II SA/Gl 511/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2006 r. sprawy ze skargi K.S. oraz małoletniego B.S. reprezentowanego przez matkę K.S. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] nr [...] w części dotyczącej B.S. i orzeka, że w tym zakresie zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 2) oddala skargę w pozostałej części. Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 i art. 47 ust. 2 w związku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2001r. nr 87, poz. 960 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r. nr 98, poz.1071 ze zm.), Prezydenta Miasta C. wymeldował K.S. z miejsca pobytu stałego z lokalu nr [...] położonego przy ul. D. w C. W tejże decyzji równocześnie odmówiono zameldowania B.S. na pobyt stały w lokalu nr [...] położonego przy ul. D. w C. z jednoczesnym anulowaniem czynności materialno – technicznej w postaci rejestracji zameldowania w dokumentach ewidencji ludności. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji powołał się na faktyczne opuszczenie lokalu przez K.S. z chwilą zawarcia związku małżeńskiego, które trwało do chwili orzekania. Wskazano także, że syn B. został zameldowany w dacie urodzenia pod adresem zameldowania matki, jednak w dacie zameldowania i po niej nie zamieszkiwał w tym lokalu. Dlatego też – zdaniem organu - anulowaniu musiał ulec wpis o takim zameldowaniu jako niezgodny ze stanem faktycznym. Odwołanie od tej decyzji złożyła K.S. wskazując, iż stwierdzenie niezamieszkiwania przez nią w lokalu nr [...] przy ul. D. nie zostało niczym potwierdzone. Za takie nie można uznać ani zeznań świadka, który jest pracownikiem Sądu, ani okoliczności niepodejmowania korespondencji. Również usprawiedliwiona jest nieobecność strony w chwili kontroli przeprowadzonej przez Policję, gdyż każdy ma prawo wyjść z domu celem załatwienia różnych spraw. Nadto podkreśliła, że w Sądzie prowadzona jest sprawa o przyznanie lokalu socjalnego zatem dopiero po otrzymaniu tegoż lokalu możliwe będzie wymeldowanie. Wojewoda Ś. decyzją z dnia [...] o nr [...], na podstawie art. 15 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 15 ust. 2 i art. 47 ust. 2 w zw. z art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że ostatnia umowa najmu wyszczególniała jako osoby uprawnione do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu G.O. i S.O. (rodziców skarżącej). Natomiast zarówno K.S., jak i jej rodzeństwo, po zawarciu związków małżeńskich opuścili tenże lokal przez co spełniona została ustawowa przesłanka. Na potwierdzenie zaistniałych okoliczności organ powołał zeznania świadków, wyjaśnienia stron, informacje Policji oraz umorzenie przez Sąd Rejonowy w C. postępowania w sprawie o eksmisję. Nadto podkreślono, że B.S. w wyniku opuszczenia lokalu przez jego matkę po zawarciu związku małżeńskiego, a przed urodzeniem dziecka, w ogóle nie zamieszkiwał w tym lokalu. Uzasadnia to więc odmowę jego zameldowania; zaś dokonana uprzednio czynność materialno – techniczna jako wadliwa podlegała anulowaniu. Z takim rozstrzygnięciem organu odwoławczego nie zgodziła się K.S. kwestionując zasadność wydanej decyzji. Podkreśliła, że w lokalu nr [...] zamieszkuje z synem cały czas i nigdy tego mieszkania nie opuszczała i nie koncentrowała swych spraw życiowych w innym miejscu. Zeznania świadków nie są niczym udokumentowane, a wymeldowanie byłoby wbrew normom zasad współżycia społecznego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i odwołał się do argumentacji jaką zaprezentował w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje : Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz.1269 ze zm./ sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że zarówno ona jak i poprzedzająca ją decyzja dotknięte są uchybieniami uzasadniającymi ich uchylenie w części dotyczącej wymeldowania małoletniego B.S. Według art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jednolity tekst Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) organ administracji wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzje w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub tymczasowego i jednocześnie nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Dlatego źródłem powinności organu administracji dokonania czynności wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym miejscu. Organ administracji podejmując decyzję o wymeldowaniu w uzasadnieniu wskazał na faktyczne przesłanki pozwalające stwierdzić fakt nie zamieszkania skarżącej i jej syna B. w lokalu nr [...] położonego przy ul. D. w C. Zgromadzone w tej sprawie dowody są przekonujące i nie budzą wątpliwości składu orzekającego Sądu wbrew odmiennym zarzutom skarżącej K.S.. Z treści umowy najmu przedmiotowego lokalu, zawartej w dniu [...], jednoznacznie wynika, że osobami uprawnionymi do zamieszkiwania w nim byli wyłącznie G.O. i jej mąż S.O. Zgodnie z zapisami § 3 ust. 3 tej umowy najemcy byli zobowiązani poinformować wynajmującego o jakiejkolwiek zmianie w tym zakresie. Żadne pismo, informacja o innych osobach uprawnionych do wspólnego zamieszkiwania w przedmiotowym mieszkaniu nie zostały nigdy przez najemców przedłożone. Również wywiady przeprowadzone przez Policję nie potwierdziły faktu przebywania skarżącej i jej syna w tym lokalu; podobnie oględziny lokalu, które odbyły się w dniu [...]. Nadto podkreślić należy, że postanowieniem z dnia [...] o sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w C. umorzył postępowanie eksmisyjne wobec skarżącej, z powodu nie przebywania jej w lokalu, z którego miała zostać nakazana eksmisja. Okoliczność braku zamieszkiwania skarżącej w lokalu potwierdziły także zeznania świadków m.in. pracownika ochrony przy Sadzie Rejonowym w C. i pracownika sądu. Natomiast w ocenie Sądu wadliwe jest rozstrzygnięcie organów obu instancji w części dotyczącej odmowy zameldowania B.S. na pobyt stały w lokalu nr [...] położonego przy ul. D. w C. z jednoczesnym anulowaniem czynności materialno – technicznej w postaci rejestracji zameldowania w dokumentach ewidencji ludności. Jak wynika z akt administracyjnych B.S. urodził się [...]. W tej dacie jego matka K.S. była zameldowana pod w/w adresem. Zgodnie zaś z art. 26 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 ze zm.) miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Natomiast jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Z powyższych regulacji zatem jednoznacznie wynika, że decydujące znaczenie ma pobyt dziecka u danego rodzica. Skoro zatem w dacie urodzenia syna skarżąca była zameldowana w mieszkaniu swoich rodziców przy ul. D. w C., a meldunek potwierdza okoliczność zamieszkiwania, stałego pobytu w danym lokalu i syn stale przebywał z matką – to zameldowanie B.S. w dacie jego dokonywania było prawidłowe. Wprawdzie przepis art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi podstawę dla weryfikacji prawidłowości czynności materialno-technicznej zameldowania, powyższe jednak dokonywane jest w razie powzięcia przez właściwy organ wątpliwości co do prawdziwości danych zgłoszonych we wniosku o zameldowanie. Dlatego też wszczęcie postępowania opartego na wymienionym wyżej przepisie byłoby możliwe wyłącznie jeżeli zgłoszone w dacie dokonywania meldunku dane budzą wątpliwości. Stwierdzenie jednak nieważności, anulowanie czynności materialno-technicznej jest instytucją wyjątkową, mającą zastosowanie w sytuacjach oczywistych, tj. wtedy, gdy wątpliwości, o których mowa w art. 47 ust. 2, ujawniły się już po dokonanej czynności materialno-technicznej związanej z zarejestrowaniem faktu zameldowania lub wymeldowania. W rozpatrywanej sprawie jednak prawidłowość zameldowania małoletniego B. jest niekwestionowana w świetle powyżej przedstawionych uwarunkowań faktycznych oraz prawnych wynikających z wyżej przytoczonych przepisów Kodeksu cywilnego. Natomiast w razie powzięcia przez Prezydenta Miasta C. wątpliwości co do aktualnego, stałego pobytu syna skarżącej w przedmiotowym lokalu na organie spoczywał obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w trybie art. 15 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych i wydania stosownego orzeczenia o wymeldowaniu małoletniego B.S. w przypadku stwierdzenia zaistnienia przesłanek warunkujących dopuszczalność wydania takiej decyzji. Reasumując powyższe rozważania należy skonstatować, że pozbawione podstaw prawnych było orzekanie o odmowie zameldowania B.S. na pobyt stały w lokalu nr [...] położonego przy ul. D. w C. z jednoczesnym anulowaniem czynności materialno – technicznej w postaci rejestracji zameldowania w dokumentach ewidencji ludności. Na marginesie nadmienić należy, że zgodnie z art. 11 w/w ustawy zameldowanie następuje na wniosek zainteresowanego. W zastępstwie osoby obowiązanej do zameldowania się czynności zgłoszenia danych może dokonać członek rodziny, opiekun ustawowy lub faktyczny albo inna osoba. Natomiast w rozpatrywanej sprawie wniosek w zakresie meldunku B.S. w ogóle nie został złożony, więc wydanie rozstrzygnięcia w tej kwestii było całkowicie nieuzasadnione. Wskazane uchybienia wyczerpują przesłanki uwzględnienia skargi przewidziane treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Uchylenie zaś zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta C. w części dotyczącej wymeldowania B.S. nakłada na organ obowiązek ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z uwzględnieniem wyżej omówionych uwarunkowań. Sąd po myśli art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w uchylonej części. W pozostałym zaś zakresie skargę Sąd oddalił.