II SA/Gl 519/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant Starszy sekretarz Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2012 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. W złożonym w dniu 22 listopada 2006 r. wniosku B. S. i A. F. wnieśli o zwrot na ich rzecz jako spadkobierców H. F. wywłaszczonej działki nr [...] karta mapy [...] położonej w D. przy ul. [...]. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 136 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1987 r. o gospodarce nieruchomościami ( obecnie Dz. U. Nr 102 z 2010 r. poz. 651 ze zm., zwanej dalej ustawą lub ustawą o gospodarce nieruchomościami ) Prezydent Miasta D. umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie. W następstwie wniesionego od tej decyzji przez B. S. i A. F. odwołania została ona uchylona w całości decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...]. Postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] r. do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy został wyznaczony Prezydent Miasta S. Po przeprowadzeniu w dniu 12 lutego 2010 r. oględzin nieruchomości oraz w dniu 11 marca 2010 r. rozprawy administracyjnej Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe z powołaniem się na treść art. 136 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Po rozpatrzeniu wniesionego od tej decyzji przez B. S. i A. F. odwołania została ona uchylona w całości a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...]. Organ odwoławczy stwierdził bowiem, że w postępowaniu nie brała udziału jedna ze stron postępowania tj. Przedsiębiorstwo "A" Sp. z o.o. z siedzibą w W., będąca wieczystym użytkownikiem części objętej żądaniem zwrotu nieruchomości. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 136 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 105 § 1 i art. 268 Kpa ponownie umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że przejęcie od H. F. objętej wnioskiem o zwrot nieruchomości nastąpiło za odszkodowaniem na mocy decyzji Naczelnika Miasta w Z. z dnia [...] r. Zgodnie z decyzją z dnia [...] r. wydaną przez Naczelnika Powiatu w B. zatwierdzającą plan realizacyjny przedmiotowa nieruchomość była niezbędna pod budowę Zespołu Szkół Zawodowych w Z. przy ul. [...]. Spadkobiercami po poprzedniej właścicielce nieruchomości H. F. są wnioskodawcy B. S. i A. F. po ½ części. W dacie wywłaszczenia nieruchomość stanowiła działkę nr [...] o pow. 4040 m2. Obecnie wchodzi ona w obszar działek ozn. nr [...] o pow. 10979 m2 i nr [...] o pow. 27074 m2, k.m. [...]. Działka nr [...] stanowi własność Gminy D. – Kw [...]. Również działka nr [...] stanowi własność tej Gminy w użytkowaniu wieczystym "A" Sp. z o.o. w S. – Kw [...]. Jak wynika z dokonanych oględzin objęta postępowaniem nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Dalej organ pierwszej instancji stwierdził, że pismem z dnia 22 listopada 2005 r. Prezydent Miasta D. skierował do H. F. informację o zamiarze przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel informując ją jednocześnie o możliwości złożenia w terminie 3 miesięcy wniosku o jej zwrot. Ponieważ pismo to nie zostało podjęte w terminie Prezydent Miasta D. podał tę informację do publicznej wiadomości przez jej wywieszenie na tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego w D. ( w dniach od 8 lutego do 8 maja 2006 r. ) oraz przez ogłoszenie w dniu 3 lutego 2006 r. w dzienniku "C". Termin do złożenia wniosku o zwrot upłynął zatem zgodnie z treścią art. 136 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami dnia 9 maja 2006 r. Wniosek taki w tym terminie nie został złożony. W odwołaniu od tej decyzji B. S. i A. F. zarzucili, iż niezgodnie z prawem część wywłaszczonej nieruchomości została oddana w użytkowanie wieczyste "A" Sp. z o.o. w W. O zamiarze przeznaczenia nieruchomości na inny cel niż cel wywłaszczenia nie została powiadomiona B. S., zaś zawiadomienie A. F. zawiera uchybienia formalno-prawne. Nadto zdaniem odwołujących się organy naruszyły w toku postępowania treść art. 44 i art. 49 kpa. Wojewoda [...] odwołania tego nie uwzględnił iż zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 i art. 105 kpa w zw. z art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia opisał przebieg dotychczasowego postępowania oraz przedstawił ustalenia faktyczne zgodne z ustaleniami poczynionymi przez organ pierwszej instancji. Dalej powołując się na treść art. 136 ust. 1,2 i 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami stwierdził, że zawiadomienia poprzedniej właścicielki nieruchomości lub jej spadkobierców o zamiarze użycia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu dokonano zgodnie z treścią art. 8 tej ustawy i art. 49 kpa przez ogłoszenie dnia 3 lutego 2006 r. w dzienniku "C", ogłoszenie na stronie internetowej Urzędu Miasta D. oraz wywieszenie ogłoszenia na tablicy ogłoszeń tego Urzędu od 8 lutego 2006 r. do 8 maja 2006 r. Wcześniej pismo z dnia 22 listopada 2005 r. informujące o zamiarze przeznaczenia nieruchomości na inny cel i o możliwości złożenia w terminie 3 miesięcy wniosku o zwrot zostało wysłane do H. F. Ponieważ jednak Prezydent Miasta D. ustalił w oparciu o dane Biura Ewidencji Ludności UM w D., że zmarła ona 2 grudnia 1993 r. to pismo takie zostało później zaadresowane również na zameldowanego pod tym samym adresem jej syna A. F. Pomimo dwukrotnego awizowania korespondencja ta nie została jednak przez niego podjęta. Zdaniem organu należało jednak przyjąć, że doręczenie to zostało dokonane skutecznie zgodnie z treścią art. 44 kpa. Ponieważ nie ustalono jednocześnie innych spadkobierców H. F. to o zamiarze przeznaczenia nieruchomości na inny cel dokonano stosownych ogłoszeń. Zdaniem Wojewody ponieważ wniosek o zwrot nie został złożony w terminie 3 miesięcy od dnia zawiadomienia o możliwości zwrotu, to roszczenie o zwrot wygasło zgodnie z treścią art. 136 ust. 5 ustawy. Wszczęte późniejszym wnioskiem o zwrot postępowanie jako bezprzedmiotowe należało zdaniem Wojewody umorzyć na podstawie art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 136 ust. 5 ustawy. Stwierdził nadto organ odwoławczy, że bez wpływu na prawidłowość kontrolowanego rozstrzygnięcia pozostaje zarzut niezawiadomienia spadkobierców poprzedniego właściciela o oddaniu nieruchomości w użytkowanie wieczyste. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Wojewody [...] B. S. i A. F. wnieśli o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją Prezydenta Miasta S. oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. W skardze podnieśli zarzuty sformułowane co do zasady już wcześniej w odwołaniu. Precyzując zarzut niepowiadomienia następców prawnych poprzedniej właścicielki o zamiarze oddania w 1994 r. części nieruchomości w użytkowanie wieczyste powołali się skarżący na naruszenie treści art. 34 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Zdaniem skarżących z uwagi na treść art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami istniał po stronie Prezydenta Miasta D. obowiązek ustalenia wszystkich spadkobierców zmarłej H. F., czego nie dokonano w odniesieniu do skarżącej, chociaż była ona zameldowana na terenie D. Również zawiadomienie skarżącego o zamiarze przeznaczenia nieruchomości na inny cel było nieprawidłowe skoro faktycznie pismo w tym przedmiocie zostało sformułowane na nazwisko H. F. Uzasadniając zarzut naruszenia przez organy orzekające treści art. 44 i 49 kpa skarżący podnieśli, że zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób zawiadomienia w rozumieniu art. 49 kpa powinien polegać na wywieszeniu zawiadomienia w miejscach ogólnodostępnych w dzielnicy Z. tj. na słupie ogłoszeniowym przy ul. [...] oraz na tablicy ogłoszeń przy dworcu PKP. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji. Prawomocnym postanowieniem z dnia 14 września 2011 r. sygn. akt II SA/GL 519/11 Sąd odrzucił skargę A. F. Rozpoznając skargę B. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem wbrew jej zarzutom brak jest zdaniem Sądu dostatecznych podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa skutkującym jej wzruszenie, a tylko pod tym względem podlega ona kontroli w postępowaniu sądowym zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). W świetle stanu prawnego i faktycznego rozpoznawanej sprawy przesądzające znaczenie dla jaj załatwienia i rozpoznania skargi ma rozstrzygnięcie kwestii czy zasadnie organy orzekające oparły się na treści art. 136 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Na to pytanie należało udzielić zdaniem Sądu pozytywnej odpowiedzi. Należy bowiem podzielić stanowisko organów, że w sprawie doszło do zawiadomienia skarżących w trybie art. 136 ust. 2 tej ustawy o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Doszło przy tym do tego przy wykorzystaniu treści art. 49 kpa w związku z art. 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby Prezydent Miasta D. posiadał wiarygodną informację co do spadkobierców zmarłej w 1993 r. H. F. – poprzedniej właścicielki wywłaszczonej nieruchomości. W oparciu o dane z Biura Ewidencji Ludności UM w D. ustalono jednak, że pod adresem pod którym H. F. zamieszkiwała zameldowany jest jej syn A. F., który ewentualnie mógłby być jej spadkobiercą. Z tego też powodu na jego nazwisko wysłano na ten adres zawiadomienie o jakim mowa w art. 136 ust. 2 ustawy, które wcześniej było wysłane na ten sam adres H. F. Pomimo dwukrotnego awizowania przesyłka z tym zawiadomieniem nie została jednak przez A. F. podjęta, pomimo tego, że był on i jest pod tym adresem zameldowany na pobyt stały ( kserokopia koperty i dowodu awiza potwierdzające fakt wysłania zawiadomienia i jego niepodjęcia przez adresata – karta 73 i 74 akt sądowych, potwierdzenie zameldowania – k. 51 akt sądowych ). W konsekwencji należało przyjąć, że zawiadomienie to zostało doręczone skutecznie A. F. w trybie art. 44 kpa. Wobec awizowania przesyłki dnia 12 stycznia 2006 r. i ówczesnego brzmienia art. 44 kpa pismo z zawiadomieniem należało uznać za doręczone adresatowi dnia 19 stycznia 2006 r. Termin trzech miesięcy do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości upłynął zatem dla A. F. dnia 19 kwietnia 2006 r. Zdaniem Sądu nie ma w tej kwestii istotnego znaczenia, że w kopercie adresowanej na A. F. znajdowało się zawiadomienie adresowane na H. F., w sytuacji gdy wynikała z niego w jednoznaczny sposób informacja o jakiej mowa w art. 136 ust. 2 ustawy i pouczenie o wynikających z art. 136 ust. 5 ustawy skutkach niezłożenia wniosku o zwrot w przewidzianym tam terminie. Wbrew twierdzeniom skargi brak jest podstaw do przyjęcia, że Prezydent Miasta D. wiedział, iż spadkobiercą zmarłej H. F. jest skarżąca, co zobowiązywałoby ten organ do podjęcia czynności zmierzających do ustalenia jej adresu celem osobistego doręczenia jej zawiadomienia o jakim mowa w art. 136 ust. 2 ustawy, z pouczeniem o skutkach z art. 136 ust. 5. Dla wykazania tego twierdzenia skarżąca nie naprowadziła żadnych dowodów. Nie ma znaczenia, że skarżąca była również zameldowana na terenie D., a to w sytuacji gdy nosi ona inne nazwisko niż jej zmarła matka i nie zostało wykazane aby organ zawiadamiający wiedział, iż jest ona jej spadkobiercą. W konsekwencji w związku z treścią art. 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami zasadnie Prezydent Miasta D. dokonał ogłoszenia o zamiarze przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel w drodze obwieszczenia o jakim mowa w art. 49 kpa. Należy przy tym zwrócić uwagę, że przepis ten nie precyzuje jak to obwieszczenie ma być realizowane. W szczególności nie wynika z niego aby realizacja ta miała nastąpić w sposób opisany w skardze. Opisane przez skarżącą miejscowe sposoby ogłaszania informacji odnoszą się przy tym zdaniem Sądu nie do obwieszczania o jakim mowa w art. 49 kpa a do innych zwyczajowo przyjętych sposobów publicznego ogłaszania o jakich mowa w tym przepisie. Zdaniem Sądu brak jest też podstaw do przyjęcia aby sama treść dokonanego obwieszczenia naruszała obowiązujące w tym względzie wymogi ( wynikające z art. 136 ust. 2 i 5 ustawy ). Niewątpliwie chodzi jednak o sposób obwieszczenia umożliwiający zainteresowanym zapoznanie się z zawartą w nim informacją. Zdaniem Sądu wymóg ten spełnia zarówno umieszczenie ogłoszenia na tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego w D. jak i na stronie internetowej tego Urzędu, do których to informacji może mieć dostęp każdy zainteresowany. Dodatkowo dokonano również w dniu 9 lutego 2006 r. ogłoszenia w prasie ogólnokrajowej – dzienniku "C". W związku z treścią ogłoszenia wywieszonego na tablicy ogłoszeń UM w D. należało przyjąć, że określony w art. 136 ust. 5 ustawy termin do złożenia wniosku o zwrot upłynął 8 maja 2006 r. ( ogłoszenie w dzienniku "C" nie mającym charakteru lokalnego nie rozpoczynało bowiem zdaniem Sądu biegu tego terminu ). Nawet gdyby przyjąć, że bieg tego terminu powinien być liczony od ostatniego dnia wywieszenia ogłoszenia na tablicy ogłoszeń UM w D. tj. od 8 maja 2006 r. to upływał on dnia 8 sierpnia 2006 r. gdy tymczasem wniosek o zwrot wpłynął do Urzędu Miejskiego w D. dopiero 21 listopada 2006 r., a więc w czasie gdy roszczenie o zwrot zgodnie z treścią art. 136 ust. 5 ustawy już wygasło. Zasadnie zatem organy uznały, że w takiej sytuacji postępowanie w przedmiocie żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jako bezprzedmiotowe powinno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 136 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W odniesieniu do zarzutów skargi należy dodatkowo podnieść, że w sprawie nie mogło dojść do naruszenia treści art. 34 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. z 1974 r. Nr 10 poz. 64 ze zm.), który to przepis nie obowiązywał ani w dacie orzekania przez organy w niniejszej sprawie ani też w 1994 r., kiedy to doszło do ustanowienia na części wywłaszczonej i objętej wnioskiem o zwrot nieruchomości prawa użytkowania wieczystego na rzecz uczestniczki postępowania "A" Sp. z o.o. w W. W tym przedmiocie odnośnie tej części wywłaszczonej nieruchomości mogła mieć ewentualnie wówczas zastosowanie treść art. 47 ust. 4 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. z 1991 r. Nr 30 poz. 127 ze zm.). Z urzędu należy jednak stwierdzić, że jak wynika z zalegającego w aktach administracyjnych odpisu z Księgi wieczystej Nr [...] prawo użytkowania wieczystego działki nr [...], w skład której wchodzi część objętej wnioskiem o zwrot nieruchomości, zostało ujawnione w tej księdze na rzecz tej uczestniczki 8 czerwca 1994 r. Do tej części wywłaszczonej nieruchomości ma zatem zastosowanie treść art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W oparciu o ten przepis postępowanie o zwrot, również tej części wywłaszczonej nieruchomości, podlegało zatem także umorzeniu jako bezprzedmiotowe, nawet gdyby przyjąć, że do ustanowienia prawa wieczystego użytkowania doszło z naruszeniem treści art. 47 ust. 4 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Z tych wszystkich względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). su.