszkodowania. Rozpoznając to odwołanie, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją z dnia [...] r., Wojewoda Śląski utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia i stanowisko organu pierwszej instancji, przyznając prawidłowość tego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do spornej w sprawie kwestii podmiotu na rzecz którego winien być dokonany zwrot odszkodowania, stwierdził, iż art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wskazuje na rzecz której jednostki lub podmiotu pełniących stacio fisci Skarbu Państwa ma być dokonany zwrot odszkodowania, a stąd zastosowane winny być zasady ogólne. Kwestia ewentualnego przekazania kwoty zwaloryzowanego odszkodowania podlegającej zwrotowi nieruchomości jest sprawą rozliczeń wewnętrznych, które winny być rozstrzygnięte pomiędzy Starostą [...], jako organem wykonującym zadania z zakresu administracji rządowej a skarżącym, jako dysponującym majątkiem Skarbu Państwa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca - Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy w O. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 140 ust. 1 i art. 11 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez nieprawidłową wykładnię i zasądzenie odszkodowania na rzecz Skarbu Państwa reprezentowanego przez Starostę [...], podczas gdy prawidłowo winno być ono uiszczone na rachunek strony skarżącej, - art. 1 ust. 1 pkt 1 i pkt 5 w związku z art. 2 pkt 4 tej ustawy w związku z art. 5 ust. 1 do 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa poprzez ich pominięcie i błędne przyjęcie, że odszkodowanie za zwrot wywłaszczonej nieruchomości winno być uiszczone na rzecz Starosty [...] a nie na rzecz strony skarżącej. W uzasadnieniu rozwinięto postawione powyżej zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, przywołując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2017 r, poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, w ocenie składu orzekającego, są zgodne z prawem. Spór w sprawie koncentruje się wyłącznie na rozstrzygnięciu kwestii, na rzecz którego z podmiotów reprezentujących Skarb Państwa ma zostać dokonany zwrot odszkodowania za zwróconą, w trybie art. 136 i następnych ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość. Przypomnieć w tym miejscu przyjdzie treść przepisu art. 140 ust. 1 cytowanej ustawy, w myśl którego w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Przepis ten, ani żaden inny przepis powołanej ustawy, nie wskazuje, na rzecz której jednostki lub podmiotu pełniących rolę stacio fisci Skarbu Państwa ma być dokonany zwrot odszkodowania. W takiej sytuacji należy sięgnąć do zasad ogólnych dotyczących gospodarowania mieniem Skarbu Państwa, określonych w cytowanej ustawie. Zgodnie z art. 11 ust. 1 tej ustawy z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów niniejszej ustawy oraz odrębnych ustaw, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, a organami reprezentującymi jednostki samorządu terytorialnego są ich organy wykonawcze. Nie może zatem budzić wątpliwości, że wskazanie rachunku bankowego starostwa powiatowego, jako rachunku, na który ma być wpłacona kwota stanowiąca zwrot odszkodowania za nieruchomość stanowiącą w dniu jej zwrotu własność Skarbu Państwa, nie narusza przepisów prawa. Dodatkowo przyjdzie wskazać, że ustawą z dnia 10 lutego 2017 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz.U. z 2017r., poz. 624) z dniem 31 sierpnia 2017 r. zniesiono Agencję Nieruchomości Rolnych (art. 45) i z dniem 1 września 2017 r. w jej prawa i obowiązki wstąpił Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (art. 46). Zakres uprawnień i kompetencji Agencji Nieruchomości Rolnych określał art. 6 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Z kolei zadania Krajowego Ośrodka określone zostały w art. 8 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa (t.jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 115). Zakres tych uprawnień określony w art. 8 ust. 2 nie obejmuje zadań związanych ze zwrotem wywłaszczonych nieruchomości. Również przepisy, do których odsyła ten artkuł w ust. 3 ustawy, nie przewidują takich kompetencji. W tej sytuacji stwierdzić przyjdzie, że brak jest przepisów szczególnych, które nakazywałyby odstąpienie w niniejszej sprawie od stosowania ogólnych reguł dotyczących zasad zwrotu wywłaszczonych nieruchomości i związanych z tym odszkodowań, określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami (w przywołanym powyżej art. 11 ust. 1 ustawy). Kwestia ewentualnych rozliczeń pomiędzy podmiotami gospodarującymi z mocy ustawy mieniem Skarbu Państwa wykracza poza granice niniejszej sprawy i nie może być przedmiotem kontroli Sądu w tej sprawie. Wobec stwierdzenia, że zaskarżona nie narusza prawa, Sąd orzekł jak w sentencji po myśli art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U z 2018 r., poz. 1302 ze zm.)