II SA/Gl 521/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie WSA Elżbieta Kaznowska, NSA Ewa Krawczyk (spr.), Protokolant st. sekr. Małgorzata Orman, po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. C., E. C., A. C., K. T.-C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności wykonanych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną przez nią w mocy decyzję organu I instancji, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz J. C. [...] zł /[...] zł/ tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 105 § 1 kpa, umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie legalności obiektu murowanego – garażu zlokalizowanego na parceli w U. przy ul. A od strony zachodniej budynku mieszkalnego. W uzasadnieniu organ podał, że w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu [...].2003 r. parceli A ustalono jakimi jest ona zabudowana obiektami. W oparciu o oświadczenie rodziców obecnego współwłaściciela A. K. ustalono, że budynek mieszkalny pochodzi z 1928 r., a garaż zlokalizowany po jego zachodniej stronie został wykonany równocześnie. Ponieważ podana data realizacji garażu została zakwestionowana przez drugiego współwłaściciela J. C. w oparciu o zeznania świadków M. J., I. K. oraz H. Z. organ ustalił, że garaż istniał na nieruchomości już w 1936 roku. Ponieważ brak jest dowodów archiwalnych, a zeznania świadków były wiarygodne – zdaniem organu – z uwagi na znaczny upływ czasu, prowadzenie postępowania legalizacyjnego w stosunku do garażu jest bezprzedmiotowe. W odwołaniu J., E. i A. C. zakwestionowali ustalenia faktyczne organu I instancji z uwagi na oparcie ich na jednostronnym oświadczeniu państwa K. i zeznaniach świadków, które zostały złożone w formie nie przewidzianej procedurą. Podali, że sporny obiekt znajduje się na działce będącej ich współwłasnością, jest w złym sanie technicznym i grozi zawaleniem. W związku z tym – zdaniem odwołujących się - powołanie art. 105 § 1 kpa nie było uzasadnione. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 105 § 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W motywach organ podał, że w następstwie sądowego podziału fizycznego obiektów znajdujących się na działce A, stanowiącej współwłasność odwołujących się oraz państwa K., część przedmiotowego garażu wydzielona bramą garażową została przyznana państwu K., a część otwarta jako boks skarżącym. Obiekt ten powstał w okresie między 1936 a 1953 r., co wynika z prawidłowych ustaleń organu I instancji. Zarys garażu uwidoczniony jest obok budynku mieszkalnego /powstałego w 1928 r./ na mapie sytuacyjno-wysokościowej pozostającej w archiwalnych zasobach geodezyjnych. Z uwagi na upływ czasu brak jest możliwości stwierdzenia, czy obiekty: budynek mieszkalny i garaż zostały wykonane w oparciu o pozwolenie na budowę. W związku z tym obecnie organy nie mogą tego garażu traktować jako samowoli budowlanej i orzekać w sprawie jego legalizacji. Postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe należało więc umorzyć. Nadto organ wyraził pogląd, iż zgodnie z art. 61 Prawa budowlanego na współwłaścicielach ciąży obowiązek utrzymania obiektu budowlanego we właściwym stanie technicznym, a spory związane z wypełnieniem tego obowiązku należy rozstrzygnąć na drodze cywilnoprawnej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli J. C., E. C., A. C. i K. T.-C.. Domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji. Podnieśli, iż R. i A. K. nie są właścicielami garażu, a jedynie jego użytkownikami /powołano postanowienie SR w C. z dnia [...] r. sygn. akt [...]. Zdaniem skarżących garaż ten stanowi samowolę budowlaną, co ich zdaniem potwierdza postanowienie Starosty C. z dnia [...] r. zawieszające postępowanie administracyjne, w sprawie zgłoszenia J. C. zamiaru przystąpienia do zmiany usytuowania altany na działce A, z uwagi na zlokalizowanie na niej dwóch budynków gospodarczych bez wymaganego pozwolenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 11.01.2006 r. skarżący J. C. podtrzymał skargę i wyjaśnił, że sporny garaż nie przylega do budynku mieszkalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż przeprowadzona przez Sąd, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/, kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja i utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Już stan faktyczny, który został przyjęty przez organy jako ustalony, z jednej strony został zgromadzony z naruszeniem przepisów Rozdziału 4 Kpa, a z drugiej strony nie został on udokumentowany w aktach administracyjnych. Z uzasadnień obu decyzji wynika, że wniosek o wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie został złożony przez J. C. do protokołu oględzin z dnia [...] 2003 r. i że dotyczył on legalności garażu, a także jego złego stanu technicznego. Protokołu tego nie załączono do akt sprawy, mimo iż był on podstawą ustaleń organu oraz zarzutów skarżącego J. C.. Brak także w aktach sprawy mapy sytuacyjno-wysokościowej, pozostającej w archiwalnych zasobach geodezyjnych, na którą powołał się organ odwoławczy. Nie dołączono do akt szkicu z oględzin nieruchomości z zaznaczeniem znajdujących się na niej obiektów, w tym spornego garażu. Powyższe braki uniemożliwiły Sądowi dokonanie kontroli prawidłowości ustaleń organów orzekających, tym bardziej, że według twierdzeń skarżącego J. C. garaż użytkowany przez państwa K. nie przylega do budynku mieszkalnego, jak to wynika z zaskarżonej decyzji. Wątpliwości tych nie usuwają oświadczenia świadków /dołączone do akt/, z których wynika, że murowany budynek gospodarczy /M.J./, "przybudówka" /I. K./ przylega do budynku mieszkalnego. Określanie obiektu, który zgodnie z zaskarżoną decyzją, stanowił przedmiot postępowania różnymi nazwami /budynek gospodarczy, przybudówka, garaż/ także nie sprzyja prawidłowej ocenie zebranego materiału, tym bardziej że na nieruchomości istnieje dom mieszkalny i kilka innych obiektów o różnym charakterze. Nadto nie można przyjąć by M. J. oraz I. K. zostały przesłuchane w charakterze świadków. Nie zostały bowiem spełnione warunki z art. 83 § 3 kpa i art. 79 kpa. Zgodnie z tym ostatnim przepisem strona, a więc również skarżący, powinni być zawiadomieni o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem, a stronie służy prawo zadawania pytań świadkom i składania wyjaśnień. W związku z tym "zeznania" M. J. i I. K. mogą być potraktowane jako notatki urzędowe z rozmowy /J.K./; oświadczenie /M.J./; podobnie jak oświadczenie H. Z.. W postępowaniu organy orzekające całkowicie pominęły zarzuty skarżącego J. C. dotyczące stanu technicznego garażu. Zgodnie z art. 61 ustawy Prawo budowlane z dnia 7.07.1994 r /Dz.U. z 2003 r., nr 207, poz. 2016 z zm./, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2, a więc między innymi utrzymywać go w należytym stanie technicznym i estetycznym. W przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym – właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania obowiązku /art. 66 ust. 1 pkt 1/. W niniejszej sprawie nie ustalono, kto jest współwłaścicielem nieruchomości A. K. T.-C., jedna ze skarżących, twierdzi iż współwłaścicielką nieruchomości jest, a z akt wynika, że nie uczestniczyła ona w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji. O ile istotnie skarżąca ta jest współwłaścicielką to zaskarżona decyzja zostałaby wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W tym zakresie Sąd nie może jednak zająć stanowiska z uwagi na niewyjaśnienie przez organy orzekające do kogo należy działka oznaczona nr A. Z powyższych rozważań wynika, że postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 7, 75 § 1, 77 § 1, 79 i 83 § 3 kpa, a w związku z tym umorzenie postępowania było przedwczesne. Naruszenie wyżej wymienionych przepisów doprowadziło w konsekwencji do przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów /art. 80 kpa/ w tej części, w której organy podjęły zaskarżone rozstrzygnięcie i pominięcia kwestii stanu technicznego obiektu. Rozpoznając sprawę ponownie organy orzekające powinny uzupełnić materiał dowodowy o protokół oględzin z [...].2003 r., archiwalną mapę sytuacyjno-wysokościową; szkic z oględzin z zaznaczeniem obiektów na działce, w tym spornego garażu, a nadto poczynić ustalenia co do stanu technicznego garażu. Jeżeli organy uznają za celowe przesłuchanie świadków lub stron, czynności te powinny być przeprowadzone w sposób określony w Rozdziale 4 Kpa. Należy także ustalić właścicieli działki ponieważ wszyscy oni są stronami postępowania dotyczącego obiektów usytuowanych na niej. W przypadku gdy w następstwie przeprowadzonego postępowania organy dojdą do wniosku, że sporny garaż znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym to nakazy, o których mowa w art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego powinny zostać skierowane do R. i A. K. bowiem w postanowieniu z dnia [...] r. sygn. akt [...], którym częściowo zniesiono współwłasność, garaż został przyznany tym osobom do użytkowania. Nic nie uzasadnia obciążenia pozostałych współwłaścicieli obowiązkiem utrzymania garażu we właściwym stanie technicznym. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c, art. 134, art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 z zm./, dalej p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 p.p.s.a.