II SA/Gl 511/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant specjalista Ewa Bojarska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi R.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dozoru pojazdu oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., znak [...] Prezydent Miasta K. orzekł o nakazaniu R.Z. (dalej: skarżący) zapłatę kosztów, o których mowa w art. 130 a ust. 10 h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110 z późn. zm.), związanych z przechowywaniem, oszacowaniem wartości i likwidacją pojazdu marki [...] o nr rejestracyjnym [...], nr VIN: [...] za okres od 4 września 2010 r., do 22 marca 2016 r. w wysokości 63.955,12 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że 1 października 2009r. funkcjonariusz Komendy Miejskiej Policji w K. działając na podstawie art. 130a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110 z późn. zm.), wydał dyspozycję nr [...] usunięcia z drogi, pojazdu marki [...] o nr rejestracyjnym [...] z powodu kierowania pojazdem przez osobę znajdującą się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu. Pismami z 12 października 2009 r. oraz 25 września 2013 r. powiadomiono właściciela o usunięciu pojazdu z drogi. Został on też pouczony o skutkach nieodebrania pojazdu. Wymienione pisma powróciły jako niepodjęte w terminie. Postanowieniem z [...] r. sygn. akt nr [...] Sąd Rejonowy K., po rozpoznaniu wniosku, orzekł przepadek pojazdu na rzecz Miasta K. Po uprawomocnieniu się w/w postanowienia w [...]r. sygn. akt [...], pojazd został przekazany do stacji demontażu pojazdów celem jego utylizacji. Pismem z 2 października 2020 r. nr [...] powiadomiono właściciela o wszczęciu postępowania administracyjnego, a także wyznaczono mu siedmiodniowy termin do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym w celu wypowiedzenia się w jego zakresie. W dniu 4 grudnia 2020 r. do Wydziału Zarządzania Kryzysowego Urzędu Miasta K. po wcześniejszym zapoznaniu się z zebranym materiałem dowodowym wpłynął wniosek od pełnomocnika strony o umorzenie postępowania w przedmiocie kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem oszacowaniem wartości i likwidacją pojazdu marki [...], nr rej. [...]. Organ uzasadniając swoją decyzję wskazał, że zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 152, poz. 1018) postępowania w sprawach przejęcia na rzecz Skarbu Państwa własności pojazdów nieodebranych przez uprawnione osoby w terminie określonym w art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz.908 z pożn. zm.) w brzmieniu dotychczasowym (terminie 6 miesięcy od dnia ich usunięcia), niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się, a sprawy przekazuje właściwym starostom. Ponadto organ przytoczył treść orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 3 czerwca 2008 r., w sprawie P 4/06, które weszło w życie 11 czerwca 2009 r., a w którym stwierdzono niekonstytucyjność art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zakresie, w jakim dopuszczał odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu. Powyższy wyrok był przyczyną zmiany art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym. W konsekwencji, na skutek nowelizacji, od dnia 4 września 2010 r. w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach wymienionych w art. 130a ust 1 lub 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym - starosta występuje do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie powinno zawierać pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Po orzeczeniu przepadku przez sąd znajduje zastosowanie art. 130a ust. 10 h ustawy Prawo o ruchu drogowym i następuje obciążenie dotychczasowego właściciela stosownymi kosztami. Za datę początku okresu odpowiedzialności finansowej właściciela przyjęto dobę kolejną po dniu określonym przez art. 13 ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym i innych ustaw, czyli 4 września 2010 r., a data końcową dzień wydania prawomocnego postanowienia o przepadku pojazdu na rzecz miasta K. W wyniku złożonego przez skarżącego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i orzekło o nałożeniu na skarżącego obowiązku zapłaty kwoty w wysokości 17.925,00 zł tytułem obciążenia kosztami wynikającymi z przechowywania wskazanego pojazdu za okres od dnia 17 grudnia 2014 r. do dnia 22 marca 2016 r. Kolegium wskazało że zgodnie z art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2020 r, poz. 110 z. późn. zm.), obowiązującym od dnia 4 września 2010r. - koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Do 3 września 2010 r. problematykę usuwania, przemieszczania i blokowania pojazdów regulował kompleksowo art. 130a ust. 1-11 ustawy Prawo o ruchu drogowym, niezawierający ustępów 10 a - 101. Z kolei w art. 130 a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu sprzed 4 września 2010 r. znajdowała się norma dotycząca utraty własności pojazdu, zgodnie z którą pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy (przepadek ex lege). O przejściu tytułu własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa orzekał decyzją deklaratoryjną naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego (§ 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 191, poz. 1 377 ze zm.). Wskazano jednak należy, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 3 czerwca 2008 r. w sprawie P 4/06 (Dz. U. 2008 r. Nr 100, poz. 649), który wszedł w życie z dniem 11 czerwca 2010 r., stwierdził niekonstytucyjność art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zakresie, w jakim dopuszczał odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu. Powyższy wyrok był przyczyną wskazanej powyżej zmiany art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym. W konsekwencji, na skutek nowelizacji, od dnia 4 września 2010 r. w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach wymienionych w art. 130a ust. 1 lub 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym - starosta występuje do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie powinno zawierać pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Po orzeczeniu przepadku przez sąd znajduje zastosowanie art. 130a ust. 10 h ustawy Prawo o ruchu drogowym i następuje obciążenie dotychczasowego właściciela stosownymi kosztami. Wskazano, że w przedmiotowej sprawie dyspozycję wydano w dniu 1 października 2009 r., a więc przed wejściem w życie ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. Przepadek pojazdu na rzecz Miasta K. nastąpił natomiast na podstawie prawomocnego z dniem [...]r. postanowienia Sądu Rejonowego K. z dnia [...]r. sygn. akt [...]. Usunięcie pojazdu miało zatem miejsce po dniu wyeliminowania z obrotu prawnego przepisu art. 130a ust. 10 Prawo o ruchu drogowym regulującego przepadek ex lege (tj. po dniu 11 czerwca 2009 r.), a przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, w której jednoznacznie wskazano na obowiązek orzekania przepadku przez sąd w sytuacji usunięcia pojazdu tj. przed 4 września 2010 r. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 4/06 został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z 2008 r. Nr 100, poz. 649 w dniu 11 czerwca 2008 r. Zgodnie z punktem II wyroku przepis art. 130a ust. 10 Prawo o ruchu drogowym - w zakresie uznanym za niekonstytucyjny przez Trybunał (przepadku z mocy ustawy) - utracił moc z upływem roku od ogłoszenia wyroku TK w Dzienniku Ustaw RP, tj. z dniem 11 czerwca 2009 r. Powstała zatem sytuacja, w której po dniu wyeliminowania z obrotu prawnego przepisu art. 130a ust. 10 Prawo o ruchu drogowym regulującego przepadek ex lege (tj. po dniu 11 czerwca 2009 r.), a do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, w której jednoznacznie wskazano na obowiązek orzekania przepadku przez sąd w przypadku usunięcia pojazdu tj. do dnia 4 września 2010 r. - istniała swoista luka w prawie. Nie obowiązywał przepis zezwalający na przepadek z mocy ustawy (art. 130a ust. 10 Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym uznano go za niekonstytucyjny), a nie wprowadzono jeszcze ustawowej regulacji orzekania przepadku przez sąd w sytuacji nieodebrania pojazdu usuniętego z uwagi np. na powodowanie zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu. Nie istniała również jednoznaczna regulacja wskazująca, kto ponosi koszty przechowywania pojazdu w tym okresie (od dnia 11 czerwca 2009 r, do dnia 4 września 2010 r.). Zdaniem Kolegium, powyższą lukę w zakresie regulacji o ponoszeniu kosztów przechowywania pojazdu wypełnił art. 13 ustawy nowelizującej - obciążając tymi kosztami Skarb Państwa. Przed 4 września 2010 r. tj. dniem wejścia w życie ustawy z 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw - nie istniała podstawa prawna do obciążania właściciela pojazdu usuniętego z drogi jakimikolwiek kosztami z tego tytułu w drodze decyzji administracyjnej. Brak jest zatem podstaw prawnych do jakiegokolwiek obciążania właściciela kosztami, które powstały przed 4 września 2010 r. (tj. kosztami usunięcia z drogi i kosztami przechowywania do tego dnia). Powyższe oznacza tym samym, że właściciel pojazdu usuniętego z drogi w okresie od 11 czerwca 2009 r. do 4 września 2010 r. będzie ponosił koszty powstałe dopiero od 4 września 2010 r., gdyż tego dnia weszła w życie regulacja prawna przewidująca możliwość obciążenia w drodze decyzji administracyjnej właściciela pojazdu kosztami wynikającymi z art. 130a ust. 10 h ustawy Prawo o ruchu drogowym. Skarżący, którego pojazd został usunięty z drogi w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym 1 października 2009r., został skutecznie powiadomiony o skutkach nieodebrania pojazdu oraz o kosztach powstałych z tego tytułu dopiero 17 grudnia 2014 r., to brak jest podstaw do zastosowania konsekwencji administracyjnej w postaci obciążenia Strony kosztami przechowywania pojazdu powstałymi przed dniem 17 grudnia 2014 r. Kolegium uznało natomiast za zasadne obciążenie skarżącego kosztami przechowywania ww. pojazdu w wysokości 17.925,00 zł za okres od dnia 17 grudnia 2014 r. do dnia uprawomocnienia się orzeczenia o przepadku. Skargę na decyzję Kolegium złożył skarżący, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem, zarzucając mu naruszenie art. 130a ust. 10 h ustawy - prawo o ruchu drogowym poprzez jego zastosowanie pomimo iż w chwili usunięcia pojazdu przepis ten nie obowiązywał, oraz poprzez nałożenie na odwołującego kosztów przechowywania pojazdu, których swoim zachowaniem nie wywołał, lecz które powstały wskutek bezczynności organu oraz bezprawności legislacyjnej polegającej na nieuregulowaniu kwestii własności pojazdów usuniętych z drogi w trybie art. 130 a ustawy prawo o ruchu drogowym po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., P 4/06, pomimo iż w dniu 30 października 2009 roku skarżącemu doręczono zawiadomienie o usunięciu pojazdu, zaś przepisy obowiązujące w chwili usunięcia pojazdu przewidywały odpowiedzialność właściciela pojazdu za koszty przechowywania pojazdu tylko za okres sześciu miesięcy. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoją dotychczasową argumentację, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Istota sprawy sprowadza się do oceny prawidłowości decyzji organów orzekających wobec skarżącego w zakresie zwrotu kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i likwidacją pojazdu powstałych w okresie od 1 października 2009 r. (dyspozycja o usunięciu pojazdu skarżącego) do dnia 22 marca 2016 r. (czyli do dnia dzień uprawomocnienia się postanowienia sądu o przepadku pojazdu na rzecz Miasta K.) w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 3 czerwca 2008 r. w sprawie P 4/06 oraz przepisów przejściowych wprowadzonych do ustawy p.r.d. po zmianie brzmienia art. 130a p.r.d. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, za prawidłowe uznać należy ustalenia i wnioski poczynione przez organ II instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wskazano że przepis art. 130a ust. 10h p.r.d. w podanym brzmieniu obowiązuje od 4 września 2010 r. - na mocy art. 1 pkt 10 lit. k) ustawy zmieniającej z 2010 r. Do dnia 3 września 2010 r. problematykę usuwania, przemieszczania i blokowania pojazdów regulował kompleksowo art. 130a ust. 1-11 p.r.d., niezawierający ustępów 10a-10l. Z kolei w art. 130a ust. 10 p.r.d. w brzmieniu sprzed 4 września 2010 r. znajdowała się norma dotycząca utraty własności pojazdu, zgodnie z którą pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2 i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6-ciu miesięcy od dnia usunięcia uznawany był za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodził na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy (przepadek ex lege). O przejściu tytułu własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa orzekał decyzją deklaratoryjną naczelnik właściwego miejscowo urzędu skarbowego (§ 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów - Dz. U. nr 191, poz. 1377 ze zm.). Trybunał Konstytucyjny RP wyrokiem z 3 czerwca 2008 r. w sprawie P 4/06 (Dz. U. 2008 r. nr 100, poz. 649) stwierdził niekonstytucyjność art. 130a ust. 10 p.r.d. w zakresie, w jakim dopuszczał odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu. W konsekwencji, na skutek ustawy nowelizującej z 2010 r., od 4 września 2010 r. w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi w przypadkach wymienionych w art. 130a ust. 1 lub 2 p.r.d. - starosta występuje do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie powinno zawierać pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Po orzeczeniu przepadku przez sąd znajduje z kolei zastosowanie art. 130a ust. 10h p.r.d. przewidujący obciążenie dotychczasowego właściciela kosztami "zagospodarowania" pojazdu powstałymi od dnia wydania dyspozycji jego usunięcia. W odniesieniu do analizowanej sprawy, wskazać należy że pojazd skarżącego został usunięty z drogi w trybie art. 130a ustawy prawo o ruchu drogowym w dniu 1 października 2009 r. Natomiast skuteczne powiadomienie skarżącego o skutkach nieodebrania pojazdu, nastąpiło w dniu 17 grudnia 2014 r., stąd niedopuszczalne byłoby obciążanie skarżącego kosztami przechowywanie pojazdu powstałymi przed tą datą. Skarżący zarzuca zaskarżonej decyzji naruszenie art. 130a ust. 10h prawa o ruchu drogowym, poprzez jego zastosowanie, pomimo że w chwili usunięcia pojazdu, przepis ten nie obowiązywał. Przywołano jednocześnie, że w momencie doręczenia skarżącemu 30 października 2009 r., zawiadomienia o usunięciu pojazdu obowiązywały przepisy przewidujące odpowiedzialność właściciela pojazdu za koszty jego przechowywania tylko za okres sześciu miesięcy. W tym kontekście, Sąd orzekający w sprawie, stoi na stanowisku, że z art. 13 ustawy nowelizującej z 2010 r. wynika zasada ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie "nowej" ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie nowego brzmienia ustawy. Inaczej rzecz ujmując, z przepisu art. 13 ustawy nowelizującej wynika, że jeżeli 6-miesięczny termin z art. 130a ust. 10 p.r.d. w jego brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją upłynął w okresie między 11 czerwca 2009 r. a 4 września 2010 r., to koszty przechowywania pojazdu po upływie tego sześciomiesięcznego terminu i do dnia 4 września 2010 r. ponosi Skarb Państwa. Zauważyć należy, że w przypadku skarżącego, usunięcie pojazdu z drogi miało miejsce w okresie swoistej "luki w prawie", bowiem wyeliminowano z obrotu prawnego wspomnianym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego art. 130a ust. 10 prawa o ruchu drogowym, ale nastąpiło to przed 4 września 2010 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy z 22 lipca 2010 r. (o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw), w której to uregulowano obciążenie właściciela pojazdu usuniętego z drogi kosztami związanymi z usuwaniem tego pojazdu powstałych od momentu wydania dyspozycji usunięcia do zakończenia postępowania. W czasie usunięcia pojazdu nie obowiązywał już art. 130a ust. 10 h ustawy prawo o ruchu drogowym, na mocy którego pojazd przechodził ex lege na własność Skarbu Państwa, w konsekwencji termin 6 miesięczny przewidziany do odebrania pojazdu, a po upływie którego starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu, biegnie nadal od dnia usunięcia pojazdu. Po zmianie przepisów, w art. 130a ust. 1 prawa o ruchu drogowym starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Sąd podziela w pełni pogląd wyrażony przez organ, zgodnie z którym właściciel pojazdu usuniętego w okresie od 11 czerwca 2009 r. do 4 września 2010r., ponosi koszty powstałe najwcześniej od 4 września 2010 r., tego dnia weszła w życie regulacja odnosząca się do obciążenia w drodze decyzji administracyjnej kosztami z art. 130a ust. 10h ustawy prawo o ruchu drogowym. Ze względu na fakt, że warunkiem nałożenia na właściciela tych kosztów jest prawidłowe powiadomienie właściciela pojazdu o skutkach jego nieodebrania, w niniejszej sprawie nastąpiło to 17 grudnia 2014 r. i od tej daty dopuszczalne jest obciążenie skarżącego kosztami związanymi z nieodebraniem pojazdu. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.