II SA/Gl 501/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Organiściak (spr.) Sędzia WSA Rafał Wolnik Protokolant Magdalena Matuszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2009 r. sprawy ze skargi A. E. N. (A. E. N.) na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Działając na wniosek z dnia [...] M.U., decyzją z dnia [...], nr [...] ([...]), wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta G. Naczelnik Wydziału, na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.) dalej zwaną ustawą o ewidencji ludności, orzekł o wymeldowaniu obecnie skarżącego A.N. z pobytu stałego w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku przy ul. [...] w G. W uzasadnieniu organ I instancji po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania administracyjnego oraz omówieniu wyjaśnień stron, zeznań świadków oraz powołując się na protokoły oględzin przedmiotowego mieszkania, ustalił że skarżący faktycznie nie zamieszkuje w powyższym lokalu od [...]. Podkreślono, iż powyższa okoliczność znajduje dodatkowe potwierdzenie w zmianie jaka nastąpiła w sytuacji rodzinnej skarżącego, który założył nową rodzinę i tam skoncentrował swoje sprawy życiowe, na którą to okoliczność przywołano wyrok rozwodowy Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] sygn. akt [...]. W uzasadnieniu organ I instancji podkreślił, że skoro ewidencja ludności ma odzwierciedlać stan faktyczny, odnoszący się do rzeczywistego przebywania osoby pod oznaczonym adresem, spełnione zostały w tej sytuacji przesłanki wymeldowania z pobytu stałego. W odwołaniu od decyzji organu I instancji pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności oraz obrazę przepisów postępowania poprzez naruszenie art. 75 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej Kpa) i art. 77 § 1 Kpa. Pełnomocnik zawnioskował także o dopuszczenie dowodu z protokołu z rozprawy jaka miała miejsce przed Sądem Rejonowym w G. w dniu [...], a w którym znajdowały się zeznania M.U. na temat przebywania skarżącego w lokalu przy ul. [...] w G. Pełnomocnik podkreślił, iż przed wydaniem skarżonej decyzji wskazywał organowi I instancji na istnienie dowodu w postaci protokołu z rozprawy, który to jednak dowód nie został uwzględniony przy wydawaniu przedmiotowej decyzji. Zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną z upoważnienia Wojewody [...] przez Dyrektora Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców, utrzymano w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji zwrócił uwagę na konieczność badania zamiaru osoby w przypadku opuszczenia lokalu. Zaznaczono jednocześnie, że badanie to nie powinno sprowadzać się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczeń osoby zainteresowanej, ale winno też opierać się na okolicznościach zewnętrznych, w szczególności: koncentracji interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywnej możliwości realizacji woli przebywania w nim. Podkreślono, iż ewidencja ludności nie służy rozstrzyganiu sporów rodzinnych i majątkowych. Odnosząc się do przeprowadzonego postępowania dowodowego podkreślono, iż w toku postępowania organ I instancji zebrał i ocenił w sposób wyczerpujący materiał dowodowy pozwalający na jednoznaczne ustalenie, że w sprawie została spełniona przesłanka zawarta w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, z uwagi na to, że skarżący dobrowolnie i na trwałe opuścił lokal przy ul. [...]. Odnosząc się do zarzutów pełnomocnika skarżącego wskazano, iż pełnomocnik sam zobowiązał się do niezwłocznego przesłania do organu I instancji przedmiotowego protokołu przesłuchania M.U. przed Sądem Rejonowym w G., czego jednak nie wykonał, co oznacza nie tylko brak realizacji zobowiązania, ale także brak współdziałania z organem administracji publicznej. Zaakcentowano, iż o zameldowaniu przesądza stan faktyczny, polegający na rzeczywistym zamieszkiwaniu danej osoby pod określonym adresem, a ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, czyli rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. W skardze do tut. Sądu na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] skarżący wniósł o jej uchylenie i wskazał na to, iż została ona podjęta z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7 Kpa, 12 § 1 Kpa, 77 § 1 Kpa i 136 Kpa Skarżący podkreślił, iż organ II instancji nie zastosował w toku postępowania naczelnych zasad postępowania administracyjnego, nie działał w sprawie wnikliwie i nie wyjaśnił należycie stanu faktycznego z uwagi na nie wzięcie pod uwagę dowodu z przesłuchania M.U. jakie miało miejsce przed Sądem Rejonowym w G. i zawierało informację na temat przebywania A.N. w przedmiotowym lokalu. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasad procedury administracyjnej, w tym głównie 7 Kpa i art. 77 § 1 Kpa organ odwoławczy podkreślił, iż w toku postępowania pełnomocnik skarżącego zapoznał się z całością akt sprawy i nie wnosił żadnych uwag i wniosków. W kwestii dowodu z przesłuchania M.U. podkreślono, iż była żona w toku całego postępowania nie kwestionowała tego, iż skarżący okazjonalnie przebywa w przedmiotowym lokalu. Podkreślono jednak, iż swoje potrzeby mieszkaniowe zaspokaja w innym miejscu, ponieważ faktycznie zamieszkuje wraz z obecną żoną A.K. i ich wspólnymi dziećmi. Wskazano w związku z tym, że w przypadku gdy osoba przebywa w lokalu sporadycznie, rzadko nocuje, ale ma w nim swoje rzeczy, a sprawy bytowe realizuje poza lokalem, zamieszkiwanie należy uznać za pozorne, ponieważ nie ma w tym lokalu ześrodkowanych swoich spraw życiowych, a to jest równoznaczne z opuszczeniem lokalu. Wskazano także, iż do spornego protokołu z przesłuchania przed Sądem Rejonowym w G. strona skarżąca nie dołączyła nawet do odwołania i podkreślono, iż całokształt okoliczności sprawy wskazuje na to, że A.N. opuścił lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w sposób dobrowolny i trwały. Podkreślono także, że ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego, tym samym o zameldowaniu przesądza fakt rzeczywistego zamieszkiwania danej osoby pod określonym adresem. Na rozprawie w dniu 11 września 2009 r. uczestniczka postępowania M.U. wniosła o oddalenie skargi, potwierdzając ustalenia organu, co do tego, że skarżący w lokalu nie mieszka. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl art. 1 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ewidencja ludności polega m.in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 2b powołanej wyżej ustawy celom ewidencyjnym służy zameldowanie, które winno potwierdzać fakt pobytu osoby w lokalu. W konsekwencji stosownie do art. 2 i art. 4 ustawy osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie, który to obowiązek polega na:. 1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego; 2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego; 3) zameldowaniu o urodzeniu dziecka; 4) zameldowaniu o zmianie stanu cywilnego; 5) zameldowaniu o zgonie osoby. Szczegółowym kwestiom związanym z wymeldowaniem poświęcony został w ustawie art. 15, zgodnie z którego ust. 1 osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W myśl natomiast ust. 2 wskazanego wyżej przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Odnosząc się do wskazanej wyżej ciążącej na organie gminy powinności dokonania wymeldowania osoby, która wbrew przepisom obowiązku tego sama nie dopełniła zaakcentować należy, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, winno być rozumiane jako dobrowolne wyprowadzenie się wynikające z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób - por. w tej kwestii np. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2003 r,, V S.A. 2323/02, LEX nr 159183. Na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta jednak godzi się z tym i nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Nadto wskazać należy, iż opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. por. np. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2002 r., V S.A. 935/02, (LEX nr 149535). Przypomnieć nadto w tym miejscu należy, iż tak samo jak zameldowanie, również wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem ciążącej na organie administracji powinności dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2003 r,, V S.A. 1398/02, (LEX nr 159189). Zdaniem sądu, w świetle powyższych przepisów i efektów postępowania administracyjnego, prawidłowo organy administracji dopatrzyły się w niniejszej sprawie podstawy prawnej do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego. Nie ulega bowiem wątpliwości, ze skarżący opuścił lokal nr [...] przy ul. [...] w [...] r. Nie zostało zakwestionowane także i to, że de facto centrum interesów życiowych z uwagi na fakt założenia nowej rodziny przez skarżącego przeniosło się najpierw na ul. [...], a następnie na ul. [...] w G., co jednoznacznie potwierdzają obiektywne zdaniem sądu zeznania sąsiadów, którzy w żaden sposób nie byli zainteresowani wynikiem sprawy, a także dwukrotne oględziny w lokalu przy ul. [...]. Pozostaje więc do oceny fakt, czy sporadyczne wizyty skarżącego po opuszczeniu lokalu, przy ul. [...] można uznać za wystarczające do wykazania, iż skarżący nadal w nim zamieszkuje z zamiarem stałego pobytu. W ocenie Sądu zgromadzony w toku postępowania administracyjnego obszerny materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza, iż skarżący opuścił w sposób dobrowolny i trwały w [...] r. lokal mieszkalny przy ul. [...], a okazjonalne w nim wizyty należy, co najwyżej uznać, za próbę stworzenia pozorów zamieszkiwania. Utrzymywanie stanu fikcji meldunkowej oznaczałoby w ocenie Sądu zgodę na obejście jednego z ważniejszych celów ustawy o ewidencji ludności. Zdaniem Sądu działające w sprawie organy administracji publicznej nie dopuściły się naruszenia prawa materialnego oraz procedury, które mogłoby mieć istotny wpływ na przebieg postępowania. Oceny materiału dowodowego dokonano w sposób wszechstronny, spójny i logiczny przy zachowaniu zasady wynikającej z treści art. 80 Kpa. Sąd nie dopatrzył się naruszenia w toku postępowania żadnego ze wskazanych w skardze przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, ani też żadnego innego przepisu prawa. Odnosząc się do zarzutu skargi nie wzięcia pod uwagę przez organy administracji publicznej orzekające w sprawie, dowodu z zeznań M.U. przed Sądem Rejonowym w G. jakie toczyło się w związku ze sporem byłych małżonków, a zawierało m. in. informację na temat przebywania skarżącego w lokalu przy ul. [...], Sąd stwierdza, iż nie dopatrzył się w powyższym takiego naruszenia art. 7 Kpa, art. 12 Kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 136 kpa, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W toku bowiem całego postępowania zarówno była żona skarżącego M.U. jak i inni świadkowie nie kwestionowali tego, że A.N. czasami przychodzi do lokalu przy ul. [...]. Dodatkowo Sąd stwierdza, iż to pełnomocnik skarżącego bez żadnej formy nacisku ze strony organu I instancji zobowiązał się do dostarczenia organowi orzekającemu w sprawie protokołu z przesłuchania M.U. przed Sądem Rejonowym w G., a z zobowiązania tego nigdy się nie wywiązał (karta 124 akt administracyjnych). Co więcej skarżący pomimo powoływania się na ten dowód przez jego pełnomocnika w postępowaniu odwoławczym, a także jego samego w skardze do sądu nigdy wnioskowanego dowodu nie przedłożył, a przecież mógł to zrobić we własnym zakresie, zwłaszcza, że był w pełni świadom, iż nieudowodnienie okoliczności faktycznego i trwałego zamieszkiwania w lokalu przy ul. [...] prowadzić będzie nieuchronnie do wydania decyzji negatywnej, czyli wymeldowaniu z przedmiotowego lokalu. Sąd stwierdza, iż w toku całego postępowania ani pełnomocnik skarżącego, ani sam skarżący nie zgłaszali żadnych problemów jakie ewentualnie mogłyby stanąć na przeszkodzie w uzyskaniu odpisu przedmiotowego protokołu. W ocenie powyższych okoliczności Sąd uznał, iż brak jest przesłanek do przyjęcia, iż organy administracji orzekające w sprawie naruszyły wskazane w skardze oraz inne przepisy prawa, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym, podsumowując, w świetle prawidłowo zebranego materiału dowodowego należy skonstruować wniosek, zgodnie z którym skarżący opuścił lokal nr [...] przy ul. [...] w [...] r., a koncentracja jego interesów życiowych znajduje się obecnie w zupełnie innym miejscu. W żadnym stopniu nie zmieniają tego okazjonalne wizyty w przedmiotowym lokalu, które nie mogą unicestwiać pozostałych, obiektywnych okoliczności faktycznych. Co więcej, zdaniem tut. Sądu wszystkie pozostałe okoliczności, w tym bezsporny fakt założenia przez skarżącego nowej rodziny, ostatecznie przekreślają możliwość uwzględnienia jego wcześniejszych i obecnych zarzutów. Trwały charakter ustania pobytu skarżącego w lokalu przy ul. [...], zdaniem tut. Sądu, w świetle przedłożonego materiału dowodowego nie ulega zatem wątpliwości. W tym stanie rzeczy przewidziane w art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy o ewidencji ludności przesłanki obligujące organ gminy do wymeldowania osoby z miejsca dotychczasowego pobytu uznać należy za spełnione. Na koniec wypada powtórzyć za organem odwoławczym, że postępowanie meldunkowe nie służy i nie może służyć do rozwiązywania sporów czy problemów rodzinnych. Zresztą istotne jest, że jak podkreślił także tut. Sąd w jednym z wcześniejszych orzeczeń, ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego (por. wyrok tut. Sądu z dnia 28 stycznia 2009 r., II SA/Gl 874/08, LEX nr 478528). Z tych wszystkich względów nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego ani przepisów procedury administracyjnej mających istotny wynik na przebieg postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – p. p. s. a.