II SA/Gl 514/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2013 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Wnioskiem z 26 kwietnia 2012 r. M. S. zwróciła się do Burmistrza T. o wymeldowanie jej męża A. S. z pobytu stałego w mieszkaniu przy ul. [...] w T. Podała, że mąż nadużywa alkoholu i jest agresywny. W roku 2008 został skazany na karę pozbawienia wolności, w grudniu 2010 r. wyrok został odwieszony i mąż miał zgłosić się w Areszcie, ale tego nie zrobił. W tym czasie wyprowadził się z domu i zamieszkał u siostry, od tego czasu do mieszkania nie wrócił. Zawiadomiony o wszczęciu postępowania A. S. w piśmie z 15 maja 2012 r. złożył wyjaśnienie. Podał, że w lokalu mieszkał od 40 lat, a wyrok Sądu przyznaje mu prawo do zajmowania 1 pokoju i korzystanie z kuchni oraz łazienki. W roku 2011 zachorował i zamieszkał u siostry w G., gdzie miał lepszy dostęp do opieki medycznej, przeszedł operację. Podał, że aktualnie przebywa w Areszcie Śledczym w G. i nie ma zamiaru się wymeldować. W dniu 14 czerwca 2012 r. zostały przeprowadzone oględziny lokalu. Stwierdzono, że mieszkanie składa się z 3 pokoi, z których jeden zajmuje córka D. S., drugi M. S., a w trzecim znajdują się stare meble, kartony z rzeczami syna oraz nieużywana odzież M. S. Stwierdzono brak rzeczy należących do A. S., także w kuchni i łazience. Trzeci pokój jest zakurzony i robi wrażenie pomieszczenia od kilku lat opuszczonego. Organ I instancji przesłuchał w charakterze strony M. S., która potwierdziła dane zawarte we wniosku w szczególności, że mąż od grudnia 2010 r. nie mieszka w lokalu. Dołączono do akt kopię prawomocnego wyroku SR w G. z [...] r., sygn. [...], którym uznano A. S. winnym przestępstwa znęcania psychicznego nad żoną M. i córką D., za co skazano go na karę ośmiu miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat. Złożono także kopię wyroku SO w G. z [...] r., sygn. [...], którym orzeczono separację M. S. i A. S. z winy pozwanego, a także określono sposób korzystania ze wspólnie zajmowanego mieszkania w T. przy ul. [...], przyznając m. in. pozwanemu prawo do wyłącznego korzystania z pokoju po lewej stronie patrząc od drzwi wejściowych, oraz oddalono powództwo o opróżnienie lokalu. W toku postępowania przesłuchano także świadków D. S., Z. M., F. G. Świadkowie potwierdzili opuszczenie mieszkania przez A. S.. D. S. podała, że opuszczenie mieszkania przez ojca miało miejsce w grudniu 2010 r. Pismem z 25 czerwca 2012 r. M. S. podtrzymała swój wniosek podając dodatkowo, że aktualnie toczy się kolejne postępowanie karne przeciwko jej mężowi o groźby karalne. Dołączyła kopię zawiadomienia SR w G. z czerwca 2012 r., skierowanego do M. S. jako pokrzywdzonej, informującego o terminie rozprawy w sprawie A. S. oskarżonego z art. 190 § 1 k.k. i art. 12 k.k. A. S. został zapoznany z aktami sprawy i pismem z 17 lipca 2012 r. oświadczył, że nie wnosi uwag do zebranego materiału. Zawnioskował o kierowanie korespondencji na adres przy ul. [...] w G., gdzie przebywa. Z materiału sprawy wynika, że postanowieniem z [...] r. sygn. [...] ([...]) SR w G. zarządził wobec skazanego A. S. wykonanie kary 8 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej prawomocnym wyrokiem z [...] r. sygn. akt [...] uznając, że nie wywiązuje się on z nałożonych wyrokiem obowiązków, nadużywa alkoholu, narusza porządek prawny, miały miejsce interwencje w miejscu zamieszkania ze względu na agresywne zachowanie wobec domowników. Skazany rozpoczął wykonywanie kary [...]r. Postanowieniem SO w G. z [...]r., sygn. [...] udzielono skazanemu A. S. zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego, orzeczonej wyrokiem SR w G., sygn. [...] i zobowiązano skazanego do pozostawania w miejscu stałego pobytu przy ul. [...] w G.. Decyzją z [...] r. Burmistrz T., na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą, orzekł o wymeldowaniu A. S. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w T. W uzasadnieniu wyjaśnił, że spełniona została przesłanka polegająca na opuszczeniu miejsca stałego pobytu bez wymeldowania. Opuszczenie to miało miejsce w roku 2010, jeszcze przed rozpoczęciem odbywania kary pozbawienia wolności. Potwierdzają to wyniki oględzin mieszkania i zeznania świadków. W dniu [...] r. A. S. został zwolniony z aresztu, a jako miejsce swego pobytu wskazał lokal w G. Opuszczenie mieszkania w końcu roku 2010 nie zanegował także zainteresowany, przyznając że opuścił mieszkanie, zamieszkał u siostry w G., tam też się leczył. Pod adresem w G. odbiera korespondencję oraz wskazał go jako miejsce pobytu stałego przy zwolnieniu z aresztu. Jego centrum życiowe nadal zatem, od roku 2010, koncentruje się w G. przy ul. [...]. Zwrócono uwagę, że postępowanie w przedmiocie wymeldowania nie dotyczy kwestii uprawnień do lokalu, lecz służy rejestracji miejsca pobytu osób. W odwołaniu od decyzji pełnomocnik A. S. wniósł o jej uchylenie, zarzucając przedwczesność, niewyjaśnienie okoliczności istotnych i błędy w ustaleniach faktycznych. Zwrócono uwagę, że strona nie mogła stawić się na oględzinach lokalu będąc poddana rygorem dozoru elektronicznego. W dacie opuszczenia mieszkania sytuacja życiowa strony była szczególna, albowiem nasilił się konflikt rodzinny, strona zapadła na zdrowiu i wymagała hospitalizacji, a następnie została osadzona w areszcie celem odbycia kary. Obecnie strona zamierza wrócić do mieszkania, musi jednak przewieźć tam urządzenia dozorujące. Z podanych względów decyzja jest przedwczesna. Wojewoda [...] zlecił organowi I instancji przeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego poprzez dokonanie ponownych oględzin lokalu, ustalenie daty okoliczności osadzenia w areszcie, ustalenie podstaw przyjęcia przez SO w G. w postanowieniu z [...] r., że miejscem stałego pobytu skazanego jest lokal w G. W toku czynności uzupełniających postępowanie dowodowe SO w G. podał, że A. S. z własnej inicjatywy podał adres siostry w G. przy ul. [...] jako miejsce odbywania kary w systemie dozoru elektronicznego. W dniu [...] r. przeprowadzono z udziałem obu stron oględziny lokalu. Stwierdzono brak rzeczy osobistych A. S. w mieszkaniu. Pokój przeznaczony do wyłącznego korzystania przez A. S. znajdował się w stanie analogicznym jak podczas pierwszych oględzin, wykazywał cechy opuszczenia. A. S. podał, że nadal mieszka w G. przy ul. [...]. Do akt dołączono także nadesłane odpisy: wyrok SR w G. z [...]r., sygn. [...] i postanowienie SO w G. z [...] r. sygn. [...] ([...]), a także formularz obliczenia kary wprowadzonej do wykonania. Ustalono także w oparciu o pismo SR w G. z [...]r., że sprawa o sygn. [...] dotycząca A. S. oskarżonego o czyn z art. 207 § 1 k.k. nadal się toczy i nie zapadł w niej wyrok. Zainteresowany dołączył do akt kartę wypisową z [...]r., z której wynika, że przebywał w szpitalu w K. od [...] do [...] r. Zaskarżoną decyzją z [...] r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu opisał przebieg postępowania i zebrany materiał oraz twierdzenia stron. Na tej podstawie Wojewoda stwierdził, że fakt nieprzebywania skarżącego w miejscu zameldowania nie wynika z aresztowania i pozbawienia wolności, gdyż lokal opuścił wiele miesięcy przed aresztowaniem. Okoliczności rodzinne dotyczące konfliktu, jak również odbyte leczenie nie dowodzą braku dobrowolności w opuszczeniu lokalu. Organ II instancji zwrócił uwagę, że kwestia dobrowolności w opuszczeniu miejsca zameldowania ma znaczenie w sytuacji, gdy pojawia się wątpliwość co do okoliczności i przyczyn zmiany miejsca pobytu. W niniejszej sprawie takich wątpliwości nie ma, bo bezspornie skarżący wyprowadził się z własnej woli, zamierzając poprawić komfort życia i uniknąć sytuacji konfliktowych. Skarżącemu została także zapewniona możliwość uczestniczenia, w miarę możliwości, w czynnościach procesowych, był zaznajomiony z aktami sprawy i mógł swobodnie zgłaszać swoje uwagi. W skardze do sądu administracyjnego pełnomocnik A. S. wniósł o uchylenie decyzji Wojewody [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił, że błędnie przyjęto istnienie podstaw do wymeldowania, podczas gdy materiał nie wskazuje na dobrowolne opuszczenie lokalu, i to w sposób trwały. W uzasadnieniu podniesiono, że zgodnie z twierdzeniami skarżącego, opuszczenie mieszkania było wymuszone konfliktem z rodziną. Skarżący podupadł na zdrowiu, a nie mógł liczyć na pomoc rodziny. Z tego powodu wprowadził się do siostry. W wyniku starań żony zarządzono wykonanie kary pozbawienia wolności, co przedłużyło okres nieobecności w mieszkaniu. Usunięcie jego rzeczy z mieszkania odbyło się bez jego udziału. Nadto odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego wymagało uzyskania zgody współlokatorów na zamontowanie urządzeń dozorujących. Żona takiej zgody odmówiła, wobec czego zmuszony był podać adres siostry jako miejsce stałego pobytu. Na rozprawie w dniu 31 lipca 2013 r. pełnomocnik skarżącego podał, że opuszczenie mieszkania w grudniu 2010 r. nie było dobrowolne, zaś w zakresie braku zgody żony i córki na montaż urządzeń dozorujących bazuje na twierdzeniach skarżącego, nie dysponuje na to żadnymi dokumentami. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. rozważył, co następuje: Podstawę prawną do wydania decyzji administracyjnej orzekającej o wymeldowaniu stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce stałego pobytu i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Instytucja ta pozostaje zatem w związku z wprowadzonym przez ustawę obowiązkiem meldunkowym. Obowiązek ten, zgodnie z art. 4 ustawy, polega zarówno na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego, jak i wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Ustawa odróżnia zatem pobyty stały i czasowy, dając zainteresowanym możliwość elastycznego i zgodnego ze stanem faktycznym ewidencjonowania miejsca pobytu. Jest to zgodne z podstawowym zadaniem ewidencji, jakim jest rejestrowanie faktycznego miejsca pobytu obywateli. Aby cel ten mógł być osiągnięty, a ewidencja aktualna, jej stan winien odzwierciedlać rzeczywisty stan faktyczny związany z miejscem pobytu, nie zaś utrzymywać wpisy nieaktualne i sprzeczne ze stanem faktycznym. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy, w tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce stałego pobytu, zaś miejscem stałego pobytu jest zamieszkanie pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy). Pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego pod innym adresem (art. 7 ust. 1 ustawy). Wątpliwości co do charakteru pobytu rozstrzyga organ gminy (art. 8 ust. 2 ustawy). Do kompetencji organu administracji należy też ocena, czy doszło do opuszczenia miejsca stałego pobytu uzasadniającego wymeldowanie w trybie administracyjnym. W przekonaniu Sądu orzekające w sprawie organy nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów, przyjmując że doszło do zmiany miejsca stałego pobytu przez skarżącego. Skarżący nie neguje przy tym, że zmiana miejsca pobytu miała miejsce w grudniu 2010 r., zatem na długo przed osadzeniem w styczniu 2012 r. w areszcie. Okoliczność ta potwierdza, że w sprawie nie ma miejsce wyłączenie przewidziane w art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy. Nie pozbawienie wolności było powodem opuszczenia mieszkania. Skarżący przyznaje, że zrobił to w celu uniknięcia konfliktów i zapewnienia sobie lepszego komfortu życia i opieki w chorobie. Wbrew stanowisku skarżącego nie można jednak przyjąć, że z tych względów opuszczenie lokalu zostało wymuszone i pozbawione elementu zamiaru zmiany miejsca pobytu. Dowody zebrane w sprawie potwierdzają, że źródłem konfliktów rodzinnych było zachowanie skarżącego. Nie można zatem uznać go za ofiarę sytuacji przymusowej, ale raczej za sprawcę okoliczności skłaniających go do zmiany miejsca zamieszkania. Nie znajduje się w sytuacji przymusowej i nie działa wbrew własnej woli i zamiarom osoba, która własnym zachowaniem doprowadziła do konfliktu. Skarżący winien był liczyć się z konsekwencjami i wpływem swego zachowania na mir domowy, stosunek do niego członków rodziny i w konsekwencji brak komfortu zamieszkiwania. Opuszczenie lokalu w takiej sytuacji nie może być kwalifikowane jako przymusowe i pozbawione elementu zamiaru. Skrzący nadal mieszka pod innym adresem, który nadto wskazuje jako adres stałego pobytu. W tej sytuacji zasadne jest uznanie, że doszło do opuszczenia miejsca zameldowania i skoncentrowania przez skarżącego jego spraw życiowych w innym miejscu. Utrzymywanie fikcji zamieszkania w miejscu zameldowania nie służy utrzymaniu ewidencji w stanie aktualności i uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu. Zasadnie przy tym organy wskazały, że wymeldowanie nie pozostaje w żadnym związku z tytułem do lokalu, zatem w przypadku powrotu do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, skarżący – pod warunkiem legitymowania się tytułem do jego zajmowania – będzie mógł dokonać zameldowania, tak aby dane w ewidencji odpowiadały stanowi faktycznemu. Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.