II SA/Gl 514/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2019 r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczeń wychowawczych oddala skargę. Burmistrz Miasta Z. decyzją z [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 1, art. 2, art. 4, art. 5, art. 7, art. 8, art. 10, art. 13, art. 18, art. 20, art. 21, art. 22, art. 28 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r. poz. 185 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił M. W. przyznania świadczenia wychowawczego na A. W. na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. oraz przyznał takie świadczenie na I. W. we wskazanym okresie. W motywach tego rozstrzygnięcia organ przedstawił wysokość dochodów członków rodziny i stwierdził, że wynosi on 3542,39 zł, co w przeliczeniu na osobę daje kwotę 885,60 zł, która jest wyższa od kryterium dochodowego wynoszącego 800 zł przy ubieganiu się o świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko. Z decyzją tą nie zgodził się skarżący, który pismem z [...] r. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej. W odwołaniu tym podkreślił, że organ pierwszej instancji ustalając dochód rodziny nie uwzględnił wysokości alimentów płaconych na rzecz osoby uprawnionej. Zaakcentował, że składając wniosek o przyznanie przedmiotowego zasiłku dołączył zaświadczenie od komornika, z którego wynika jaka kwota została przekazana na rzecz osoby będącej poza gospodarstwem domowym. W odwołaniu tym podkreślił, że kontaktował się z licznymi organami i potwierdzono mu, że takie odliczenie występuje. W końcowej części odwołania podkreślił, że kierując się treścią art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci od dochodu 10627,2 zł odjąć należy 2370 zł (płaconych alimentów) co daje kwotę 8257,2 zł, a podzielone przez 12 miesięcy kwotę 688,1 zł, a tym samym spełnia wymóg do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przybliżył czynności procesowe podejmowane przed organem odwoławczym z udziałem skarżącego. W dalszej części uzasadnienia organ ten przywołał treść przepisów, które w jego ocenie mają zastosowanie dla podjęcia rozstrzygnięcia. W tej części uzasadnienia przybliżono przepisy dotyczące ustalania wysokości dochodu, a także pojęcia rodziny oraz odnoszące się do obliczania wysokości dochodu na osobę w rodzinie. Po przedstawieniu stanu faktycznego i normatywnego organ odwoławczy dokonał zestawienia i przeliczenia wysokości dochodów strony na osobę w rodzinie i w następstwie poczynionych działań matematycznych doszedł do przekonania, że obliczenia organu pierwszej instancji były prawidłowe. W tej części uzasadnienia organ odwoławczy odniósł się do alimentów płaconych przez skarżącego i doszedł do przekonania, że skarżący nie płaci bieżących alimentów, lecz jest to spłacanie zaległości na rzecz nowego funduszu alimentacyjnego. W tej sytuacji organ ten uznał, że organ pierwszej instancji zasadnie nie uwzględnił kwoty potrąceń dokonywanych przez komornika i nie odliczył tej kwoty od wysokości dochodów rodziny. Na potwierdzenie trafności swojego stanowiska organ odwoławczy odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych i przywołał liczne orzeczenia podejmowane w tym zakresie. W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że podnoszona trudna sytuacja materialna rodziny może stanowić przesłankę wystąpienia do właściwego organu z wnioskiem o przyznanie świadczenia z ustawy o pomocy społecznej. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący, który pismami z 23 stycznia 2019 r. oraz 1 lutego 2019 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wyraził niezadowolenie z otrzymanej decyzji jak również podniósł jej wadliwość w zakresie ustalenia wysokości dochodu na osobę w rodzinie. Ponownie podniósł, iż w jego przypadku powinny zostać odliczone alimenty płacone na rzecz osoby będącej poza gospodarstwem domowym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku- Białej wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zawarło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do postawionego w skardze zarzutu organ ten nie podzielił stanowiska skarżącego i wskazał, że w uzasadnieniu swojej decyzji zamieściło rozbudowaną argumentację przemawiającą za zajęciem takiego stanowiska. Pismem z [...] r. pełnomocnik skarżącego radca prawny A. T. wystąpił o uwzględnienie wniesionej skargi i zarzucił decyzji organów administracji naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędną interpretację i przyjęcie, że kwoty wyegzekwowanych w drodze egzekucji należności alimentacyjnych nie podlegają odliczeniu od dochodu rodziny. W motywach tego pisma przedstawił motywację przemawiającą za prezentowanym stanowiskiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 przywołanej powyżej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) wykazała bowiem, że zaskarżony akt odpowiada wymogom prawa. Na wstępie niniejszych rozważań przejdzie zauważyć, że przedmiotem kontroli są decyzje organów administracji, mocą których skarżącemu przyznano świadczenie wychowawcze na drugie dziecko, natomiast odmówiono mu przyznania tego świadczenia na starsze z dzieci. Skarżący zakwestionował decyzję organu pierwszej instancji tylko w zakresie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na starsze z dzieci, natomiast nie kwestionował przyznania tegoż świadczenia na drugie z dzieci. W tej sytuacji rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w zakresie przyznania świadczenia wychowawczego na drugie z dzieci stało się ostateczne i nie jest przedmiotem kontroli tutejszego Sądu. lstota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do tego, że organy administracji obu instancji odmówiły skarżącemu przyznania świadczenia wychowawczego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do jego otrzymania. W rozpoznawanej sprawie akta sprawy przekazane Sądowi zawierają pełną dokumentację sporządzoną przez organ pierwszej instancji jak również przez organ odwoławczy. Z dostępnych akt wynika, że skarżący stanowi rodzinę wspólnie z żoną oraz dwójką dzieci urodzonych w [...] i [...] roku. Ustalony w sprawie dochód tej rodziny nie budzi wątpliwości, ponieważ podstawowe kwoty nie są kwestionowane przez organy administracji jak również przez samego skarżącego. Z informacji zawartych w rozstrzygnięciach organów obu instancji wynika, że miesięcznie wynosi on 3542,39 zł i na osobę daje kwotę 885,60 zł, która jest wyższa od kwoty uprawniającej do otrzymania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się wyłącznie do jednego elementu, a mianowicie do tego, czy w przypadku rodziny skarżącego od ustalonego dochodu należy dokonać odliczeń płaconych alimentów. Na marginesie można jedynie zauważyć, że w aktach administracyjnych zalega zaświadczenie wystawione przez komornika sądowego, z którego wynika jaka jest kwota potrąceń przez niego dokonywanych z wynagrodzenia skarżącego jak również znajduje się inny dokument, w którym wyszczególniono wszystkie składniki potrąceń dokonywanych przez komornika. Odnosząc się do postawionego w skardze zarzutu sprowadzającego się do pominięcia przez organy obu instancji odliczenia od wysokości dochodu płaconych na rzecz innej osoby alimentów, przyjdzie zauważyć, że z jednej strony zarzut ten jest częściowo zasadny. Organy administracji obu instancji uznały, że cała kwota potrąceń dokonywanych przez komornika, nie może być uwzględniona. Ze stanowiskiem takim skarżący się nie godzi i domaga się odliczenia całości tej kwoty. Analiza obowiązujących unormowań w tym zakresie jest jasna, albowiem po myśli art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci pojęcie dochodu na gruncie tej ustawy oznacza dochód w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Po myśli art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych dochodem w rozumieniu tej ustawy jest dochód po odliczeniu kwot płaconych alimentów na rzecz innych osób. Oznacza to, że wskazany przepis stanowi, iż od dochodu odliczyć należy płacone alimenty. Organy obu instancji w swoich rozstrzygnięciach stanęły na stanowisku, że z tą sytuacją spotykamy się wyłącznie wówczas, gdy osoba zobowiązana dobrowolnie uiszcza ciążące na niej alimenty. Stanowisko takie organy oparły na licznych orzeczeniach sądów administracyjnych. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w części stanowisko prezentowane w orzecznictwie, jednakże uznaje, że odliczeniu takiemu podlegają również alimenty płacone za pośrednictwem komornika. Innymi słowy, jeżeli komornik w ramach zajęć komorniczych potrąca kwotę bieżących alimentów, to wysokość tych alimentów spełnia wymogi wynikające z treści przywołanego przepisu. Podkreślić trzeba bowiem, że w przepisie tym brak jest bliższego sformułowania stanowiącego, iż płacenie alimentów musi przybierać formę dobrowolną. Tym samym jeżeli bieżące alimenty są egzekwowane i komornik potrąca je z wynagrodzenia osoby zobowiązanej, to tym samym spełniony został wymóg umożliwiający odliczenie takiej kwoty od dochodu rodziny ustalonego dla potrzeb analizowanego świadczenia. Przedstawione powyżej rozważania pozwalają stwierdzić, że zarzuty pełnomocnika skarżącego w znacznym stopniu są zasadne, a prezentowana argumentacja zbieżna ze stanowiskiem przyjętym przez Sąd. W konsekwencji uchybienie takie może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i stanowić podstawę uwzględnienia wniesionej skargi. Stosownie bowiem do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przesłanką uwzględnienia skargi jest naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że nie każde naruszenie przez organ administracji przepisów prawa materialnego stanowi podstawę uwzględnienia skargi wnoszonej do sądu administracyjnego, a jedynie takie naruszenie tych przepisów, które miało wpływ na wynik podjętego rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie jak już zostało zaznaczone organy administracji dokonały wykładni art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w związku z art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób naruszający obowiązujące reguły i tym samym dopuściły się jego naruszenia. W tej sytuacji rozważyć należy, czy naruszenie to wpłynęło na wynik sprawy. Jak zostało podniesione powyżej organy administracji obu instancji nie odliczyły od dochodu rodziny płaconych bieżąco alimentów na rzecz osoby uprawnionej. W tej sytuacji rozważenia wymaga to, czy po odliczeniu wskazanej kwoty rodzina skarżącego będzie uprawniona do skutecznego ubiegania się o świadczenie wychowawcze na pierwsze z posiadanych dzieci. Sąd dokonał z urzędu takich przeliczeń i w następstwie tych działań arytmetycznych ustalił, że miesięczny dochód rodziny wynosi 3 292,39 zł, co w przeliczeniu na osobę daje kwotę 823,10 zł miesięcznie. Tak ustalona kwota dochodu w dalszym ciągu przekracza kryterium uprawniające do otrzymania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Przedstawione powyżej rozważania pozwalają zatem stwierdzić, że organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, które jednakże nie miało wpływ na wynik sprawy. Do takiego wniosku skłania fakt, że nawet po odliczeniu płaconych przez skarżącego alimentów dochód na jedną osobę w rodzinie jest wyższy od kryterium uprawniającego do otrzymania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie. W konsekwencji uwzględnienie wniesionej skargi skutkowałoby wydaniem przez organy administracji publicznej analogicznego rozstrzygnięcia, a tym samym brak jest podstaw dla uwzględnienia wniesionej skargi. Skarżący w pismach do organu odwoławczego oraz w skardze do tutejszego Sądu zamieścił wyliczenie, z którego wynika, że spełnia wymogi do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Uznać należy, że wyliczenie to obarczone jest wadami, które uniemożliwiają jego uwzględnienie. Po pierwsze skarżący uwzględnił jako dochód kwotę 10 627 zł, przy czym kwotę taką skarżący uzyskał mnożąc kwotę 885,6 zł przez 12 miesięcy. Takie ujęcie jest możliwe do przyjęcia, jednakże skarżący winien mieć w polu widzenia to, że jest to dochód na osobę w rodzinie, a zatem dochód rodziny jest wyższy, gdyż w jego przypadku rodzina składa się z czterech osób i dopiero pomnożenie tak ustalonego dochodu na osobę przez cztery da dochód rodziny. W dalszej części swoich działań skarżący ustalił finalną wysokość płaconych alimentów i wyniosła ona 2370 zł w skali roku i odjął ją od dochodu liczonego na osobę w rodzinie. Takie ujęcie jest nieprawidłowe, ponieważ winien odjąć tę kwotę od dochodu finalnego rodziny, czyli nie od 10627,2 zł lecz kwoty czterokrotnie wyższej. Kierując się sposobem liczenia proponowanym przez skarżącego kwotę płaconych alimentów także należy podzielić przez cztery i dopiero można ją odjąć od dochodu na osobę w rodzinie. Oznacza to, że od kwoty 10627,2 zł odjąć należy kwotę 592,5 zł co da kwotę 10034,7 zł i dopiero tę kwotę można podzielić na dwanaście miesięcy, co da kwotę 835,00 zł, a zatem wyższą od kryterium dochodowego przewidzianego dla tego typu świadczenia. W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, nie można skutecznie zarzucić organom naruszenia prawa, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd również z urzędu nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, jak również przepisów prawa materialnego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.