II SA/Gl 507/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta K. na podstawie art. 25 ust. 10 ustawy z dnia 17 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1851 ze zm.) odmówił umorzenia E. W. nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych w kwocie 2000 zł wraz z odsetkami. Organ orzekający ustalił, że dochód dwuosobowej rodziny strony wynosi 2119,40 zł miesięcznie i przy racjonalnym gospodarowaniu jest ona w stanie spłacić nienależnie pobrane świadczenia, przy możliwości rozłożenia ich na raty. W dodatku strona nie przedstawiła żadnych szczególnych okoliczności mogących uzasadniać umorzenie przedmiotowych świadczeń, przeciwko czemu przemawia interes publiczny. W odwołaniu strona zarzuciła, że dochody jej rodziny oscylują na granicy minimum socjalnego. Zwróciła nadto uwagę na to, że wychowuje dziecko niepełnosprawne, a ona sama jest całkowicie niezdolna do pracy. Ciąży na niej także obowiązek zwrotu kwoty 930 zł z tytułu świadczeń rodzinnych. Jej zdaniem występują więc szczególne okoliczności przemawiające za umorzeniem omawianych należności. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję I instancji, podzielając jej ustalenia i wnioski. Po szczegółowym przedstawieniu przebiegu postępowania administracyjnego Kolegium uznało, że rozstrzygnięcie organu podstawowego stopnia mieści się w granicach uznania administracyjnego, w ramach którego oceniane są przesłanki z art. 25 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Podzieliło zwłaszcza stanowisko tego organu, że sytuacja rodziny skarżącej nie odbiega istotnie od sytuacji innych osób korzystających ze świadczeń finansowanych ze środków publicznych. Umorzenie nienależnie pobranych świadczeń byłoby zbyt daleko idące, a możliwa jest ratalna ich spłata. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 6, 7, 8, 77 § 1 i 2, 80 i 107 § 1-3 kpa oraz obrazę prawa materialnego, a to art. 25 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Zarzuty te sprowadzają się do zakwestionowania ustalenia organów administracyjnych o braku szczególnie uzasadnionych okoliczności do umorzenia przedmiotowych należności. Skarżąca okoliczności te odniosła zarówno do sytuacji materialnej swojej rodziny, jak i stanu zdrowia syna oraz braku możliwości zarobkowych z jej strony. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja mieści się w kryteriach legalności, według których sprawowana jest sądowa kontrola wykonywania administracji publicznej (art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych – j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.). Otóż w pierwszej kolejności należy podnieść, że trafnie organ odwoławczy wskazał na uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń. Zgodnie z art. 25 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci organ może dokonać takiego umorzenia jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. To do organu I instancji należy zatem ocena możliwości zastosowania ulg w spłacie nienależnie pobranych świadczeń. O ile ta ocena w sposób zasadniczy nie kłóci się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, logicznym rozumieniem i zasadami doświadczenia życiowego, to nie może być skutecznie podważona w trybie skargi sądowoadministracyjnej. Tymczasem w niniejszej sprawie takiej wadliwości nie można się dopatrzyć. Skarżąca eksponuje wyłącznie okoliczności przemawiające na jej korzyść – i temu nie można się dziwić. Natomiast organy orzekające musiały wziąć również pod uwagę interes publiczny, skoro chodzi o środki finansowe pobrane przez skarżącą, mimo że się jej one nie należały. W aktach administracyjnych znajduje się ostateczna decyzja stwierdzająca pobranie nienależnego świadczenia, a z jej motywów wynika, że skarżąca nie poinformowała o uzyskaniu przez jej ówczesną rodzinę nowego dochodu, co spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego. Tak więc powstanie zobowiązania do zwrotu świadczeń wynikało wyłącznie z zaniechania skarżącej. Tym samym zastosowanie najdalej idącej ulgi w spłacie nienależnie pobranych świadczeń rzeczywiście mogło być uzasadnione wyjątkowo. Z akt sprawy taka szczególna sytuacja nie wynika. Niezależnie od prawidłowych ustaleń organów w kwestiach dochodowych, można zauważyć, że skarżąca razem z synem zamieszkuje u swojego ojca, który w oświadczeniu z dnia [...] maja 2018 r. podał, że nie pobiera od niej żadnych opłat związanych z tym zamieszkiwaniem. Skarżąca nie przedstawiła żadnych okoliczności, które świadczyłyby o niemożliwości dalszego wsparcia ze strony ojca. Tymczasem wydatki mieszkaniowe stanowią istotną część obciążeń finansowych każdej rodziny. W konsekwencji dokonana przez organy ocena możliwości płatniczych skarżącej nie budzi zastrzeżeń, a odmowa umorzenia należności nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Umorzenie takie niemal bezpośrednio po nienależnym pobraniu świadczeń, bez próby zastosowania innych ulg, w tym zwłaszcza sugerowanej przez organy spłaty ratalnej, nie byłoby racjonalne, a wręcz zachęcałoby do dalszych nadużyć. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. ec