II SA/Gl 521/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska,, Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Protokolant referent - stażysta Joanna Wita, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2010 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę. Prezydent Miasta Z. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej decyzją nr SM.AS.7228-01/08 z dnia 16 listopada 2009 roku na podstawie art. 104, 105 i 107 kpa w związku z art. 129 ust. 5 pkt 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami ( t.j. Dz. U. z 2004 roku, nr 261, poz. 2603 z zm.) – po rozpatrzeniu wniosku A. H. – umorzył postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za części gruntu o pow. 160 m2 wchodzącą w skład nieistniejącej już działki nr [1], położonej w Z., obręb [...]. W uzasadnieniu organ orzekający podał, że decyzją Wojewody [...] z dnia [...] roku nr [...], wydaną w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz. U. nr 32, poz. 191 z zm.) zostało stwierdzone nabycie przez Gminę Z. z mocy prawa, nieodpłatnie prawo własności nieruchomości położonych w Z., obręb [...], opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], w której została wymieniona również działka nr [1]. Decyzja ta w konsekwencji odwołania A. H., a następnie decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej nr [...] z dnia [...]roku została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia Wojewodzie [...]. Wojewoda [...] w dniu [...] roku wydał decyzję nr [...], którą ponownie na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające (...) stwierdził nabycie przez Gminę Z. z mocy prawa z dniem [...] roku nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej [...] , w tym działki nr [1]. Decyzja powyższa wobec niewniesienia odwołania stała się ostateczna w dniu [...]roku. Zdaniem organu rozpoznając wniosek A.H. o odszkodowaniu należało ustalić czy został on pozbawiony tytułu prawnego do nieruchomości bez odszkodowania. Z zebranego materiału dowodowego, w tym decyzji Wojewody [...] z dnia [...]roku wynika, że żadna część działki nr [1] nie stanowiła własności A. H., a tym samym nie posiada on legitymacji do złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania, co skutkuje bezprzedmiotowością wszczętego postępowania a w konsekwencji jego umorzeniem. W odwołaniu i piśmie uzupełniającym z dnia [...] roku A. H. powołał się na przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną i ponownie wniósł o przyznanie mu odszkodowania. Twierdził, że działka nr [1] jest jego własnością; w latach 1995 nie było na niej fizycznie żadnej drogi. Zdaniem odwołującego się gmina nie mogła być właścicielem działki nr [1] pod drogę H. B. bowiem w 1995 roku droga przez jego działkę nie przebiegała. Droga ta powstała dopiero w 2000 roku. Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku nr [...]na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ podał, że roszczenia wnioskodawcy dotyczą części działki nr [1] , stanowiącej na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...]roku własność Gminy Z. , zajętej pod drogę publiczną. Wnioskodawca i jego poprzednicy prawni nigdy nie byli właścicielami spornej części nieruchomości i nie została ona przejęta przez podmiot publicznoprawny od tych osób. Właścicielem tej nieruchomości był na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 roku o terenowych organach jednolitej władzy państwowej ( Dz. U. nr 14 z 1950 roku ) Skarb Państwa, a następnie na podstawie decyzji Wojewody [...] z [...] roku Gmina Z. Wnioskodawca ani w obecnym postępowaniu, ani w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] roku nie wykazał aby jemu lub jego poprzednikom prawnym przysługiwało prawo własności jakiejkolwiek części działki nr [1]. Organ przytoczył treść art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku – Przepisy wprowadzające (...) i stwierdził, iż zgodnie z tym artykułem uwłaszczenie podmiotów publicznoprawnych nastąpiło z mocy prawa w sytuacji, gdy w dniu [...] roku nieruchomości te zajęte były pod drogi publiczne i pozostawały we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, lecz nie stanowiły ich własności. Ponieważ ani wnioskodawca, ani jego poprzednicy prawni, nie zostali pozbawieni własności przedmiotowej nieruchomości w drodze wywłaszczenia, ani nieruchomość ta nie została przejęta w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku, brak podstaw prawnych do przyznania odszkodowania. W skardze do Sądu A. H. podtrzymał swoje stanowisko co do tego, że działka nr [1] uległa zawłaszczeniu bez uprzedniego powiadomienia go i bez wypłacenia odszkodowania za przejęty grunt. Według skarżącego część jego działki nr [1] o powierzchni 160 m2 została zajęta przez Gminę Z. pod budowę odcinka drogi [...] w latach [...]. Wskazał, że pośrednio działki nr [1] dotyczy wyrok z dnia 11 kwietnia 2008 roku wydany w sprawie II SA/Gl 690/07. Pismem procesowym z dnia [...] roku, pełnomocnik skarżącego, który został ustanowiony przez Sąd z urzędu ( postanowienie z dnia 24 czerwca 2010 roku zarzucił naruszenie zaskarżoną decyzją art. 28 kpa przez przyjęcie, że skarżący nie posiada w sprawie legitymacji procesowej; art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez niezastosowanie tego przepisu, mimo pozbawienia skarżącego prawa do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania. W związku z tymi zarzutami pełnomocnik skarżącego domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi i postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją było odszkodowanie za część gruntu o powierzchni 160 m2 wchodzące w skład działki oznaczonej nr [1] o powierzchni 0,5415 ha położonej w Z. , obręb [...]. Z pisma skarżącego z dnia [...] roku, pisma z dnia [...] roku skierowanego do Ministra Infrastruktury, odwołania skarżącego z dnia [...] roku od decyzji organu I instancji, a także skargi do Sądu administracyjnego wynika, że istotnie domaga się on wypłaty odszkodowania za 160 m2 gruntu z działki nr [1] , który został zajęŧy pod budowę "nowego odcinka drogi [1] w latach [...]". Skarżący równocześnie twierdził, że druga część ulicy ( drogi ) [...] powstała na jego działkach nr [2] i nr [3]. Przede wszystkim należy stwierdzić, iż decyzją z dnia [...] roku nr [...]na którą powołały się organy obu instancji i która została załączona do akt sprawy, Wojewoda [...]stwierdził nabycie przez Gminę Z. z mocy prawa z dniem [...]roku nieodpłatnie między innymi własności nieruchomości położonej w granicach administracyjnych, Miasta Z., obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej w ewidencji gruntów nr [1]. Powyższa decyzja ostateczna uzyskała tytuł prawomocności bowiem w przewidzianym prawem terminie nie została złożona na nią skarga do sądu administracyjnego. Dopóki decyzja ta pozostaje w obiegu prawnym na jej podstawie należy stwierdzić, że działka nr [1] z dniem [...]r. stała się własnością Gminy Z. nieodpłatnie. Dlatego też roszczenie skarżącego kierowane do części tej działki to jest 160 m2, jako przyjętej na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku – Przepisy wprowadzające (...) jest nieuzasadnione. W trybie art. 73 wyżej wymienionej ustawy odszkodowanie było ustalone i wypłacone na rzecz osób, których pozbawiono prawa własności, w oparciu o stan faktyczny i prawny nieruchomości na dzień [...]roku. Zgodnie z art. 73 uwłaszczenie podmiotów publicznoprawnych na nieruchomości nastąpiło z mocy prawa w sytuacji, gdy w dniu [...]roku nieruchomości te zajęte były pod drogi publiczne i pozostawały we władaniu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, lecz nie stanowiły ich własności . Z decyzji Wojewody [...], nie podważonej przez skarżącego, który brał udział w postępowaniu zakończonym jej wydaniem, wynika, że działka nr [1] od dnia [...] roku stanowiła własność Gminy Z.. Tym samym nie zaistniały podstawy ( dopóki decyzje Wojewody [...] z dnia [...]roku pozostają w obiegu prawnym ) do objęcia nieruchomości ( jej części ) art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku – Przepisy wprowadzające (...). Należy też podzielić stanowisko organu odwoławczego, że konieczną przesłanką do orzeczenia odszkodowania, którego obowiązek ustalenia musi wynikać z przepisów prawa materialnego, jest sam akt wywłaszczenia. Jeżeli wywłaszczenie nie nastąpiło brak jest podstaw prawnych do przyznania odszkodowania, a ewentualne roszczenia odszkodowawcze mogą być dochodzone na drodze postępowania cywilnego. Część działki nr [1] o powierzchni 160 m2 wbrew twierdzeniom skarżącego nie została przejęta pod drogę publiczną na mocy ustawy z dnia 13 października 1998 roku – Przepisy wprowadzające (...) ani nie stanowią przedmiotu wywłaszczenia z którym ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami łączy obowiązek wypłaty odszkodowania. Artykuł 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczy jedynie nieruchomości przejętych bez ustalenia odszkodowania, które to przejęcie miało miejsce pod rządami ustawy z dnia 21 sierpnia 1998 roku, co wynika z art. 233, art. 242 i 216 tej ustawy. Mając na uwadze powyższą argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm.) oddalił skargę.