II SA/Gl 520/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę. Decyzją z dnia [...] roku nr [...] Starosta M. na podstawie art. 105 § 1 kpa w związku z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 ze zm.), dalej powoływana jako "ustawa" – po rozpatrzeniu wniosku J. J. – umorzył postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość drogową położoną w M. ozn. nr ewid. [...], obręb M. W motywach organ podał, że J. J. pismem z dnia 28 marca 2011 roku wystąpiła o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość nr [...], położoną w M., zajętą pod drogę gminną. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] roku stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę M. z dniem 1 stycznia 1999 r. nieruchomości oznaczonej nr [...] o pow. 0,0256 ha, która powstała z podziału działki nr [...], karta mapy nr [...]. W decyzji tej stwierdzono, że prawo współwłasności przedmiotowej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 roku przysługiwało K. K., W. K., T. K., J. L. i Z. J. Natomiast spadek po zmarłej Z. J. nabyła w 1/3 wnioskodawczyni – J. J. Do dnia 31 grudnia 2005 roku do Urzędu Miasta M. żaden ze współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości nie złożył wniosku o wypłatę odszkodowania (pismo Burmistrza M. z 13 kwietnia 2011 roku). Ponieważ zgodnie z art. 73 ust. 4 ustawy odszkodowanie za nieruchomość drogową ustalone jest na wniosek złożony w okresie od 1 stycznia 2001 roku do 31 grudnia 2005 roku przez uprawnioną osobę, a po upływie tego terminu roszczenie wygasa co powoduje brak przedmiotu postępowania, postępowanie w sprawie podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Organ I instancji powołał się nadto na wyrok Trybunału Konstytucyjnego wydany w sprawie P 33/07 z dnia 15 września 2009 roku, który stwierdził, że "art. 73 ust. 4 ustawy w zakresie, w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 32 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP". Od powyższej decyzji J. J. złożyła w terminie odwołanie podnosząc, że decyzję uważa za krzywdzącą, naruszającą jej i pozostałych współwłaścicieli dobra materialne. Podała, że nie złożyła wniosku w terminie do 31 grudnia 2005 roku, bo nie była w odpowiednim czasie powiadomiona o takiej możliwości. Zdaniem odwołującej się ta ostatnia okoliczność świadczy o naruszeniu podstawowych obowiązków przez "urzędników wynikających z kpa". Wojewoda [...] decyzją ostateczną z dnia [...] roku na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 73 ustawy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu zaaprobował ustalenia faktyczne i ocenę prawną dokonaną przez organ I instancji. Odwołał się także do wyroku Trybunału Konstytucyjnego wydanego w sprawie sygn. akt P 33/07 wskazując, że z uzasadnienia tego wyroku wynika iż zdaniem Trybunału Konstytucyjnego wszystkie osoby które utraciły własność nieruchomości na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy miały możliwość zgłoszenia w określonym terminie (od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r.) roszczenia odszkodowawczego, niezależnie od tego czy została w tym okresie wydana decyzja wojewody (art. 73 ust. 3). Zdaniem organu orzekającego okoliczność nie poinformowania odwołującej się o terminie składania wniosków o wypłatę odszkodowania nie ma wpływu na rozstrzygnięcie. Z przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 roku obowiązek taki dla organów nie wynika, a Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 lipca 2004 roku, sygn. akt SK 11/02 zauważył, że osoby wywłaszczone miały w czasie faktycznego odjęcia własności możliwość dochodzenia swych praw, czego nie uczyniły. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca J. J., podobnie jak w odwołaniu podniosła, że zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca i w jej ocenie sprzeczna z art. 21, 32, 64 ust. 2 i 77 ust. 1 Konstytucji RP. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy wskazać, że postępowanie w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją zostało wszczęte na wniosek byłej współwłaścicielki nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Tym samym prawidłowo organy obu instancji prowadziły postępowanie w trybie art. 73 ustawy. Przedmiotowa nieruchomość – działka nr [...] – zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy przeszła bowiem z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 roku na własność Gminy M. Stosownie do art. 73 ust. 2 ustawy do wypłaty odszkodowania za przejętą nieruchomość drogową zobowiązana była Gmina M. W świetle ust. 4 art. 73, aby doszło do ustalenia i wypłaty odszkodowania koniecznym było złożenie wniosku przez właściciela nieruchomości w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie odszkodowawcze wygasło. Skarżąca tymczasem swój wniosek o odszkodowanie złożyła w dniu 28 marca 2011 roku, a zatem po upływie okresu określonego w art. 73 ust. 4 ustawy. Organy prawidłowo więc uznały, że wniosek o wypłatę odszkodowania nie mógł zostać merytorycznie rozpoznany. Postępowanie w sprawie było bezprzedmiotowe, bowiem na mocy art. 73 ust. 4 ustawy zaszedł już skutek materialnoprawny w postaci wygaśnięcia roszczenia odszkodowawczego za przejętą w trybie art. 73 ustawy nieruchomość drogową. W związku zaś ze stwierdzeniem bezprzedmiotowości postępowania uruchomionego spóźnionym wnioskiem skarżącej prawidłowo uznano, że postępowanie to należało umorzyć na mocy art. 105 § 1 kpa. Należy podkreślić, że określony w art. 73 ust. 4 ustawy termin do złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania za przejętą nieruchomość drogową jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu na zasadach określonych w przepisach kpa. W tej sytuacji podnoszona przez skarżącą okoliczność, że opóźnienie w złożeniu wniosku było brakiem wiedzy w zakresie obowiązywania art. 73 ustawy pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Bez znaczenia jest także okoliczność, że skarżąca do dnia złożenia wniosku (a najwcześniej do grudnia 2010 roku, co wynika z odwołania) nie posiadała wiedzy o pozbawieniu jej z mocy prawa współwłasności przedmiotowej nieruchomości. Przepis art. 73 ustawy jest bowiem przepisem powszechnie obowiązującym, a skutek w postaci przejścia własności nieruchomości drogowej na rzecz odpowiedniego podmiotu publicznoprawnego z dniem 1 stycznia 1999 roku nastąpił na mocy tego przepisu niezależnie od woli lub wiedzy stron. Ponadto przepis ten w świetle orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt: P/99, SK 11/02, K 43/07, K 47/07 i P 33/07 nie budzi wątpliwości co do zgodności z Konstytucją RP, w tym ze wskazanymi przez skarżącą jej przepisami. W tym stanie rzeczy Sąd nie miał podstaw do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego co oznacza oddalenie skargi na podstawie art. 151 ppsa. SW