II SA/Gl 506/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie WSA Elżbieta Kaznowska, WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant ref. Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej uchyla zaskarżoną decyzję oraz orzeka o jej niewykonalności Decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...] zatwierdzono podział nieruchomości, położonej w C. przy ul. A nr [...], oznaczonej jako działka nr A o pow. [...] ha, obręb [...], stanowiącej współwłasność B. U. i Z. U., w ten sposób, iż wydzielono [...] działek, z których cztery przeznaczono pod drogi publiczne i z mocy prawa przeszły na własność Gminy C.. Następnie aktem notarialnym zawartym w dniu [...] r., Rep. A nr [...], Z. U. i B. U. dokonali zniesienia współwłasności pozostałych czterech działek, w ten sposób, iż B. U. nabył na wyłączną własność działki nr B i C, zaś Z. U. nabył działki nr D i E. Powołując się na fakt podziału nieruchomości, dokonanego decyzją z dnia [...] r., co spowodowało wzrost wartości nieruchomości, decyzją Zarządu Miasta C. z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 98 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 46, poz. 543 ), ustalono jednorazową opłatę adiacencką od B. U. i Z. U. w kwocie [...] zł. Decyzja ta w wyniku odwołania została jednak uchylona, a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Kolejną decyzją Zarządu Miasta C. z dnia [...] r. nr [...] zobowiązano B. U. i Z. U. do wniesienia jednorazowej opłaty w kwotach po [...] zł. Jednakże i ta decyzja została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia na podstawie decyzji z dnia [...] r. nr [...]. Wówczas Prezydent Miasta C. kolejną decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie w sprawie ustalenia jednorazowej opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości działki nr A na skutek dokonanego podziału, zatwierdzonego decyzją z dnia [...] r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż decyzją z dnia [...] r. wydaną w trybie art. 155 kpa, uchylono decyzję z dnia [...] r., która stanowiła podstawę do naliczenia opłaty adiacenckiej. Przywołaną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent C. uchylił wcześniejszą decyzję podziałową i zatwierdził podział działki nr A na [...] działek, w tym trzy działki pod drogi, które zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami przechodzą na własność gminy z dniem ostateczności decyzji, zaś pozostałe pięć działek przeznaczono pod zabudowę mieszkaniową. Następnie pismem z dnia [...] 2003 r. powiadomiono Z. U. i B. U. o wszczęciu postępowania w sprawie naliczenia opłaty adiacenckiej. Wreszcie decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta C. ustalił jednorazową opłatę adiacencką od B. U. i Z. U. jako współwłaścicieli działki nr A w związku ze wzrostem jej wartości w wyniku podziału na działki dokonanego decyzją z dnia [...] r., w wysokości [...] zł jako [...] % różnicy wartości nieruchomości, płatną po połowie ( art. 98 ust. 4, art. 145, art. 146 ust. 2 i 3 i art. 148 ust. 1-3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz uchwała RM nr [...] z dnia [...] r.). W odwołaniu od decyzji Z. U. wniósł o jej uchylenie, zarzucając iż podział nieruchomości miał na celu zniesienie współwłasności, co nastąpiło w dniu [...] r. Zatem upłynął trzyletni termin do naliczenia opłaty, a ponadto postępowanie w tej sprawie zostało umorzone decyzją z dnia [...] r. Wreszcie, odwołujący się wskazał na wadliwość operatów szacunkowych i różnice w wycenie nieruchomości w obydwu sprawach. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem organu II instancji, ustawodawca nie wyłączył możliwości naliczenia opłaty adiacenckiej w sytuacji zniesienia współwłasności. Wszczęcie niniejszego postępowania nastąpiło zaś na podstawie decyzji o podziale z dnia [...] r., co spowodowało wzrost wartości nieruchomości. Organ wyjaśnił, iż z uwagi na przejęcie przez gminę trzech nowo wydzielonych działek, został wykonany ponowny operat szacunkowy nieruchomości z uwzględnieniem zmian w powierzchni i ustalono na tej podstawie opłatę adiacencką w wysokości [...] zł. Stąd też odwołania nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego Z. U. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego i odstąpienie od naliczenia opłaty adiacenckiej. Skarżący podniósł, iż zniesienie współwłasności nastąpiło w [...] r., a więc przed wejściem w życie uchwały RM z dnia [...] r. w sprawie ustalenia stawki procentowej opłaty adiacenckiej. Stąd też w jego ocenie, prawo nie może działać wstecz. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : skarga jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja zapadła bowiem z naruszeniem art. 98 ust. 4 i art. 145 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), co miało wpływ na wynik sprawy. W stanie prawnym obowiązującym w dacie orzekania przez organy administracji, decyzja o ustaleniu opłaty adiacenckiej w razie wzrostu wartości nieruchomości w wyniku jej podziału, mogła być wydana w terminie 3 lat od ostateczności decyzji zatwierdzającej podział. Z tą bowiem datą decyzja zaczęła wywierać skutki prawne, miarodajne dla oceny możliwości ustalenia opłaty adiacenckiej. Dla rozstrzygnięcia sprawy niezbędne jest zatem ustalenie, kiedy nastąpił podział nieruchomości, oznaczonej jako działka nr A. Otóż, podział geodezyjny tej nieruchomości nastąpił na podstawie prawomocnej decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...]. Następnie w oparciu o powyższą decyzję dokonano prawnego podziału nieruchomości w celu zniesienia jej współwłasności ( umowa notarialna z dnia [...] r. Rep. A Nr [...]). Zawarcie umowy cywilnoprawnej wywołało nieodwracalny w postępowaniu administracyjny skutek prawny. Nieruchomość stanowiąca pierwotnie jedną działkę, uległa bowiem podziałowi prawnemu na dwie odrębne nieruchomości gruntowe w rozumieniu art. 4 pkt 1 cyt. ustawy. Nie był zatem dopuszczalny kolejny podział geodezyjny dwóch odrębnych nieruchomości gruntowych ( nie licząc działek, wydzielonych pod drogi publiczne ). Fakty te zostały całkowicie pominięte przez organy administracji, które wadliwie przyjęły, iż podział działki nr A, nastąpił dopiero na podstawie decyzji z dnia [...] r., mocą której w trybie art. 155 kpa, uchylono poprzednią decyzję podziałową i zatwierdzono nowy projekt podziału nieistniejącej prawnie nieruchomości, oznaczonej jako działka nr A. Podkreślić też przyjdzie, iż ostateczną decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. umorzono postępowanie w sprawie ustalenia opłaty admiacenckiej z tytułu podziału nieruchomości. W tej sytuacji brak było podstawy prawnej do ponownego wdrożenia postępowania w tej sprawie. Wyeliminowanie z obrotu prawnego wadliwej decyzji z dnia [...] r. o podziale nieruchomości, winno nastąpić w odrębnym trybie. Z tych względów zaskarżona decyzja nie mogła się ostać i podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonej decyzji z uwagi na uwzględnienie skargi oparto na przepisie art. 152 cyt. ustawy. O kosztach postępowania sądowego nie rozstrzygnięto wobec braku wniosku skarżącego w tym względzie ( art. 210 § 1 tej ustawy ). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien wydać decyzję kasacyjną z art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Postępowanie administracyjne podlegać bowiem winno umorzeniu jako bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa z uwagi na brak podstawy prawnej do ponownego ustalania opłaty adiacenckiej z tytułu podziału nieruchomości stanowiącej działkę nr A.