II SA/Gl 52/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.),, Asesor WSA Tomasz Dziuk, Protokolant sekretarz sądowy Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2022 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia egzaminu praktycznego na prawo jazdy oddala skargę. Decyzją z dnia 30 sierpnia 2021 r. nr [...] Marszałek Województwa Śląskiego unieważnił egzamin państwowy praktyczny na prawo jazdy kategorii "C" przeprowadzony w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K. w dniu [...] r. wobec M. G. (adresat decyzji, strona) przez egzaminatora R. M.. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że 18 grudnia 2020 r. do Kancelarii Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego wpłynął wyrok Sądu Rejonowego w D.sygn. akt [...] z dnia 1 grudnia 2020 r., prawomocny z dniem 9 grudnia 2020 r., w treści którego stwierdzono, że zdający egzamin (punkt XXXIX) uzyskał w dniu 21 lipca 2005 r. pozytywne zaliczenie praktycznego egzaminu na prawo jazdy kategorii "C" przeprowadzonego przez R. M., "który działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, w związku z pełnieniem funkcji publicznej - egzaminatora na prawo jazdy, przyjął za pośrednictwem innej osoby korzyść majątkową w wysokości nie niższej niż 200 zł za naruszenie przepisów prawa - Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (...) i pozytywnie zaliczył egzamin, pomimo przeprowadzenia tego egzaminu niezgodnie z wymogami". Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zarzucił organowi I instancji naruszenie szeregu przepisów prawa materialnego i procesowego, co następnie szeroko uzasadnił. Podniósł w szczególności, że zaskarżona decyzja została wydana wyłącznie w oparciu o wyrok Sądu Rejonowego w D. sygn. akt [...] z dnia 1 grudnia 2020 r., a ponadto ingeruje w prawa nabyte. Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazało, że zgodnie z treścią art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1268) marszałek województwa w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli: 1. egzaminowi została poddana osoba, o której mowa w art. 50 ust. 2 (art. 72 ust. 1 pkt 1); 2. był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik (art. 72 ust. 1 pkt 2). Podkreśliło, że choć wskazany przepis wszedł w życie z dniem 19 stycznia 2013 r. to jednak znajduje on w sprawie zastosowanie z uwagi na zasadę aktualności podstawy prawnej decyzji administracyjnej (tożsamości prawnej). Podstawa aktualna odpowiada w warstwie treściowej podstawie tkwiącej w obowiązującej na dzień przeprowadzania egzaminu normie art. 112 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r.. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Ten ostatni przepis przyznawał marszałkowi województwa podstawę prawną do unieważnienia egzaminu państwowego przeprowadzonego niezgodnie z przepisami. Biorąc pod uwagę datę egzaminu wskazało, że szczegółową regulację sposobu przeprowadzania wówczas egzaminu na prawo jazdy zawierało wówczas rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. Nr 150, poz. 1681). Badając stan faktyczny sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach ustaliło, że wyrokiem Sądu Rejonowego w D. z dnia 1 grudnia 2020 r., sygn. akt: [...] (prawomocnym z dniem 9 grudnia 2020 r.) uznano R. M. winnym tego, że działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami w dniu 1 marca 2008 r., w związku z pełnieniem funkcji publicznej- egzaminatora na prawo jazdy, przyjął za pośrednictwem innej osoby korzyść majątkową w wysokości nie niższej niż 200 zł za naruszenie przepisów prawa - Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. Nr 217, poz. 1834 z 2005 r.) i pozytywne zaliczenie stronie egzaminu na prawo jazdy kategorii "C", pomimo przeprowadzenia tego egzaminu niegodnie z wymogami (pkt XXXIX wyroku). Ze wspomnianego rozporządzenia wynika, że już samo złożenie propozycji przyjęcia korzyści materialnej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu powinno skutkować zakończeniem egzaminu poprzez wystawienie oceny negatywnej. W przypadku złożenia takiej propozycji wynik egzaminu powinien być negatywny bez względu na stan wiedzy i umiejętności osoby egzaminowanej. Powyższe wynika z regulacji zawartej w § 18 ust. 7 pkt 2 w zw. z § 18 ust. 10 pkt 2 ww. rozporządzenia. Zgodnie bowiem z § 18 ust. 7 pkt 2 rozporządzenia egzaminator odmawia przeprowadzenia egzaminu, jeżeli: osoba zgłaszająca się na egzamin: zaproponowała egzaminatorowi przyjęcie korzyści materialnej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu Z kolei zgodnie z § 18 ust. 10 pkt 2 rozporządzenia w przypadku określonym w: ust 7 pkt 2 (...) - przyjmuje się, iż osoba uzyskała negatywny wynik egzaminu. Zatem działanie opisane powyżej w wyroku karnym miało wpływ na wynik egzaminu. W rozpatrywanej sprawie doszło bowiem do przyjęcia przez egzaminatora korzyści majątkowej za pozytywne zaliczenie egzaminu. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył jej adresat reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć obu instancji zarzucił SKO w Katowicach naruszenie: 1) art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego zgodnie z interesem strony w sposób wszechstronny i dokonanie ustaleń jedynie w oparciu o treść prawomocnego orzeczenie Sądu Rejonowego w D., Wydział II Karny, sygn. [...] z dnia 1 grudnia 2020 r. w przedmiocie skazania instruktora nauki jazdy R. M. z pominięciem ustaleń w kwestii niekaralności skarżącego, 2) art. 72 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez błędne zastosowanie w sytuacji niewykazania przesłanek do unieważnienia egzaminu przeprowadzonego w dniu 21 lipca 2005 r. na prawo jazdy kat. C, do którego przystąpił skarżący, co podważa zasadę państwa prawnego, chroniącego prawa nabyte. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 112 ust. 1 pkt ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (według stanu prawnego na dzień zdarzenia będącego przyczyną unieważnienia egzaminu skarżącego – Dz. U. z. 2005 r. Nr 108, poz. 908) "nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów państwowych sprawuje wojewoda". Jednocześnie w świetle ust. 2 pkt 2 tego artykułu "organ sprawujący nadzór może w szczególności przerwać lub unieważnić egzamin państwowy prowadzony niezgodnie z przepisami". W obecnym stanie prawnym problematyka ta jest regulowana przepisami ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021, poz. 1212). Zgodnie jej art. 72 ust. 1 pkt 2 "marszałek województwa, w drodze decyzji administracyjnej, unieważnia egzamin państwowy, jeżeli [...] był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik". Z przepisów powyższych wynika jednoznacznie, że w trakcie ich obowiązywania (do chwili obecnej) podmiot sprawujący nadzór nad przeprowadzaniem egzaminów na prawo jazdy posiadał i posiada uprawnienie do unieważnienia egzaminu. Wedle przepisów ustawy Prawo o ruchy drogowym mogło to następować jeśli przedmiotowy egzamin był przeprowadzony niezgodnie z przepisami. Obecnie, rozwinięto przesłanki unieważnienia egzaminu o sformułowanie "a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik". Szczegółowe zagadnienia związane z przeprowadzaniem egzaminu na prawo jazdy, na dzień zdarzenia będącego przyczyną unieważnienia egzaminu skarżącego (co słusznie zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze) regulowało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów (Dz. U. Nr 150, poz. 1681). Zgodnie z jego § 18 ust. 7 pkt 2 lit. b) "egzaminator odmawia przeprowadzenia egzaminu, jeżeli [...] osoba zgłaszająca się na egzamin [...] zaproponowała egzaminatorowi przyjęcie korzyści materialnej w zamian za uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu". W takim przypadku przyjmuje się, że osoba uzyskała negatywny wynik egzaminu (§ 18 ust. 10 pkt 2). Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy uznać, że rozstrzygnięcia organów administracji w sprawie są prawidłowe. W drodze wyroku karnego ustalono, że przed egzaminem skarżącego doszło do wręczenia egzaminatorowi korzyści majątkowej, której celem było zapewnienie pozytywnego wyniku egzaminu strony. Ta okoliczność jest bezsporna. Należy zwrócić uwagę, że wydarzenie to nie było tylko zaproponowaniem korzyści majątkowej, ale również jej dokonaniem (wręczeniem "w imieniu" skarżącego oraz przyjęciem przez egzaminatora.). Nie ulega wątpliwości, że egzamin z dnia 21 lipca 2005 r., w świetle przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz wspomnianego rozporządzenia, nie powinien się w ogóle odbyć. I jako przeprowadzony z naruszeniem przepisów prawa winien być unieważniony. Nie ma wpływu na ocenę prawną tego zdarzenia fakt, że obecnie problematyka unieważnienia egzaminu ma prawo jazdy jest regulowana przepisami ustawy o kierujących pojazdami. Doprecyzowana tam przesłanka unieważnienia egzaminu "a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik" potwierdzają zasadność rozstrzygnięć podjętych w sprawie rozstrzygnięć. Wspomniane rozporządzenie Ministra Infrastruktury wyraźnie określało, że nawet zaproponowanie korzyści majątkowej musiało skutkować negatywnym wynikiem egzaminu. A naganne zachowanie zarówno skarżącego oraz egzaminatora doprowadziły do tego, że wynik ten był pozytywny. Trudno zatem twierdzić, że ujawnione w trakcie postępowania karnego okoliczności nie miały wpływu na wynik egzaminu. Sąd uznaje zarzuty skargi za zupełnie nieuzasadnione. Nie wiadomo przede wszystkim co miało by być celem "postępowania dowodowego zgodnie z interesem strony w sposób wszechstronny". Jak wyżej wykazano, w oparciu o zebrany materiał dowodowy można bezspornie wykazać, iż wręczenie korzyści majątkowej egzaminatorowi miało wpływ na wynik egzaminu. Z tego samego powodu nie doszło do naruszenia art. 72 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami, gdyż wskazana tam przesłanka została wykazana. Mając na uwadze powyższe rozważania, uznając, że skarga jest bezzasadna Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.