II SA/Gl 514/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 października 2024 r. sprawy ze skargi M. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 27 lutego 2024 r. nr SKO.IV/424/209/2024 w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Postanowieniem z 27 lutego 2024 r. nr SKO.IV/424/209/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej działając na podstawie art. 113 § 1 i art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego sprostowało oczywistą omyłkę w decyzji własnej z 29 stycznia 2024 r. nr SKO.IV/424/84/2024 wydanej w sprawie z wniosku M. H. (dalej jako strona lub skarżąca) o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad jej niepełnosprawnym ojcem, określając, że na str. 1: w wierszu 15 jest "[...]", a powinno być "[...]" oraz w wierszu 31 jest [...]", a powinno być "[...]". W uzasadnieniu tego aktu wskazano, że stosownie do brzmienia powołanego wyżej art. 113 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej może sprostować w drodze postanowienia błędy pisarskie, rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach i postanowieniach. W tym kontekście wskazano, że w treści powołanej decyzji z 29 stycznia 2024 r. wystąpiła oczywista omyłka polegająca na nieprawidłowym oznaczeniu numeru decyzji organu pierwszej instancji z 2 stycznia 2024 r. (która została tą decyzją uchylona), a w konsekwencji niniejszy błąd należało sprostować w trybie wspomnianego przepisu. Niezadowolona z powyższego postanowienia strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się jego uchylenia oraz stwierdzenia nieważności decyzji, której postanowienie to dotyczy. Podkreśliła bowiem, że objęte zaskarżonym aktem błędy nie są oczywistymi omyłkami pisarskimi, gdyż dotyczą numeru decyzji wielokrotnie nieprawidłowo powołanego w decyzji sprostowanej, co wskazuje, że numer taki został przez organ użyty świadomie, a w rezultacie sprostowanie doprowadziło w istocie do zmiany merytorycznej treści decyzji. Równocześnie skarżąca wywiodła, że "znajdujące się w obiegu prawnym decyzje pogłębiają brak zaufania obywateli do organów administracji publicznej", zaś kwestionowane postanowienie zostało uzasadnione w sposób niepełny i niedostateczny albowiem nie wynika z niego dlaczego ten sam stan faktyczny i prawny uzasadnia "różne decyzje w analogicznych sytuacjach". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska zajętego w kwestionowanym przez stronę postanowieniu. Kolegium zaakcentowało, że prowadziło wiele spraw dotyczących ustalenia dla skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad jej rodzicami oraz zaprezentowało w sposób szczegółowy cały szereg decyzji i postanowień, jakie wydało w zakresie przedmiotowych spraw na przestrzeni lat 2023 i 2024. W tych ramach między innymi wyjaśniło, że decyzją z 24 listopada 2023 r. nr SKO.IV/424/2692/2023 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z 29 września 2023 r., nr [...] rozstrzygającą o odmowie przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem. Postępowanie zakończone powołaną decyzją z 24 listopada 2023 r. zostało następnie wznowione postanowieniem z 10 stycznia 2024 r. (z uwagi na przedstawienie przez stronę nowych dowodów), po czym wydano decyzję z 29 stycznia 2024 r., nr SKO.IV/424/2950/2023, mocą której uchylono zarówno powołaną decyzję z 24 listopada 2023 r. jak i poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjną z 29 września 2023 r. oraz orzeczono o przyznaniu skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 18 do 30 listopada 2023 r., w kwocie 1.065,20 zł oraz na okres od 1 do 19 grudnia 2023 r., w wysokości 1.506,60 zł. Równocześnie organ odwoławczy wskazał, że w międzyczasie, a mianowicie 2 stycznia 2024 r. Prezydent Miasta B. wydał decyzję nr [...], mocą której zmienił wspomnianą na wstępie decyzję własną nr [...] z 29 września 2023 r., w ten sposób, że przyznał stronie świadczenie pielęgnacyjne na okres od 1 do 30 listopada 2023 r., w kwocie 2.458 zł oraz na okres od 1 do 19 grudnia 2023 r., w kwocie 1.506,60 zł, jednak wskazana decyzja z 2 stycznia 2024 r. (po wniesieniu przez stronę dowołania) została uchylona a postępowanie umorzone z uwagi na zastosowanie przez organ pierwszej instancji błędnego trybu, o czym rozstrzygnięto w decyzji Kolegium z 29 stycznia 2024 r., nr SKO.IV/424/84/2024. Dodatkowo zasygnalizowano, że skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargi na wydane przez organ drugiej instancji, powołane wyżej: decyzję z 24 listopada 2023 r. obie decyzje z 29 stycznia 2024 r., jak również na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w tej sprawie. W tym miejscu Kolegium podniosło, że zaskarżonym postanowieniem sprostowano oczywistą omyłkę pisarską we wspomnianej decyzji z 29 stycznia 2023 r., nr SKO.IV/424/84/2024 prawidłowo stosując art. 113 § Kodeksu postępowania administracyjnego. Zaznaczono bowiem, że przedmiotem sprostowania decyzji w trybie powołanego przepisu mogą być wady nieistotne, czyli jak wielokrotnie wskazywano w literaturze przedmiotu oraz w judykaturze - takie, które mają charakter jedynie techniczny, nie wpływają na merytoryczną treść rozstrzygnięcia, w tym na kształtowanie praw i obowiązków w sferze prawa materialnego i w przypadku, gdy popełniony błąd stanowi efekt rozbieżności pomiędzy zamierzeniem organu a doborem poszczególnych słów lub cyfr dla określenia nie budzących wątpliwości faktów. Zdaniem organu odwoławczego omyłka sprostowana zaskarżonym postanowieniem należy właśnie do takich nieistotnych błędów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Z brzmienia art. 145 § 1 powołanej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może natomiast kierować się tu względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie nie podlega uwzględnieniu. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) wykazała bowiem, że kwestionowany przez stronę akt odpowiada wymogom prawa. Rozpoznając skargę strony w pierwszej kolejności przyjdzie zauważyć, że z mocy art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który nie ma w niniejszym przypadku zastosowania). Należy wyjaśnić, że wyrażony w tym unormowaniu nakaz "rozstrzygnięcia w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem oceny innej sprawy administracyjnej, niż ta, w której wniesiono skargę (vide: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt I FSK 227/17, publ. Lex nr 2312988). W tym kontekście wymaga podkreślenia, że skoro przedmiotem wniesionej przez stronę skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z 27 lutego 2024 r. o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji administracyjnej tego organu z 29 stycznia 2024 r., ocenie Sądu może zostać poddana jedynie prawidłowość rozstrzygnięcia zawartego we wskazanym postanowieniu. Poza zakresem kontroli Sądu pozostają natomiast wszelkie merytoryczne kwestie związane z prawem strony do świadczenia pielęgnacyjnego, jak również rozstrzygnięcia o tym prawie zawarte w wydanych przez organy obydwu instancji decyzjach administracyjnych. Sąd nie jest zatem władny odnieść się do wyrażonego w skardze wniosku o uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji, która została zaskarżonym postanowieniem sprostowana, jako że nie mieści się to w granicach niniejszej sprawy w rozumieniu art. 134 powołanej ustawy wyznaczone jej przedmiotem, którym jest rzeczone postanowienie prostujące z 27 lutego 2024 r. Dokonując oceny legalności tego postanowienia trzeba wskazać, że stosownie do treści art. 113 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Ustawodawca nie sprecyzował jakie błędy mogą podlegać sprostowaniu w trybie tego przepisu natomiast zgodnie z jednolitym stanowiskiem wyrażonym w judykaturze oraz w doktrynie błąd pisarski rozumiany jest jako widoczne, niezamierzone i niewłaściwe użycie słowa lub określenia, zastosowanie niewłaściwej pisowni bądź też pominięcie wyrazu lub litery. Błąd rachunkowy odnosi się natomiast do wykonania nieprawidłowej operacji matematycznej lub mylnych obliczeń matematycznych. Z kolei omyłki to inne postacie wadliwości decyzji administracyjnej o podobnym charakterze do wymienionych błędów. Kluczowe znaczenie ma to, aby wszystkie te wady miały charakter techniczny i nieistotny, a w rezultacie, by ich sprostowanie nie prowadziło do zmiany rozstrzygnięcia lub znaczącej modyfikacji stanu faktycznego ustalonego w sprawie. Ponadto błędy pisarskie, rachunkowe i omyłki powinny być oczywiste, czyli łatwo dostrzegalne, niewymagające przeprowadzenia badań. Oczywistość danej nieprawidłowości wynika z jej natury lub z porównania wady z innymi okolicznościami, które nie budzą wątpliwości. Dopiero spełnienie tych wymogów otwiera drogę do sprostowania decyzji administracyjnej" (patrz: wyrok NSA z dnia 11 października 2017 r. sygn. akt II OSK 2530/16, Lex nr 2379083). Orzeczenie prostujące nie może służyć weryfikacji wad orzeczenia o charakterze merytorycznym. Jego celem pozostaje naprawa zaburzonego związku pomiędzy wolą (zamierzeniem) organu, a jego wadliwym, błędnym uzewnętrznieniem i to wyłącznie w odniesieniu do pewnego specyficznego, nieistotnego charakteru wady zawartej w samym orzeczeniu (vide: wyrok NSA z 4 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 3192/19, publ. LEX nr 3308131). Sanowanie decyzji w drodze sprostowania może więc dotyczyć w istocie jedynie jej strony formalnej, a nie błędów co do meritum rozstrzygnięcia, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a zatem co do ustalenia obowiązującego prawa, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (vide: Z. Kmieciak, J. Wegner, M. Wojtuń - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz - uwagi do art. 113 publ. Lex oraz wyrok WSA w Warszawie z 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1883/20, publ. Lex nr 3175892). Dopuszczalne jest przy tym prostowanie tego rodzaju omyłek oraz błędów zawartych zarówno w sentencji, jak i w uzasadnieniu decyzji, bowiem dopiero łącznie te elementy stanowią decyzję administracyjną (patrz: wyrok NSA z dnia 13 marca 1998 r. sygn. akt I SA/Lu 1091/96, publ. Lex nr 33532). W rozpoznanej sprawie sprostowanie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej nr SKO.IV/424/84/2024 z 29 stycznia 2024 r. sprowadziło się do skorygowania użytego zarówno w sentencji jak i w uzasadnieniu tego aktu, numeru decyzji pierwszoinstancyjnej wydanej przez Prezydenta Miasta B. z 2 stycznia 2024 r., która została mocą wspomnianej decyzji z 29 stycznia 2024 r. uchylona. Przedmiotowa omyłka polegała na dwukrotnym oznaczeniu numeru powołanej decyzji z 2 stycznia 2024 r. jako "[...]" podczas gdy jej prawidłowy numer brzmiał "[...]". Powołano tu więc nieprawidłowo numer innej decyzji pierwszoinstancyjnej, która wydana została w sprawie 29 września 2023 r. (rozstrzygającej o odmowie przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego). Zdaniem składu orzekającego powyższą omyłkę należy zakwalifikować jako wadę nieistotną i oczywistą. O jej oczywistości świadczy bowiem już sama treść zawartego w treści prostowanej decyzji z 29 stycznia 2024 r. błędnego sformułowania brzmiącego: "po rozpatrzeniu sprawy z odwołania Pani M. H. (...) od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia 02.01.2024 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji z dnia 29.09..2023 r. nr [...]..." Błąd ten sprowadzał się więc do dwukrotnego powołania tego samego numeru, podczas gdy nie budzi wątpliwości, że przedmiotem prostowanej decyzji Kolegium z 29 stycznia 2024 r. SKO.IV/424/84/2024 było uchylenie decyzji z 2 stycznia 2024 r., mocą której organ pierwszej instancji zmienił swoją wcześniejszą decyzję z 29 września 2023 r. o numerze [...] Proste porównanie z treścią przedmiotowej decyzji zmieniającej z 2 stycznia 2024 r. (jej odpis został nadesłany do tutejszego Sądu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej w odpowiedzi na stosowne wezwanie z 8 października 2024 r.) wskazuje natomiast jednoznacznie, że nosiła ona numer [...], co oznacza, że w prostowanej decyzji z 29 stycznia 2024 r. Kolegium określając jej numer jako "[...]" - czyli taki sam jak decyzji z 29 września 2023 r., która uległa na jej mocy zmianie, popełniło oczywisty błąd pisarski. W tym stanie rzeczy stwierdzić przyjdzie, że dokonana zaskarżonym postanowieniem rektyfikacja decyzji z 29 stycznia 2024 r. nie rzutuje w sposób istotny ani na prawa i obowiązki strony ani też na zawarty w prostowanej decyzji opis ustaleń stanu faktycznego. Nie można tu także mówić o istotnej ingerencji w merytoryczną treść przedmiotowej decyzji czy też o modyfikacji zawartego w niej rozstrzygnięcia i wbrew twierdzeniom strony nie sposób zgodzić się, aby cokolwiek w tym zakresie zmieniał fakt, iż opisana wyżej omyłka popełniona została w dwóch miejscach. Zważywszy wszystkie powołane wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa w stopniu mogącym uzasadniać jego wzruszenie i dlatego działając na podstawie art. 132 oraz art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł o oddaleniu skargi. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 powyższej ustawy z uwagi na fakt, iż przedmiotem skargi jest postanowienie.