II SA/Gl 522/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędziowie Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.) Protokolant referent-stażysta Jolanta Czarnata po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2006 r. sprawy ze skargi T.K. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości; 2. zasądza od Wojewody Ś. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] T. K. wystąpił o wymeldowanie W. K. z pobytu stałego w lokalu, położonym przy ul. N. [...] w S. Do wniosku dołączył pismo W. K. z daty [...] w którym odpowiadając na wezwanie jego adwokata do zapłaty rachunków za gaz i energię elektryczną za okres od [...] do [...] odmówiła uregulowania należności, wyjaśniając iż została zmuszona do wyprowadzenia się z powyższego lokalu. Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] nr [...] orzekł o odmowie wymeldowania W. K. Jednakże wskutek odwołania T. K. decyzją z dnia [...] nr [...], Wojewoda Ś. uchylił powyższe rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] nr [...], podjętą z up. Prezydenta S., powtórnie orzeczono o odmowie wymeldowania W. K. Zdaniem organu I instancji, nie została bowiem spełniona przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U, z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.). W ocenie organu, z zebranego materiału dowodowego wynika, że W. K. nie opuściła mieszkania w sposób dobrowolny i trwały. W lokalu ma zgromadzone produkty żywnościowe, rzeczy osobiste, jak i przedmioty trwałe. W. K. wyjaśniła też, że nadal w lokalu nocuje i stołuje się. Fakt jej zamieszkiwania w przedmiotowym mieszkaniu potwierdzili też świadkowie, przesłuchani w dniu [...] Natomiast T. K. zeznał, że była żona nadal zajmuje dwa pokoje, lecz nie ponosi kosztów utrzymania. Jednak nie złożył do sądu wniosku o eksmisję i zapłatę, zaś organ meldunkowy nie jest uprawniony do rozstrzygania konfliktów meldunkowych. Stąd też organ I instancji orzekł, jak w sentencji. W odwołaniu od decyzji odmownej T. K. zanegował ustalenia organu I instancji co do zamieszkiwania W. K. w jego mieszkaniu. Zdaniem odwołującego się, ani z zeznań świadków, ani z faktu pozostawienia w dwóch pokojach części umeblowania i innych przedmiotów, nie wynika bowiem, iż mieszkanie to stanowi jej centrum życiowe. Do odwołania dołączono pismo skierowane do KM Policji w S. z dnia [...] w sprawie utrudniania zamieszkiwania oraz z dnia [...] w sprawie zaboru mebli i sprzętów domowych. Zaskarżoną decyzją, podjętą z up. Wojewody Ś., odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, organ odwoławczy podał, że fakt zamieszkiwania W. K. potwierdzają zeznania świadka – sąsiada przesłuchanego w dniu [...] który podał że często ją widuje, jak wchodzi i wychodzi z mieszkania. Zdaniem organu II instancji, to właśnie zeznania osoby obcej należy uznać za wiarygodne, zaś dołączone do odwołania pismo z dnia [...] potwierdza zamieszkiwanie W. K., a zgodnie z jej wyjaśnieniami, w zakupionym przez nią mieszkaniu, zamieszkuje syn. Organ odwoławczy wyjaśnił też, iż w postępowaniu meldunkowym nie bada się tytułu prawnego do lokalu, gdyż przepisy ustawy mają charakter porządkowy. Stąd też podniesione w odwołaniu kwestie uznano za nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy meldunkowej. W skardze do sądu administracyjnego T. K. wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił, iż decyzje organów obydwu instancji naruszają prawo z uwagi na wybiórczą ocenę materiału dowodowego i odwoływanie się do odległych faktów. Pominięto zwłaszcza dowód z pisma W. K. z dnia [...] złożonego w sprawie o alimenty, w którym wyraźnie podała, że zamieszkuje w nabytym przez siebie mieszkaniu. Wreszcie, organy nie wskazały przyczyn, dla których odmówiono wiarygodności jego twierdzeniom, zaś organ odwoławczy nie podał danych personalnych świadka, powołując się na jego zeznania, zaś świadkowi Z. M. uniemożliwiono swobodne wypowiedzenie się. Stąd też skarżący wniósł o jego ponowne przesłuchanie przed sądem. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i wyjaśnił, że zasadnicze znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy miały zeznania świadka – sąsiada (k. [...] akt). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja zapadła bowiem z naruszeniem reguł procedury administracyjnej, wynikających z art. 7, 77 § 1, 78 § 1 i 80 kpa, zaś jej uzasadnienie faktyczne nie odpowiada wymogom z art. 107 § 3 kpa. Uchybienia w tym względzie mogły zaś mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszym względzie wskazać przyjdzie, iż aczkolwiek organ, którego działanie zaskarżono, prawidłowo zinterpretował znaczenie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) jako mających charakter rejestracyjny ruchu ludności, to jednak nie dokonał ani należytej oceny zebranego materiału dowodowego, ani też nie wyjaśnił rozbieżności w twierdzeniach W. K. w zakresie zamieszkiwania w spornym lokalu. W aktualnym stanie prawnym ustawodawca nie ograniczył prawa do posiadania nawet kilku lokali mieszkalnych (z wyjątkiem prawa najmu lokalu komunalnego), jednak w dalszym ciągu zachowano obowiązek meldunkowy pod oznaczonym adresem, a w tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego (art. 5 ust. 2 cyt. ustawy). Pobytem stałym w rozumieniu ustawy jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, zaś zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu (art. 6 ust. 1 i art. 9 ust. 2 b) cyt. ustawy). W związku z tym istotne jest ustalenie, czy lokal, w którym nastąpiło zameldowanie na pobyt stały, stanowi tzw. centrum życiowe. Nie jest też wystarczające odwołanie się do oświadczenia strony, deklarującej wolę zamieszkiwania, lecz twierdzenia te muszą znaleźć potwierdzenie w faktach, co oczywiście może rodzić trudności w poczynieniu ustaleń na użytek postępowania meldunkowego. Ustawodawca pozostawił jednak organowi meldunkowemu uprawnienie co do rozstrzygania wątpliwości co do charakteru pobytu (art. 8 ust. 2 ustawy). W niniejszej sprawie wątpliwości te wynikają nie tylko ze sprzecznych zeznań stron i świadków, lecz przede wszystkim z twierdzeń W. K. na użytek sprawy o podwyższenie alimentów (vide: pozew k. [...] akt adm.), jak i jej zeznań w niniejszym postępowaniu. Mianowicie, uczestniczka postępowania podała w dniu [...] że faktycznie w [...] wyprowadziła się z lokalu przy ul. N. [...] i zameldowała się na pobyt czasowy w innym lokalu. Wówczas deklarowała też powrót do miejsca stałego zameldowania (k. [...] akt adm.). Jednak jest poza sporem, iż w toku długotrwałego postępowania administracyjnego W. K. nie wytoczyła powództwa, a jedynie zawiadomiła organy policji o zablokowaniu zamków w drzwiach w [...] (k. [...] akt adm.). Istotna jest treść jej oświadczenia do protokołu oględzin w dniu [...]. Mianowicie podała wówczas, iż zamyka sobie dwa pokoje, nocuje tam 15-18 razy w miesiącu, obiady je u syna (k. [...] akt adm.). Wreszcie, przywołane przez organ odwoławczy zeznania świadka W. B. (k. [...] akt), nie wydają się być przesądzające dla rozstrzygnięcia sprawy meldunkowej w zakresie oceny charakteru pobytu uczestniczki postępowania w spornym lokalu. Świadek ten podał bowiem, iż jedynie widuje W. K., jak wchodzi, czy wychodzi z mieszkania, lecz w mieszkaniu tym sam nie bywa. W konsekwencji, dokonana przez organ odwoławczy ocena pobytu W. K. z uwagi na pominięcie szeregu okoliczności, a zwłaszcza twierdzeń samej zainteresowanej, budzi wątpliwości w zakresie ustalenia prawdy obiektywnej. Nie jest bowiem wystarczające samo przebywanie w lokalu, czy nawet zgromadzenie przedmiotów użytku osobistego, lecz decydujący jest fakt ześrodkowania spraw życiowych w jednym konkretnym lokalu. Organ odwoławczy zaniechał przy tym ustalenia, czy i w jakim okresie uczestniczka postępowania zameldowana była na pobyt czasowy w innym lokalu, podczas gdy z treści art. 8 ust. 1 cyt. ustawy wynika obowiązek zameldowania się na pobyt stały w razie nieprzerwanego pobytu dłużej niż 2 miesiące, chyba że zachodzą okoliczności wskazujące na to, że pobyt ten nie utracił charakteru pobytu czasowego. Nadto, pominięto dowód z akt sprawy o podwyższenie alimentów, na użytek której W. K. utrzymywała, że zamieszkuje w innym lokalu. Należało zaś przynajmniej zobowiązać strony do złożenia odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem, nawiązując do treści pisma SR w S. z dnia [...] sygn. akt [...]. Wreszcie, organ odwoławczy nie ustalił, czy W. K. zabrała sprzęty wyposażenia mieszkania, wymienione w dołączonym do odwołania, piśmie z daty [...] (k. [...] akt adm.), przyjmując błędnie, iż kwestia ta jest nieistotna w sprawie o wymeldowanie. Tymczasem okoliczność taka może potwierdzać właśnie fakt wyprowadzenia się do innego lokalu i ześrodkowania w nim spraw życiowych przy jednoczesnym utrzymywaniu fikcji meldunkowej, polegającej na pozostawieniu części sprzętów i rzeczy osobistych i pobycie w określonym czasie w spornym lokalu jedynie w celu pozorowania zamieszkiwania. Nadto, wskazać przyjdzie, iż o ile wyprowadzenie się z lokalu nie miało charakteru dobrowolnego, na co powoływała się początkowo W. K. to o ile we właściwym czasie nie skorzystała ona z ochrony prawnej w celu odzyskania naruszonego posiadania, w późniejszym okresie utraciła uprawnienia w tym zakresie, co winno prowadzić do przyjęcia, iż rezygnacja z dochodzenia roszczeń oznacza zaakceptowanie niekorzystnego stanu rzeczy i przyjęcie skutku w postaci opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 cyt. ustawy. Z tych względów zaskarżona decyzja nie mogła się ostać i podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wobec uwzględnienia skargi należało orzec o niewykonalności decyzji na podstawie art. 152 tej ustawy. O kosztach postępowania, obejmujących wpis sądowy w kwocie [...] zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżącego po myśli art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 cyt. ustawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy niezbędne będzie uzupełnienie materiału dowodowego w powyższym zakresie, a mianowicie poprzez przeprowadzenie dowodu z akt sprawy o podwyższenie alimentów oraz informacji o zameldowaniu W. K. na pobyt czasowy pod innym adresem i wyniku zgłoszonej przez skarżącego sprawy zaboru mienia (vide: dołączone do odwołania pismo). Dopiero po należytej analizie zebranego materiału dowodowego możliwe będzie rozstrzygnięcie wniosku o wymeldowanie. Podjęta decyzja winna zaś zawierać uzasadnienie prawne i faktyczne zgodnie z wymogiem z art. 107 § 3 kpa. Wreszcie, odnosząc się do żądania przesłuchania świadka Z. M. w postępowaniu sądowoadministracyjnym, wyjaśnić przyjdzie, iż zgodnie z art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd władny jest przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów. Stąd też zawarty w skardze wniosek nie mógł odnieść skutku. SW