II SA/Gl 504/07
WyrokWSA w Gliwicach2007-11-19
Skład orzekający: Ewa Krawczyk, Iwona Bogucka, Włodzimierz Kubik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja umarzająca postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzew, po tym jak drzewa zostały już usunięte, może być wydana bez rozstrzygnięcia kwestii opłaty za usunięcie drzew, zwłaszcza gdy strona odwołała się jedynie od części dotyczącej opłaty?Ratio decidendi
Wycięcie drzew przed wydaniem zezwolenia czyni postępowanie w przedmiocie wydania zezwolenia bezprzedmiotowym. Jednakże, jeśli strona odwołała się jedynie od części decyzji dotyczącej opłaty za usunięcie drzew, organ odwoławczy powinien rozważyć możliwość uzupełnienia decyzji o rozstrzygnięcie w kwestii odstąpienia od pobrania opłaty, zamiast uchylać całą decyzję i umarzać postępowanie. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy nieprawidłowo postąpiły, nie rozstrzygając kwestii opłaty.Stan faktyczny
Przedsiębiorstwo Sp. z o.o. złożyło wniosek o zezwolenie na usunięcie drzew w związku z planowaną budową centrum handlowo-usługowego. Organ I instancji wydał decyzję zezwalającą na usunięcie drzew i naliczył opłatę. Po błędnej opinii dendrologicznej i odwołaniu strony, organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W międzyczasie drzewa zostały usunięte. Organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie wydania zezwolenia z powodu jego bezprzedmiotowości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję umarzającą. Strona skarżąca wniosła skargę do WSA, domagając się rozstrzygnięcia kwestii opłaty za usunięcie drzew.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta T. i orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej spółki zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.) Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2007 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa (...) Sp. z o. o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta T. z dnia (...) r. nr (...), 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) r. nr (...), 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej spółki kwotę (...) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wnioskiem z dnia [...] r. Przedsiębiorstwo [...] Spółka z o.o w K. zwróciło się do Prezydenta Miasta T. o wydanie zezwolenie na usunięcie [...] drzew rosnących na stanowiących własność wnioskodawcy działkach nr [...] i [...] przy zbiegu ulic [...] i [...] w T. Wskazano, że bezpośrednią przyczyną wycięcia drzew jest planowana budowa centrum handlowo-usługowego. Planowany termin wycinki określono na I kwartał [...] r. Wnioskodawcy wnieśli o uzależnienie wydania zezwolenia od zastąpienia usuwanych drzew nowymi a także podali, że wnoszą o zwolnienie od opłaty za usunięcie, albowiem zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego z roku [...] teren był przeznaczony pod zabudowę mieszkalną a wiek drzew nie przekracza 25 lat.
Jako załączniki do wniosku zostały przedłożone m.in. inwentaryzacja drzewostanu porastającego działki o numerach [...] i [...] oraz zaświadczenie z dnia [...]r. wystawione przez Wydziału Architektury Urzędu Miejskiego w T., w którym stwierdzono, że zgodnie z nieobowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [...] z dnia [...]r. teren położony w rejonie ulic [...],[...] i [...] był przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową o wysokiej intensywności zabudowy.
Sporządzona inwentaryzacja drzewostanu dotyczy [...] drzew, dla których określono ich gatunek, obwód, pierścienicę, stan zdrowotny i możliwość przesadzenia. Ich położenie zostało zilustrowane na sporządzonej mapce. Wiek poszczególnych drzew nie został określony w sporządzonym zestawieniu. Natomiast w pierwszej części inwentaryzacji podano, że "znakomita większość opisanych w inwentaryzacji drzew znajduje się w przedziale wiekowym od 15 do 30 lat. Kilka drzew starszych - do 60 lat- to egzemplarze w złym stanie zdrowotnym, zamierające lub z poważnym uszkodzeniem korony". Negatywnie oceniono możliwość przesadzenia drzew. Dane zawarte w inwentaryzacji nie pozwalają na ustalenie, jaki jest wiek poszczególnych drzew objętych inwentaryzacją. Z analizy materiału wynika, że wnioskiem o udzielenie zgody na wycinkę zostało objętych pierwszych [...] z [...] drzew wymienionych w inwentaryzacji.
W dniu [...]r. dokonano oględzin drzew planowanych do usunięcia. Sporządzono dokumentację fotograficzną dla tych drzew. Poczynione kontrolne pomiary obwodów pni na wysokości 1,30m odpowiadały danym zawartym we wniosku.
Następnie organ zawiadomił wnioskodawcę, że sprawa, ze względu na stopień jej skomplikowania, nie może zostać załatwiona w terminie ustawowym i zakreślił termin jej załatwienia do [...] r. Pismem z dnia [...] r. zawiadomiono o terminie powtórnych oględzin z udziałem rzeczoznawcy, mającego określić wiek drzew przewidzianych do usunięcia. Oględziny te odbyły się [...]r. W ich wyniku sporządzona została opinia dendrologiczna z tej samej daty, w której podano, że wiek drzew wynosi od 30 (szpaler lip drobnolistnych) do 36 lat (szpaler świerków).
W dniu [...]r. strona została zapoznana ze sporządzoną opinią. Do protokołu z tej czynności wniosła o zmianę zgłoszonego wniosku i wyrażenie zgody na usunięcie drzew pod warunkiem ich przesadzenia. Miejsce przesadzenia zostało określone w piśmie Spółki z [...]r.
Decyzją z dnia [...]r. Burmistrz Miasta T. zezwolił Spółce na usunięcie [...] drzew rosnących na działkach nr [...] i [...] i naliczył opłatę z tego tytułu w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu wyjaśniono, że strona złożyła wniosek w związku z planowaną budową. W ewidencji gruntów działki oznaczone są symbolem Bi. Stan zdrowotny drzew został prawidłowo oceniony w przedłożonej inwentaryzacji. Organ podniósł, że strona zawnioskowała o nienaliczanie opłaty ze względu na fakt posadzenia drzew po przeznaczeniu przedmiotowych działek w planie zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę. Wiek drzew został przez organ zweryfikowany. Przyjmując podany w opinii dendrologicznej wiek drzew na 30 i 36 lat stwierdzono, że zostały one posadzone przed zakwalifikowaniem działek w planie miejscowym pod zabudowę, co wyklucza zastosowanie art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy o ochronie przyrody. Stwierdzono także, że ze względu na stan drzew, nie ma możliwości ich przesadzenia.
Pismem z dnia [...] r. autor opinii dendrologicznej ustalającej wiek drzew poinformował, że jego obliczenia zostały przeprowadzone błędnie i wymagają ponowienia, wobec czego zawnioskował o możliwość powtórnego pobrania materiału do badań. Jak wynika ze sporządzonej przez organ notatki służbowej, strona nie wyraziła zgody na pobranie kolejnych próbek.
W złożonym odwołaniu Spółka zaskarżyła decyzję organu I instancji w części orzekającej o naliczeniu opłaty i wniosła o jej uchylenie w tej części i umorzenie postępowania w tym zakresie. W uzasadnieniu podkreślono, że podstawą naliczenia opłaty było wadliwe określenie wieku drzew, w konsekwencji czego organ odmówił zastosowania art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. nr 92, poz. 880 ze zm.). Powołując się na dołączone do odwołania opinie dotyczące prawidłowości sporządzonej opinii dendrologicznej Spółka zarzuciła, że wiek drzew nie został określony prawidłowo. W istocie drzewa są młodsze niż to przyjął organ, a zatem zostały posadzone lub wyrosły na działkach po ich zakwalifikowaniu w planie miejscowym na cele budowlane. Przepisy prawa nie wymagają, aby plan taki obowiązywał w dacie orzekania zaś przeznaczenie terenu pod zabudowę mieszkaniową o wysokiej intensywności bez wątpienia spełnia przesłankę celu budowlanego. Zwracając uwagę, że wydana decyzja w istocie zawiera dwa rozstrzygnięcia: zezwolenie na usunięcie drzew i ustalenie opłaty, wydane na odrębnych podstawach prawnych, Spółka podkreśliła, że odwołanie dotyczy tylko i wyłącznie rozstrzygnięcia w zakresie nałożonej opłaty i nie dotyczy orzeczenia o zezwoleniu na wycięcie drzew.
Pismem procesowym z dnia [...]r. Spółka zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. o dopuszczenie jako dowodu w sprawie zaświadczenia Burmistrza Miasta T. dnia [...] r. oraz wyrysu z planu ogólnego perspektywicznego miasta T. zatwierdzonego uchwałą prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] r. nr [...], na okoliczność przeznaczenia terenu na cele budowlane. W przedłożonym zaświadczeniu wydanym z upoważnienia Burmistrza stwierdzono, że zgodnie z wyżej powołanym planem, działki [...] i [...] przeznaczone były pod tereny budownictwa i urządzeń specjalnych – symbol ustaleń planu O54IS. Symbolem takim oznaczano ówcześnie między innymi tereny koszar wojskowych.
Decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zarzucono, że organ I instancji nie dokonał ustaleń na okoliczność rzeczywistej woli wnioskodawcy. Spółka wnosiła o wydanie zezwolenia warunkowego (pod warunkiem nasadzeń lub przesadzenia drzew) oraz równocześnie wnosiła o zwolnienie z opłat. Jakkolwiek strona nie ma roszczenia o wydanie zezwolenia warunkowego, to jednak jej ujawnione oczekiwania powinny zostać rozważone przez organ. W sytuacji gdy strona wnosi o wydanie zezwolenia warunkowego konieczne jest ustalenie, czy jej żądanie stanowi próbę uniknięcia opłat, czy też nie jest zainteresowana uzyskaniem pozwolenia innego niż wnioskowane.
Organ odwoławczy nie zgodził się przy tym ze stanowiskiem strony, że rozstrzygnięcie organu I instancji zawiera w istocie dwie decyzje w znaczeniu materialnym. Zgodnie z art. 84 ust. 3 opłaty za usunięcie drzew ustala się w wydanym zezwoleniu. Jest to obligatoryjny element każdego zezwolenia, również wówczas, gdy zgodnie z ustawą opłat się nie pobiera. Żaden przepis nie zwalnia organu od naliczenia opłaty, również w przypadku, gdy istnieje podstawa prawna do zwolnienia z jej pobrania. Z tego względu uznano za niemożliwe ograniczenie badania sprawy w postępowaniu odwoławczym wyłącznie do kwestii prawidłowości orzeczenia o opłacie. Podkreślono, że sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznym zakresie, też ze względu na przyznaną przez biegłego wadliwość opinii dendrologicznej. Wskazano, że w sprawie istotne jest ustalenie, czy zachodzą przesłanki do zwolnienia z opłaty. Kolegium podkreśliło, że zwolnienie dotyczy pobrania opłaty a nie jej naliczenia. Zwolnienie to nie ma charakteru uznaniowego, lecz organ jest zobowiązany je zastosować, gdy zachodzą ustawowe przesłanki zwolnienia. W sytuacji określonej w art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy zwolnienie opłatowe dotyczy zarówno drzew posadzonych jak i samosiewów, miarodajny jest moment przeznaczenia nieruchomości na cele budowlane w miejscowym planie zagospodarowania. Zwolnienie dotyczy drzew posadzonych po tej dacie, nawet, jeśli plan utracił moc lub został zmieniony. W świetle przedłożonych zaświadczeń konieczne jest precyzyjne ustalenie wieku każdego drzewa przeznaczonego do usunięcia.
Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji w pierwszej kolejności pismem z dnia [...]r. zawiadomił, że ze względu na stopień skomplikowania sprawy nie może ona zostać rozstrzygnięta w terminie ustawowym, termin ten wyznaczono do dnia [...]r. Z akt sprawy wynika, że w [...]r. zwrócono się do autora opinii dendrologicznej sporządzonej na potrzeby pierwotnego postępowania o zajęcie stanowiska wobec zarzutów zgłaszanych przez stronę w oparciu o przedstawiane oceny tej opinii. W piśmie z [...] r. podał on m. in., że próbki pobrane zostały z reprezentatywnych wybranych drzew za zgodą organu i strony, albowiem zamiarem była ochrona stanu drzew ewentualnie poddawanych przesadzeniu. Zwrócił też uwagę, że przedmiotem opinii było ustalenie wieku drzew a nie daty ich posadzenia. Organ i instancji ustalił nadto, że plan zagospodarowania miasta z roku [...] został odnaleziony w zasobach archiwalnych Urzędu w połowie [...]r.
Pismem z dnia [...]r. organ poinformował stronę o ponownym przesunięciu terminu do załatwienia sprawy do dnia [...]r. Jako powód wskazana została konieczność przeprowadzania postępowania dowodowego w sprawie.
Pismem z [...]r. wezwano stronę do zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie oraz do wzięcia udziału w oględzinach. Przedstawiciel strony oświadczył, że przyjmuje do wiadomości informację, iż opinia dendrologiczna z [...]r. zawiera błąd. Podkreślił, że z dokumentacji wynika, iż wiek drzew nie przekracza 38 lat. Oględziny działek wykazały natomiast, że drzewa zostały usunięte. Wedle oświadczenia strony, wycięcie drzew nastąpiło w [...] r. w związku z prowadzoną inwestycją.
Decyzją z dnia [...]r. Burmistrz Miasta T., na podstawie art. 105 k.p.a., umorzył postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na wycięcie przedmiotowych drzew. W uzasadnieniu wyjaśniono, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, albowiem drzewa zostały wycięte przed uzyskaniem pozwolenia. Z uzasadnienia wynika, że zawiadomieniem z dnia [...] r. zostało wszczęte w stosunku do Spółki postępowanie w sprawie usunięcia drzew bez wymaganego pozwolenia.
W złożonym odwołaniu Spółka wniosła o uchylenie decyzji i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty przez organ odwoławczy lub o jej przekazanie do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano, że nawet przy przyjęciu wieku drzew ustalonego przez biegłego powołanego przez organ, z zapisów planu zagospodarowania przestrzennego miasta z roku [...] wynika, że drzewa zostały posadzone lub wyrosły po zakwalifikowaniu terenu na cele budowlane, co uzasadnia zwolnienie od pobrania opłaty za ich usunięcie. Zarzucono, że decyzja umarzająca postępowanie narusza prawo oraz zasady sprawiedliwości i ochrony praw nabytych. W odwołaniu zaprezentowano pogląd, że usunięcia drzew dokonano zgodnie z prawem w związku z uprawnieniami wynikającymi dla strony z art. 130 § 4 k.p.a. Decyzja podlega bowiem wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania jeżeli jest zgodna z wnioskiem strony, co miało miejsce w sprawie. We wniesionym odwołaniu od decyzji zezwalającej na wycięcie drzew Spółka zaskarżyła decyzję jedynie w części dotyczącej naliczenia opłaty. Nadto podkreślono, że wniesienie odwołania nie może pogorszyć sytuacji strony, którą chroni zakaz reformationis in peius. Celem tego zakazu jest ochrona i stabilizacja sytuacji prawnej strony. Na skutek działań organów Spółka znalazła się w sytuacji bardzo niekorzystnej. Wydając pierwotną decyzję o zezwoleniu na wycięcie drzew nie stwierdzono żadnych przeszkód w tym zakresie. Strona miała zatem podstawy przypuszczać, że na skutek przekazania sprawy do ponownego rozstrzygnięcia decyzja nie będzie w tym zakresie inna. Podjęte orzeczenie o umorzeniu postępowania koliduje z zasadą zaufania i prawdy. Wykazane bowiem zostało, że drzewa zostały nasadzone na działce przeznaczonej na cele budowlane. Zarzucono, że z winy organów postępowanie było prowadzone nieprawidłowo. Organ nie znał zapisów poprzednio obowiązujących planów zagospodarowani przestrzennego. To strona swoim staraniem doprowadziła do wykazania przeznaczenia terenu od roku [...]. Żadna ze sporządzonych w sprawie opinii nie szacowała wieku drzew powyżej 42 lat.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Wyjaśniono, że drzewa zostały wycięte przed dniem orzekania przez organ I instancji, co czyni postępowanie w przedmiocie udzielenia pozwolenia bezprzedmiotowym. Wskazano również, że przepis art. 130 § 4 k.p.a nie może mieć zastosowania w sprawie, albowiem przewiduje możliwość wykonania decyzji nieostatecznej, gdy jest zgodna z żądaniem wszystkich stron, w niniejszym zaś przypadku strona wniosła odwołanie.
W skardze do sądu administracyjnego skarżąca Spółka wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji w części dotyczącej braku rozstrzygnięcia w kwestii ustalenia opłaty za usunięcie drzew. Podniesiono, że organy orzekające w sprawie wadliwie przyjmują, że decyzja w sprawie zezwolenia zawiera dwa nierozerwalne elementy. W ocenie skarżącej oba rozstrzygnięcie maja charakter samodzielny. W sytuacji zatem, gdy strona skorzystała z art. 130 § 4 k.p.a. i dokonała wycinki drzew, umorzeniu winna podlegać tylko kwestia udzielenia zezwolenia, ale już nie ustalenia opłaty. Brak jest przeszkód prawnych dla wydania decyzji częściowej w sprawie ustalenia opłaty za wycięcie drzew, W skardze Spółka podkreśliła, że wycięła drzewa w oparciu o zgodną z jej wnioskiem decyzją zezwalającą na wycięcie, korzystając z art. 130 § 4 k.p.a., a odwołanie złożyła tylko w części dotyczącej ustalenia opłaty. Umorzenie postępowania postawiło skarżącą w sytuacji podmiotu działającego bez pozwolenia i samowolnie wycinającego drzewa. Podkreślono, że w ustalonym stanie faktycznym, opłata nie powinna być pobierana.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko co do bezprzedmiotowości postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje:
Niewątpliwie należy zgodzić się co do zasady ze stanowiskiem Kolegium, że wycięcie drzew przed rozstrzygnięciem sprawy dotyczącej udzielenia pozwolenia na wycięcie czyni postępowanie w tej sprawie bezprzedmiotowym. Kontrola sądu zawsze dotyczy jednak rozstrzygnięcia wydanego w konkretnej, indywidualnej sprawie i wymaga uwzględnienia okoliczności danego przypadku. Również standardy legalności winny być weryfikowane w odniesieniu do danej sytuacji faktycznej, co jest możliwe dzięki ich normatywnemu zróżnicowaniu. Standardy te nakazują zarówno realizację reguł ustawowych, jak i zasad prawa, zarówno ogólnych zasad procedury jak i materialnoprawnych w swym charakterze standardów konstytucyjnych. W niniejszej sprawie sięgnięcie do tych standardów wydaje się konieczne ze względu na okoliczności sprawy.
Zgodnie z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do wszystkich aktów wydanych w postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy. Przepis ten stanowi podstawę do objęcia kontrolą sądu w niniejszej sprawie również decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. jako wydanej w granicach sprawy i mającej dla jej końcowego rozstrzygnięcia kluczowe znaczenie.
Zgodnie z art. 83 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. O ochronie przyrody (Dz. U. nr 92, poz. 880 ze zm.), usunięcie drzew z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Posiadacz nieruchomości ponosi opłatę z tego tytułu. Opłatę za usunięcie drzew ustala się w wydanym zezwoleniu, opłatę nalicza i pobiera organ właściwy do wydania zezwolenia (art. 84 ust.1-3 ustawy). Termin zapłaty opłaty może być przy tym odroczony. Jednocześnie ustawa w art. 86 wymienia przypadki, kiedy opłata za usunięcie drzew nie jest pobierana, dotyczy to m. in. drzew, które zostały posadzone lub wyrosły na nieruchomości po zakwalifikowaniu jej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele budowlane.
Uwzględniając regulację art. 84 ust. 3 ustawy Kolegium stanęło na stanowisku, że decyzje wydawane w przedmiocie udzielenia pozwolenia na usunięcie drzew i jednocześnie ustalające opłatę z tego tytułu nie zawierają odrębnych, samodzielnych rozstrzygnięć, wobec czego nie jest możliwe ograniczenie badania sprawy w postępowaniu odwoławczym jedynie do kwestii prawidłowości ustalenia opłaty. Stanowisko to wymaga jednak zróżnicowania. Sąd nie podziela poglądu, aby z tego względu, iż ustalenie opłaty winno nastąpić w decyzji o pozwoleniu, konieczne było przyjęcie, że wydawana decyzja nie zawiera dwóch odrębnych rozstrzygnięć, co uniemożliwia zaskarżenie decyzji w określonej części. W przekonaniu sądu decyzja zawiera wówczas niewątpliwie rozstrzygnięcia w dwóch kwestiach, co umożliwia stronie zaskarżenie wyłącznie jednego z nich. Organ odwoławczy może wówczas wydać każdą z decyzji wymienionych w art. 138 § 1 k.p.a, w szczególności może np. zmienić decyzję organu I instancji w zaskarżonej części lub uchylić ją i umorzyć postępowanie w tym zakresie. Możliwość uchylenia decyzji w części ogranicza jedynie art. 138 § 2 k.p.a., który w przypadku decyzji kasacyjnej przewiduje wyłącznie uchylenie decyzji w całości.
W badanym przypadku strona wniosła odwołanie jedynie od rozstrzygnięcia dotyczącego ustalenia opłaty, co wyraźnie i dwukrotnie zaznaczyła w pismach do organu odwoławczego. Jednocześnie w pismach strona w istocie nie negowała prawidłowości ustalenia opłaty, lecz zarzucała, że organ nie uwzględnił podstaw do zaniechania pobrania opłaty.
Ograniczając zakres złożonego odwołania strona mogła, ze względu na zasadę z art. 139 k.p.a, pozostawać w przekonaniu, że w zakresie udzielonego jej zezwolenia stanowisko organu nie ulegnie zmianie, albowiem przedmiotem kontroli będzie wyłącznie kwestia opłaty.
W stosunku do postępowania przed organem odwoławczym zastosowanie znajdują zastosowanie ogólne zasady procedury administracyjnej, w tym przewidziane w art. 8, 9 i 10 § 1 k.p.a. Dostrzegając zatem konieczność uchylenia decyzji w całości organ odwoławczy, właśnie ze względu na zasady z wyżej wskazanych przepisów kodeksu, winien był co najmniej poinformować stronę o swym stanowisku co do braku możliwości uchylenia decyzji w części i uprzedzić stronę o możliwych konsekwencjach uwzględnienia jej odwołania. Mając na względzie tempo prowadzonego przez organy postępowania administracyjnego, lojalność organów w tym zakresie wydaje się tym bardziej konieczna. Organ odwoławczy zaniechał wszak wydania decyzji reformatoryjnej, której wydanie miałoby dla strony zasadniczo inne skutki prawne.
Nie bez wpływu na ocenę legalności zaistniałych skutków pozostaje stanowisko Kolegium co do obligatoryjnych elementów decyzji udzielającej pozwolenia na wycięcie drzew i treść zarzutów strony. Otóż Kolegium w uzasadnieniu swojej decyzji kasacyjnej z [...]r. przyjęło, że skoro opłata za wycięcie drzew podlega ustaleniu w decyzji zezwalającej, to ustalenie to jest obligatoryjnym elementem każdej decyzji zezwalającej na wycięcie drzew i stanowi ono element odrębny od orzeczenia w kwestii odstąpienia od pobrania opłaty. Stwierdzono, że żaden przepis nie zwalnia od naliczenia opłaty, również w przypadku, gdy istnienie podstawa prawna do zwolnienia z jej pobrania. Stanowisko takie może zostać usprawiedliwione brzmieniem przepisów ustawy o ochronie przyrody i wprowadzonym w nich terminologicznym zróżnicowaniem. Art. 84 ust. 2 ustawy przewiduje, że opłaty nalicza i pobiera organ właściwy, w art. 84 ust.3 ustawy mowa jest o tym, że organ opłaty te ustala w zezwoleniu, zaś w art. 86 ust. 1 przewiduje się, że w określonych przypadkach opłat nie pobiera się. Czyniąc rozróżnienie między instytucją ustalenia a pobrania opłaty, organ winien był wezwać stronę do sprecyzowania treści złożonego odwołania i żądania. Podkreślenia wymaga, na co już wcześniej Sąd zwracał uwagę, że zarzut odwołania nie dotyczył wadliwości ustalenia wysokości odszkodowania, lecz nie zastosowania przez organy odrębnej instytucji związanej z odstąpieniem od pobrania opłaty. Strona konsekwentnie domagała się uznania, że zachodzi okoliczność przewidziana w art. 86 ust. 1 pkt 7 ustawy, w której opłaty za usunięcie drzew nie podlegają pobraniu. W takiej sytuacji należało zatem ustalić, czy istotnie żądanie strony dotyczy zmiany lub uchylenia wydanej decyzji, czy też w istocie strona domaga się uzupełnienia decyzji o rozstrzygnięcie, że ustalona opłata nie podlega pobraniu.
Rozpoznając ponownie sprawę na etapie odwołania złożonego przez skarżącą spółkę od decyzji z [...]r. Kolegium winno w pierwszej kolejności zwrócić się do strony o sprecyzowanie zgłoszonego żądania i określenie, czy domaga się uchylenia decyzji, czy też w istocie jej uzupełnienia w trybie art. 111 k.p.a. W tym przypadku brak jest podstaw do negowania możliwości zawarcia w decyzji uzupełniającego rozstrzygnięcia co do odstąpienia od pobrania naliczonej opłaty.
Mając na względzie podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a) i c) oraz art. 135 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200, 205 § 1 i 209 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło