II SA/Gl 510/19

WyrokWSA w Gliwicach2019-09-16

Skład orzekający: Łucja Franiczek, Elżbieta Kaznowska, Edyta Kędzierska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie, która zawarła umowę o pracę w górnictwie węglowym w ramach werbunku ochotniczego, a która następnie została zaliczona do rezerwy jako równoznaczne z odbyciem zasadniczej służby wojskowej, przysługuje prawo do świadczenia pieniężnego i uprawnień przewidzianych ustawą o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo odmówił wydania zaświadczenia potwierdzającego przymusowe zatrudnienie w ramach zastępczej służby wojskowej. Kluczowe było ustalenie, że skarżący zawarł umowę o pracę w górnictwie węglowym w ramach werbunku ochotniczego, co zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy wyłącza go z kręgu osób uprawnionych do świadczeń, mimo że praca ta była równoznaczna z odbyciem zasadniczej służby wojskowej.
Stan faktyczny
Skarżący G. M. domagał się wydania zaświadczenia potwierdzającego przymusowe zatrudnienie w ramach zastępczej służby wojskowej w kopalni. Organy wojskowe odmówiły wydania takiego zaświadczenia, uznając, że skarżący podjął pracę w górnictwie w ramach werbunku ochotniczego, co wyłącza go z kręgu osób uprawnionych do świadczeń. Po uchyleniu przez WSA wcześniejszych postanowień, organy ponownie przeprowadziły postępowanie, zasięgając opinii różnych instytucji, które nie potwierdziły przymusowego charakteru zatrudnienia. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Protokolant Specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2019 r. sprawy ze skargi G. M. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego przymusowe zatrudnienie w ramach zastępczej służby wojskowej oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Katowicach (dalej: organ, organ II instancji), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej k.p.a.) oraz art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1373, dalej: ustawa) utrzymał w mocy postanowienie Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. z dnia [...] r., odmawiające wydania G. M. (dalej: strona, skarżący) zaświadczenia potwierdzającego rodzaj i okres wykonywania przymusowego zatrudnienia w ramach zastępczej służby wojskowej. W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności przywołał dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazał, że w dniu [...] r. do Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. wpłynął wniosek, w którym strona zwróciła się o wydanie zaświadczenia organu wojskowego potwierdzającego rodzaj i okres wykonywania przymusowego zatrudnienia w ramach zastępczej służby wojskowej, o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy, bowiem jako poborowy w ramach ochotniczego werbunku do pracy w górnictwie przepracował 20 miesięcy w Kopalni "A" w J., co jest równoznaczne z odbyciem zasadniczej służby wojskowej i przeniesieniem do rezerwy. Dalej organ podniósł, że Wojskowy Komendant Uzupełnień w K. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez organ II instancji. Następnie, w wyniku wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 19 czerwca 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 259/18 uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji. Uzasadniając wyrok Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie organy nie przeprowadziły w sposób wnikliwy i wyczerpujący postępowania wyjaśniającego w celu wydania zaświadczenia, naruszając przy tym przepisy k.p.a. Sąd wskazał, że w toku ponownego postępowania, organy wojskowe stosując się do dyrektyw k.p.a., powinny podjąć szersze działania dowodowe, a w szczególności wystąpić o opinię do Związku Represjonowanych Politycznie Żołnierzy Górników, do archiwum państwowego i innych instytucji oraz ustalić, czy istnieją ewentualni świadkowie mogący potwierdzić wykonywanie i warunki wykonywania przez skarżącego pracy w warunkach przymusu. Dalej organ podniósł, że Wojskowy Komendant Uzupełnień w K. uwzględniając w ponownym postępowaniu administracyjnym wszystkie przedstawione rozważania prawne i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści. Wskazał, że w ramach ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wojskowy organ I instancji zwrócił się zarówno do Związku Represjonowanych Politycznie Żołnierzy Górników, Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, Wojskowego Biura Historycznego, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S., a także do wnioskodawcy celem wskazania ewentualnych świadków mogących potwierdzić wykonywanie i warunki wykonywania przez niego pracy w warunkach przymusu. Odpowiedzi otrzymane od wskazanych wyżej instytucji nie potwierdziły wykonywania i warunków wykonywania przez stronę pracy w warunkach przymusu, o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych. Potwierdziły natomiast fakt zatrudnienia wnioskodawcy w pełnym wymiarze czasu pracy na czas określony w KWK "B" Przedsiębiorstwo Państwowe od [...] r. do [...] r. jako robotnik pod zmienią. Z kolei z dokumentacji przesłanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. wynika, że strona zawarła umowę o pracę w przemyśle węglowym jako ochotnik i przepracowała 20 miesięcy w kopalni. Praca ta była równoznaczna z odbyciem zasadniczej służby wojskowej i po wykonaniu jej ochotnik został zaliczony do rezerwy na podstawie Zarządzenia Ministra Obrony Narodowej nr 55/MON z dnia 29 sierpnia 1956 r. w sprawie niepowołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej poborowych i ponadkontyngentowych, którzy przystąpią do pracy w górnictwie węglowym. Również sam zainteresowany nie przedstawił ewentualnych świadków przymusowego zatrudnienia w kopalni węgla. Dalej organ podniósł, że od powyższego postanowienia strona w ustawowym terminie wniosła zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., z uwagi na to, że organ nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w zakresie zbadania przesłanek przymusowego skierowania skarżącego do odbycia zasadniczej służby wojskowej w kopalni węgla oraz naruszenia art. 218 § 2 k.p.a., z uwagi na to, że organ w sposób niedostateczny przeprowadził postępowanie wyjaśniające. Ponadto odwołujący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na ustaleniu, że nie został skierowany przymusowo do odbycia zasadniczej służby wojskowej w kopalni węgla, a był jedynie ochotnikiem, podczas gdy wielokrotnie wskazywał, że został do pracy zmuszony a nie podejmował jej dobrowolnie. W oparciu o tak sformułowane zarzuty odwołujący wniósł o uwzględnienie zażalenia i uchylenie zaskarżonego postanowienia. W ocenie organu II instancji zaskarżone postanowienie organu I instancji odmawiające wydania zaświadczenia o żądanej treści zostało wydane po przeprowadzeniu w sposób wnikliwy i wyczerpujący postępowania wyjaśniającego z uwzględnieniem przepisów prawa oraz zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zaznaczono, że zebrany materiał dowodowy w ramach przeprowadzonego postępowania potwierdził, że strona nie odbywała służby w jednostkach Wojska Polskiego, czyli nie była żołnierzem i nie była przymusowo zatrudniona w kopalniach węgla. Taki stan potwierdza m.in. otrzymane pismo z Wojskowego Biura Historycznego z dnia [...] r., w którym to stwierdza się, że [...] Wojskowy Batalion Górniczy (JW Nr [...]), w skład którego wchodziła kopalnia "A" w J. (później KWK "B" Przedsiębiorstwo Państwowe), w której to rzekomo miała być przymusowo zatrudniona strona, został rozformowany dnia [...] r., czyli jeszcze przed zatrudnieniem strony. Innymi słowy, skarżący nie mógł być przymusowo zatrudniony w kopalni węgla, gdyż po pierwsze nie był żołnierzem odbywającym służbę w jednostkach Wojska Polskiego, i po drugie w tym czasie od [...] r. do [...]r. (zatrudnienie strony w KWK "B" Przedsiębiorstwo Państwowe) nie kierowano przymusowo żołnierzy zastępczej służby wojskowej do przedmiotowej kopalni, bowiem [...] Wojskowy Batalion Górniczy (JW Nr [...]), w którego skład wchodziła przedmiotowa kopalnia został rozformowany dnia [...] r. Na marginesie organ zauważył, iż nawet okres zatrudnienia strony (od [...] r. do [...] r.), tylko potwierdza pracę w kopalni jako ochotnik w zamian za odbycie zasadniczej służby wojskowej i nie pokrywa się z czasem określonym w ustawie dotyczącym przymusowego zatrudnienia żołnierzy zastępczej służby wojskowej, tj. lat 1949 - 1959 (art. 1 ust. 1 ustawy). Organ podkreślił, że także dokumenty przesłane przez ZUS Oddział w S. pismem z dnia [...] r. potwierdzają, że strona w wymienionym wyżej okresie była zatrudniona na umowę o pracę w przemyśle węglowym w pełnym wymiarze czasu pracy w KWK "B" Przedsiębiorstwo Państwowe. Zatrudnienie strony na podstawie umowy o pracę z kopalnią potwierdza zaświadczenie o pracy z dnia [...] r. wydane przez Spółkę "C" S.A. w B. Oddział w D. Przymusowego zatrudnienia skarżącego nie potwierdził również Instytut Pamięci Narodowej Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w piśmie z dnia [...] r., a także Związek Represjonowanych Politycznie Żołnierzy Górników. W piśmie z dnia [...] r. Okręgowy Zarząd tego Związku stwierdził, że z przeprowadzonych rozmów ze stroną i dokumentów nie wynika, jakoby odbywała służbę w jednostkach Wojska Polskiego jako skierowana do przymusowej pracy w kopalniach, kamieniołomach czy hucie. Podsumowując organ stwierdził, że dla odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści, także znaczenie miało to, że strona nie była żołnierzem służby zastępczej, bo nie odbywała służby w jednostkach Wojska Polskiego jako skierowana do przymusowej pracy w kopalni węgla, tylko w ramach uchwały Nr [...] Prezydium Rządu z dnia [...]r. w sprawie ochotniczego werbunku do pracy w górnictwie węglowym pod ziemią wśród poborowych i ponadkontygentowych - zawarła w [...] r. jako ochotnik - umowę o pracę w przemyśle węglowym z Przedsiębiorstwem Państwowym pod nazwą Kopalnia Węgla Kamiennego "A" w J. Strona w [...] r. w ramach werbunku ochotniczego zawarła umowę o pracę w górnictwie węglowym i jako ochotnik zobowiązała się podjąć pracę w ciągu 14 dni od daty podpisania umowy i przepracować 20 miesięcy w kopalni w charakterze robotnika dołowego. Umowa ta, w pkt III przewidywała, że praca ta jest równoznaczna z odbyciem zasadniczej służby wojskowej i po jej wykonaniu ochotnik zostanie zaliczony do rezerwy. Tak więc strona nie może być zaliczona do jednej z grup wymienionych w art. 1 ust. 1, z którą ustawa wiąże prawo do świadczenia pieniężnego oraz ryczałtu energetycznego, gdyż nie była żołnierzem służby zastępczej, ponieważ nie odbywała służby w jednostkach Wojska Polskiego jako skierowana do przymusowej pracy w kopalniach, kamieniołomach czy hucie. Mało tego, z mocy art. 1 ust. 2 cyt. ustawy, jest w ogóle wyłączona od otrzymania świadczenia pieniężnego i uprawnień przewidzianych ustawą. Na postanowienie z dnia [...] r. G. M., reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego A. K., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, to jest art. 1 ust. 2 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a to zastosowanie prawidłowo odkodowanej normy prawnej do stanu faktycznego niepasującego do niej, tj. w zakresie wyłączenia stosowania ustawy z uwagi na istnienie umowy o pracę z [...] r. i przyjęcie, że skarżący był jedynie ochotnikiem, wykonującym pracę dobrowolnie oraz prawa procesowego, tj: a) art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., z uwagi na to, że organ nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w zakresie zbadania przesłanek przymusowego skierowania skarżącego do odbycia zasadniczej służby wojskowej w kopani węgla, przez co organ nie mógł zawrzeć w orzeczeniu uzasadnienia odpowiadającego art. 107 § 3 k.p.a., b) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na ustaleniu, że skarżący nie został skierowany przymusowo do odbycia zasadniczej służby wojskowej w kopalni węgla, a był jedynie ochotnikiem, podczas gdy skarżący wielokrotnie wskazywał, że został do pracy zmuszony a nie podejmował jej dobrowolnie, c) art. 218 § 1 i 2 k.p.a., z uwagi na to, że organ w sposób niedostateczny przeprowadził postępowania wyjaśniające oraz odmówił wydania zaświadczenia, pomimo istnienia takiego obowiązku sprecyzowanego w art. 218 § 1 k.p.a. i niezaistnieniu przesłanek temu się sprzeciwiających, d) art. 138 k.p.a. poprzez nieuzasadnione utrzymanie przez organ II instancji postanowienia wydanego przez organ I instancji, mając na uwadze zarzuty powyżej wskazane. W oparciu o tak sformułowane zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji. Uzasadniając skargę pełnomocnik skarżącego podniosła, że przepis art. 1 ust. 2 ustawy ogranicza możliwość przyznania świadczenia pieniężnego i pozostałych uprawnień dla osób, które w ramach werbunku ochotniczego zawarły umowę o pracę w górnictwie węglowym. W jej ocenie organy rozpoznające sprawę w I i II instancji oparły swe rozstrzygnięcia głównie o umowę o pracę, przedłożoną do akt sprawy przez samego wnioskodawcę, pomijając jednak stanowisko skarżącego, iż podjęcie przez niego pracy nie było dobrowolne, a do zawarcia owej umowy został zmuszony, jako syn tzw. "kułaka". Ponadto pełnomocnik wskazała na fakt, że w okresie relewantnym dokumenty dotyczące pracy przymusowej nie były skrupulatnie archiwizowane, a wręcz niszczone przez władze państwowe. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego powołała się na zmiany ustawy oraz na materiały prac Senatu oraz "stanowisko Senatu w sprawie ustawy o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach i zakładach rud uranu (...)", co miało na celu zwrócenie uwagi na to, że dokumenty oparte na danych pochodzących z lat [...] - [...] należy odczytywać w kontekście historycznym, a samo skierowanie skarżącego do odbycia służby zastępczej czyni prawdopodobnym twierdzenie, ze odbyło się to przymusowo - bez jego woli. W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Katowicach, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Na rozprawie pełnomocnicy; skarżącego i organu podtrzymali dotychczasowe wnioski w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia zgodnie ze wskazanymi normami, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślenia wymagało, że sprawa zainicjowana wnioskiem skarżącego z dnia [...] r. o wydanie zaświadczenia organu wojskowego potwierdzającego rodzaj i okres wykonywania przymusowego zatrudnienia w ramach zastępczej służby wojskowej, podlegała ponownemu rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym, w związku z uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 19 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SA/GI 259/18, poprzednio wydanego postanowienia organu odwoławczego oraz poprzedzającego go postanowienia Wojskowego Komendanta Uzupełnień w K. z dnia [...] r. Zgodnie zaś z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W ramach wskazań co do dalszego postępowania Sąd podkreślił, że organ wojskowy powinien uwzględnić dane z ewidencji wojskowej, a w dalszej kolejności dokumenty przedstawione przez skarżącego oraz ustalić, czy istnieją ewentualni świadkowie mogący potwierdzić wykonywanie i warunki wykonywania przez skarżącego pracy w warunkach przymusu. Sąd dodał, że w przypadku braku innych niż skarżący, źródeł osobowych, organ powinien na podstawie zbadania całokształtu okoliczności sprawy rozstrzygnąć o żądaniu wnioskodawcy przy uwzględnieniu opinii odpowiedniej organizacji, o której mowa w art. 5 ust. 1a ustawy, ewentualnie innych instytucji, które mogłyby przedstawić organowi informacje pozwalające na zweryfikowanie twierdzeń skarżącego, a w szczególności organ powinien wystąpić o opinię do Związku Represjonowanych Politycznie Żołnierzy Górników. W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia stwierdzić należało, że zostało ono wydane na podstawie właściwie zgromadzonego i ocenionego materiału dowodowego, po zastosowaniu prawidłowo zinterpretowanych przepisów prawa materialnego oraz wykonaniu wskazań zawartych w wyroku WSA z 19 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SA/GI 259/18. Wśród podstaw prawnych rozstrzygnięcia został wskazany art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, żołnierzom zastępczej służby wojskowej, którzy w latach 1949-1959 byli przymusowo zatrudniani w kopalniach węgla, kamieniołomach oraz w zakładach pozyskiwania i wzbogacania rud uranowych przysługuje z zastrzeżeniem ust. 2, świadczenie pieniężne. Wymaga podkreślenia, że według art. 1 ust. 2 tej ustawy, świadczenie pieniężne i uprawnienia przewidziane ustawą nie przysługują, m.in. żołnierzom, którzy w ramach werbunku ochotniczego zawarli umowę o pracę w górnictwie węglowym. W przedmiotowej sprawie skarżący na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy, wystąpił do organu wojskowego o wydanie zaświadczenia potwierdzającego rodzaj i okres wykonywania przymusowego zatrudnienia w ramach zastępczej służby wojskowej, o której mowa w art. 1 ust. 1 wyżej powołanej ustawy. Przepis § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994 r. w sprawie organów wojskowych właściwych do wydawania zaświadczeń żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych oraz trybu postępowania przed tymi organami (Dz. U. Nr 136, poz. 707 z późn. zm.; dalej rozporządzenie), stanowi, że zaświadczenia wydaje się na podstawie ewidencji wojskowej, a w razie jej braku - na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę innych dowodów oraz przeprowadzonego w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego, w trybie określonym w k.p.a. Powyższy przepis - w zdaniu drugim - zobowiązuje organ prowadzący postępowanie do zasięgnięcia opinii właściwego stowarzyszenia zrzeszającego byłych żołnierzy górników, a w także w razie potrzeby Centralnego Archiwum Wojskowego, archiwów państwowych i innych instytucji. W ramach wykonania wskazań zawartych w wyroku WSA z dnia 19 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SA/GI 259/18 organ wojskowy uzyskał informację Wojskowego Biura Historycznego z dnia [...] r., w którym stwierdzono, że [...] Wojskowy Batalion Górniczy, w skład którego wchodziła kopalnia "A" w J. (zwana również kopalnią "B") w J. został rozformowany [...] r., tj. jeszcze przed zatrudnieniem skarżącego w tej kopalni. Ponadto organ uzyskał dokumenty przekazane przez ZUS Oddział w S., z których wynika, że skarżący w okresie od [...] r. do [...] r. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę w przemyśle węglowym w pełnym wymiarze czasu pracy w KWK "B" Przedsiębiorstwo Państwowe. Zatrudnienie skarżącego na podstawie umowy o pracę z kopalnią potwierdza również zaświadczenie o pracy z dnia [...] r. wydane przez Spółkę "C" w B. Oddział w D. Organ zwrócił się również do Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, który w piśmie z dnia [...] r. stwierdził, że w jego zasobie archiwalnym nie odnaleziono informacji dotyczącej przymusowej pracy skarżącego w KWK "A" w J. w ramach zastępczej służby wojskowej w latach [...] – [...]. Organ zwrócił się również do Związku Represjonowanych Politycznie Żołnierzy Górników, który w piśmie z dnia [...] r. stwierdził, że z przeprowadzonych ze skarżącym rozmów oraz dokumentów nie wynika, że odbywał służbę w jednostkach Wojska Polskiego, skierowany do przymusowej pracy w kopalniach, kamieniołomach czy hucie. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika zatem, że organ prawidłowo stwierdził, iż skarżący nie odbywał służby w jednostkach Wojska Polskiego jako skierowany do przymusowej pracy w kopalni węgla, tylko w ramach uchwały nr [...] Prezydium Rządu z dnia [...] r. w sprawie ochotniczego werbunku do pracy w górnictwie węglowym pod ziemią wśród poborowych i ponadkontyngentowych, zawarł w [...] r. jako ochotnik, umowę o pracę w przemyśle węglowym z Przedsiębiorstwem Państwowym pod nazwą Kopalnia Węgla Kamiennego "A" w J. Ponadto podkreślenia wymagało, że skarżący podczas przesłuchania w charakterze strony (k.46 – 49 akt), również nie potwierdził jakichkolwiek okoliczności, które przemawiałyby za tym, że odbywał służbę wojskową będąc jednocześnie przymusowo zatrudnionym w kopalni. Przede wszystkim nie był w stanie potwierdzić, że składał przysięgę wojskową, a zapytany o skoszarowanie i warunki służby wskazał, że nie był skoszarowany, w odpowiedzi na pytanie o innych żołnierzy pełniących służbę w tym samym czasie w kopalni, stwierdził, że pracował sam lub z pracownikami kopalni. Nie przedstawił również nowych dokumentów ani świadków przymusowego zatrudnienia w trakcie służby wojskowej. W konsekwencji - bezpodstawne są zarzuty skargi sprowadzające się do tego, że organ wydał rozstrzygnięcie opierając się na dokumentach, głównie na treści umowy o pracę, przedłożonej przez skarżącego, a pominął jego twierdzenia w tej sprawie. Jak bowiem wynika z oświadczeń zawartych w protokole przesłuchania w charakterze strony, sam skarżący nie potwierdził okoliczności, które miałyby wskazywać, że odbywał służbę wojskową. W związku z tym, nie zaistniały jakiekolwiek podstawy do dokonania przez organ ustaleń w kierunku zgodnym z treścią żądania skarżącego. Wobec tego prawidłowo organ – w oparciu o materiał dokumentacyjny zebrany w sprawie – stwierdził, że skarżący nie odbywał służby w jednostkach Wojska Polskiego jako skierowany do przymusowej pracy w kopalni węgla, tylko jako poborowy w ramach ochotniczego werbunku do pracy w górnictwie przepracował 20 miesięcy w kopalni, co było równoznaczne z odbyciem zasadniczej służby wojskowej i przeniesieniem do rezerwy. W związku z tym, zasadnie organ odmówił wydania wnioskowanego zaświadczenia. Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie, podobnie jak i postanowienie organu I instancji, zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, przez co nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz norm postępowania, w tym zawartych w art. 153 P.p.s.a. i w art. 7, art. 77 § 1, art. 218 K.p.a. W powyższych okolicznościach, brak było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem rozstrzygnięć organów obydwu instancji, które zostały wydane na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych w sposób kompletny dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w ich uzasadnieniu (art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a.). Wobec tego, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło