II SA/Gl 505/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek,, Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Protokolant sekretarz sądowy Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2020 r. sprawy ze skargi M. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...]. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r., nr [...], odmówił przyznania M. U. (dalej: "skarżący") świadczenia wychowawczego na córkę E. U., w okresie od 01.07.2019 r. do 30.09.2019 r. W uzasadnieniu wskazał, że w przypadku złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od dnia 01.07.2019 r. do dnia 30.09.2019 r. prawo do tego świadczenia ustala się począwszy od dnia 01.07.2019 r., o ile prawo do świadczenia wychowawczego w okresie na który jest ustalane, nie zostało już przyznane. Jednakże wniosek skarżącego w tej sprawie został złożony w dniu 11.10.2019 r., zatem w okresie od 01.07.2019 r. do 30.09.2019 r. świadczenie wychowawcze mu nie przysługuje. Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji za pośrednictwem systemu informatycznego banku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 570) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej: "k.p.a."), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. W jej uzasadnieniu przywołało treść art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1851 z późn. zm., obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 2407, dalej: "ustawa"). Zaznaczyło, że wniosek skarżącego o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę E. wpłynął do organu w dniu 11.10.2019 r., zatem w okresie od 01.07.2019 r. do 30.09.2019 r. świadczenie wychowawcze nie może przysługiwać, bowiem zgodnie z art. 10 ustawy, w przypadku złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 30 września 2019 r., prawo do świadczenia wychowawczego na podstawie tego wniosku ustala się, począwszy od dnia 1 lipca 2019 r., o ile prawo do świadczenia wychowawczego w okresie, na który jest ustalane, nie jest przyznane. W myśl art. 18 ust. 2 ustawy prawo do świadczenia wychowawczego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu, o którym mowa w ust. 1, nie wcześniej niż od dnia odpowiednio urodzenia się dziecka, objęcia dziecka opieką lub przysposobienia dziecka. Organ I instancji odrębną decyzją z dnia [...] r., nr [...], przyznał skarżącemu prawo do świadczenia wychowawczego na córkę E., w okresie od 01.10.2019 r. do 31.05.2021 r. w kwocie 500 zł. miesięcznie, gdyż wniosek jest czynnikiem, który uruchamia postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego. Ustawa nie określa terminów procesowych do dokonania tej czynności. To strona sama decyduje, czy w ogóle chce złożyć wniosek i w jakiej dacie to uczynić, oraz w jakiej formie. Strona może złożyć wniosek osobiście w organie, czy przesłać za pośrednictwem poczty, czy też drogą elektroniczną za pomocą systemu teleinformatycznego, korzystając z licznych dostępnych w tym zakresie aplikacji. Nieskuteczna próba złożenia wniosku w systemie informatycznym nie powoduje automatycznego wszczęcia postępowania administracyjnego. Skoro, wniosek skarżącego wpłynął do organu w dniu 11.10.2019r., wobec powyższego prawidłowo przyznano mu prawo do świadczenia wychowawczego od dnia 01.10.2019 r., tj. zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy i nie ma podstaw, aby żądać przyznania świadczenia wychowawczego wstecz. Nadto, przyczyny niezłożenia wniosku w terminie wcześniejszyrn. nie mają żadnego znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia, która związana jest z data wpływu wniosku. Każda strona należycie dbająca o swoje interesy winna zaznajomić się z przepisami prawa co najmniej w zakresie, w jakim korzysta z uprawnień z nich wynikających, oraz zgromadzić dokumenty, aby złożyć wniosek w odpowiednim terminie. W interesie skarżącego, jako wnioskodawcy leżało również niezwłoczne sprawdzenie, czy wniosek został prawidłowo przekazany do organu I instancji. Tymczasem z wydruków dołączonych do odwołania nie wynika, aby bank potwierdził fakt złożenia przez skarżącego wniosku w dniu 01.07.2019 r. W skardze z dnia 12 marca 2010 r. sporządzonej osobiście przez skarżącego akcentowano, iż wniosek został złożony za pośrednictwem banku w dniu 1 lipca 2019r. wyłącznie z powodu nie otrzymania świadczenia skarżący w dniu 7 października 2019 r. zgłosił się do organu I instancji, aby sprawę wyjaśnić. Tam uzyskał informację, że nie ma jego wniosku i musi potwierdzić fakt jego złożenia oraz wysłać wraz z odwołaniem nowy wniosek. Skarżący w takiej sytuacji ponownie złożył wniosek w dniu 11 października 2019 r. oraz poinformował, że w tym samym dniu, tj. 1 lipca 2019 r., również przez ten sam bank wysłał wniosek w sprawie młodszej córki – Z. i nie było żadnego problemu z jego wygenerowaniem oraz przyznaniem świadczenia wychowawczego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz zauważył, że z wydruków załączonych do odwołania nie wynika, aby bank potwierdził fakt złożenia przez skarżącego w dniu 1 lipca 2019 r. wniosku o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę E. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku stwierdzenia określonych naruszeń prawa sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla zaskarżony akt albo stwierdza jego nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.), bądź oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia (art. 151 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy administracyjnej co do jej istoty a jedynie ocenia, czy postępowanie przed organami przeprowadzono prawidłowo, oraz czy wydany akt pozostaje w zgodzie z prawem. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyganie sprawy przez sąd następuje bez związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w nich podstawą prawną. Mając na uwadze tak zakreślone ramy kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. w sprawie odmowy przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na córkę E., w okresie od 1 lipca do 30 września 2019 r., z powodu braku wpływu do organu I instancji stosownego wniosku. Analiza akt sprawy utwierdziła organ I i II instancji w przekonaniu, że skarżący nie złożył w dniu 1 lipca 2019 r. wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na córkę E. mimo, iż jak sam twierdzi, że został on wysłany w tym dniu za pośrednictwem banku do organu I instancji, jednak nie dysponuje potwierdzeniem złożenia wniosku w postaci elektronicznej. Nie mniej taki sam wniosek i w ten sam sposób został złożony przez skarżącego na młodszą córkę Z. i świadczenie wychowawcze zostało mu na tą córkę przyznane od dnia 1 lipca 2019 r. Tymczasem art. 13 ust. 5 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (dalej w skrócie, jak dotychczas: "ustawa") stanowi, że wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego i załączniki do wniosku, mogą być składane drogą elektroniczną za pomocą systemu teleinformatycznego m.in. banków krajowych oraz spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych świadczących usługi drogą elektroniczną spełniających wymogi określone w informacji zamieszczonej na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej ministra właściwego do spraw rodziny po uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przytoczył m.in. art. 13 ust. 20 ustawy, zgodnie z którym, potwierdzenie złożenia w postaci elektronicznej wniosku wraz z załącznikami do wniosku, określonymi w ust. 4, przesyłane jest osobie ubiegającej się o świadczenie wychowawcze, w sposób przewidziany w systemie, za pośrednictwem którego nastąpiło złożenie wniosku, a w przypadku braku takiej możliwości na adres poczty elektronicznej wskazany przez osobę ubiegającą się o świadczenie. W przedmiotowej sprawie skarżący dołączył do odwołania skan wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego z dnia 1 lipca 2019 r., ale nie posiada dowodu jego przyjęcia do systemu, co potwierdza wygenerowany przez Bank [...] mail z dnia 8 listopada 2019 r.. Jego treść wskazuje, że informację o złożeniu wniosku skarżący powinien otrzymać na adres mailowy zaraz po jego złożeniu, a obecnie tenże Bank nie ma możliwości przesłania wniosku ponownie do organu I instancji. Z tego powodu sprawa musi być wyjaśniona u adresata wniosku, czyli w organie I instancji. Jednocześnie ustalając istotne w sprawie okoliczności, wątpliwości zinterpretował je na niekorzyść skarżącego, co jest sprzeczne z zasadą zawartą w art. 8 § 1 k.p.a., według której, organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Skarżący uzyskał tamże informację, że jeśli nie złożył wniosku inną drogą, powinien złożyć go ponownie oraz wnieść odwołanie od niekorzystnej decyzji załączając do niego kopie wniosku wygenerowaną ze skanu, tak aby nie utracić świadczenia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że nie można ustalić, czy skarżący złożył wcześniej wniosek, gdyż nie dysponuje potwierdzeniem jego złożenia w postaci elektronicznej. W ten sposób pominął ustosunkowanie się do treści oświadczeń skarżącego, iż złożył już w dniu 1 lipca 2019 r. w wymienionym banku, elektroniczny wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w programie Rodzina 500+. Ponadto, z uwagi na treść przytoczonego w zaskarżonej decyzji, przepisu art. 13 ust. 20 ustawy, organ odwoławczy był w przedstawionych szczególnych okolicznościach niniejszej sprawy zobowiązany do wskazania, jak odbywa się "potwierdzenie złożenia w postaci elektronicznej wniosku", które zgodnie z tym przepisem przesyłane jest osobie ubiegającej się o świadczenie wychowawcze, "w sposób przewidziany w systemie, za pośrednictwem którego nastąpiło złożenie wniosku". Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji uznał, że z korespondencji bankowej zwłaszcza maila z dnia 8 listopada 2019 r. wynika, iż wniosek nie był dostarczony za pomocą systemu teleinformatycznego. W ten sposób organ odwoławczy pominął ustosunkowanie się do treści odwołania, jak i twierdzeń zawartych w mailu uzyskanym przez skarżącego z banku, w tym zwłaszcza do jego twierdzenia, że skoro prawidłowo złożył wniosek w sprawie młodszej córki, to też mógł złożyć w wymienionym banku elektroniczny wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w programie Rodzina 500+ jednocześnie na obie córki, oraz nie ustalono dlaczego tylko jeden wniosek został prawidłowo przekazany do organu I instancji. Porównanie sytuacji sprawy rozstrzygniętej w niniejszej sprawie oraz dotyczącej wniosku na młodszą córkę skarżącego mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia , do czego zobowiązane są organu obu instancji w oparciu o art. 7, art. 7a i art. 8 k.p.a. W tym stanie sprawy, organ odwoławczy i organ I instancji nie dokonały oceny niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego okoliczności, będących podstawą do wydania prawidłowych rozstrzygnięć, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czym naruszyły przepisy postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Dlatego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a., uwzględnił skargę, o czym orzeczono w sentencji niniejszego wyroku. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.