II SA/Gl 523/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędziowie Sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka Protokolant stażysta Ewelina Kutermankiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2006 r. sprawy ze skargi W.K. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obowiązku wymeldowania oddala skargę. Prezydent Miasta J. decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87 poz. 960 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu W.K. z pobytu stałego z lokalu przy ulicy [...] w J. W uzasadnieniu tej decyzji organ orzekający podniósł na wstępie, iż Wojewoda Ś. na mocy decyzji z dnia [...], nr [...], uchylił wcześniejszą decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia [...], nr [...], orzekającą o wymeldowaniu W.K. z pobytu stałego we wskazanym lokalu, przekazując sprawę do rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W toku ponownie przeprowadzonego postępowania dowodowego ustalono, że najemcą lokalu przy ulicy [...] od dnia [...] był ojciec W.K. – A.K. Po orzeczeniu rozwodu rodziców W.K. w roku [...] najemcą mieszkania została matka G.K., która zmarła w dniu [...]. W.K. zameldowanie na pobyt stały w ww. lokalu uzyskał w dniu [...]. Pismem z dnia [...] Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w J. wezwał W.K. do opuszczenia mieszkania w terminie do [...], z uwagi na brak tytułu prawnego do zajmowania tego lokalu. Następnie na mocy wyroku Sądu Rejonowego w J. z dnia [...], sygn. akt [...], orzeczona została jego eksmisja ze wskazanego mieszkania. Natomiast w dniu [...] W.K. został zatrzymany na terenie dzielnicy [...] w W. i osadzony w Zakładzie Karnym w R. Miejski Zarząd Nieruchomości w J. w dniu [...] dokonał komisyjnego przejęcia lokalu, po czym zawarł umowę z nowym najemcą mieszkania. W protokole zdawczo-odbiorczym przejęcia lokalu stwierdzono w szczególności, iż stan mieszkania świadczy o jego porzuceniu. Uzasadniając wydaną decyzję organ wskazał ponadto, że w dniu [...] do Urzędu Miejskiego w J. wpłynęło pismo z Komendy Miejskiej Policji w J. informujące, iż W.K. był poszukiwany od co najmniej [...], zaś przeprowadzone z mieszkańcami dzielnicy rozmowy potwierdziły, że nie był widywany w miejscu zamieszkania. W piśmie tym wskazano dodatkowo, że w spornym lokalu kilkakrotnie zastano brata W.K. – T.K., który oświadczył, iż W.K. nie przebywa w mieszkaniu, a ponadto nie zna miejsca jego pobytu oraz nie utrzymuje z nim kontaktu. Następnie na podstawie telegramu z Sekcji Kryminalnej Komendy Miejskiej Policji w J. z dnia [...] ustalono, że poszukiwania W.K. trwające od dnia [...] zakończyły się jego zatrzymaniem w dniu [...] na terenie W. Przekazano ponadto informację o wcześniejszych poszukiwaniach W.K. – trwających od dnia [...] i zakończonych [...] ustaleniem pobytu w K., a następnie wszczętych w dniu [...] i zakończonych [...] zatrzymaniem na terenie R. W toku prowadzonego w sprawie postępowania dowodowego przesłuchano również świadka W.Z., zajmującego sąsiednie mieszkanie (nr [...]), który zeznał, iż W.K. mieszkał w tym lokalu gdy był dzieckiem, potem jednak wyprowadził się. W oparciu o powyższe stwierdzono, iż przeprowadzone w sprawie postępowanie bezsprzecznie dowiodło, że W.K. co najmniej od [...] nie przebywał w lokalu przy ulicy [...]. W odwołaniu od tej decyzji W.K. zarzucił, że wymeldowanie go ze spornego lokalu nastąpiło w okresie, kiedy odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w R., wyjaśnił dodatkowo, że nie opuścił mieszkania trwale, a jego nieobecność związana była z [...]. Wojewoda Ś. odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy dokonał ustaleń faktycznych zgodnych z ustaleniami organu pierwszej instancji i podzielił ocenę prawną tego organu. Odmawiając wiarygodności twierdzeniu odwołującego się jakoby nie opuścił spornego mieszkania podniósł, że osoba wykonująca pracę poza miejscem stałego pobytu zobligowana jest do zameldowania się na pobyt czasowy, a ponadto winna wykazać, iż nie utraciła więzi z miejscem pobytu stałego, np poprzez przebywanie w nim w dni wolne lub święta, jak również przez ponoszenie kosztów utrzymania i remontów lokalu. Wskazał jednocześnie, że z karty osobowej W.K. wynika, iż dokonał zameldowania na pobyt czasowy od dnia [...] do dnia [...] na terenie W., jednakże już [...] wymeldował się z pobytu czasowego. W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy Wojewoda uznał zatem, że odwołujący się opuścił mieszkanie przy ulicy [...] w sposób dobrowolny i trwały jeszcze przed jego aresztowaniem. W skardze do Sądu W.K. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji jako krzywdzących. Oświadczył jednocześnie, że zgodę na wymeldowanie wyrazi jedynie wówczas, gdy zapewniony zostanie mu lokal zastępczy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz jego uzasadnienie. Zaakcentował ponadto, że zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych ludności stanowi zadanie własne gminy, pozostając poza zakresem regulacji ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji, przy czym zgodnie z § 2 tegoż przepisu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Przeprowadzone w niniejszej sprawie badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym skarga nie zasługuje zdaniem Sądu na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87 poz. 960 ze zm.), zwanej dalej ustawą, ewidencja ludności polega m.in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 2b ustawy celom ewidencyjnym służy zameldowanie, które winno potwierdzać fakt pobytu osoby w lokalu. W konsekwencji, stosownie do art. 2 i art. 4 ustawy, osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie, polegający m.in. na wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Szczegółowym kwestiom związanym z wymeldowaniem poświęcony został w ustawie art. 15, zgodnie z którym osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca (art. 15 ust. 1). W myśl natomiast ust. 2 cytowanego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Istotnym jest wszakże, iż opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania określona w art. 15 ust. 2 ustawy, winno być rozumiane jako dobrowolne wyprowadzenie się wynikające z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02, LEX nr 159183). Na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu usunięta jednak godzi się z tym i nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Ponadto, opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2002 r., sygn. akt V SA 935/02, LEX nr 149535). Oceniając merytoryczną poprawność decyzji o wymeldowaniu zbadać zatem należy, czy skarżący istotnie w sposób określony powyżej opuścił miejsce pobytu z którego został wymeldowany. W razie bowiem ustalenia, iż w wyniku zachowań skarżącego jego pobyt w lokalu ustał, spełniona zostałaby wymagana prawem przesłanka uzasadniająca wymeldowanie. Jak wynika z akt sprawy, organy obu instancji zgodnie przyjęły, że skarżący opuścił miejsce pobytu w sposób uzasadniający jego wymeldowanie z lokalu. Analizując przedłożony w sprawie materiał dowodowy Sąd ocenę tę podzielił. W świetle bowiem zgromadzonych w postępowaniu dowodów brak jest podstaw do zakwestionowania twierdzenia organów, iż skarżący opuścił bez wymeldowania się miejsce pobytu stałego w lokalu przy ulicy [...]. Za ustaleniem takim przemawiają okoliczności akcentowane przez orzekające w sprawie organy, a mianowicie niezamieszkiwanie w tym lokalu jeszcze przed jego aresztowaniem co najmniej od roku [...], stan lokalu wskazujący na jego porzucenie stwierdzony w protokole zdawczo-odbiorczym komisyjnego przejęcia lokalu z dnia [...], jak również zeznania przesłuchanego w sprawie świadka W.Z., których treści skarżący nie podważa. Ustalenia te pozostają w korelacji z informacjami przekazanymi w postępowaniu przez organy ścigania, a wskazującymi, że skarżący był osobą poszukiwaną co najmniej od [...], w okresie tym nie przebywał w miejscu zameldowania i dopiero w dniu [...] został zatrzymany na terenie W. Istotne znaczenie mają w tym zakresie również wyjaśnienia udzielone przez brata skarżącego T.K., potwierdzające, że we wskazanym okresie skarżący nie przebywał w mieszkaniu w J. W świetle zatem przedstawionego materiału dowodowego dobrowolny i trwały charakter ustania pobytu skarżącego w lokalu, w ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości. Zasadnie ustaliły wobec tego organy orzekające, że skarżący opuścił miejsce pobytu stałego w tym mieszkaniu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się, który to obowiązek spoczywał na nim z mocy art. 15 ust. 1 ustawy. W tym stanie rzeczy spełnione zostały więc przewidziane w art. 15 ust. 2 ustawy przesłanki obligujące organ gminy do wymeldowania osoby z miejsca dotychczasowego pobytu. Jednocześnie nie można uznać za trafne twierdzenia skarżącego dotyczące braku istnienia przesłanki trwałego opuszczenia lokalu, albowiem, jak wskazuje materiał dowodowy sprawy, skarżący co najmniej od [...] nie przebywał w mieszkaniu, ukrywając się w tym okresie przed organami ścigania. Fakt ten nie usprawiedliwia powoływania się na niewystąpienie przesłanki trwałego opuszczenia lokalu. Skarżący nie wykazał ponadto, iż jego nieobecność w lokalu miała w tym czasie związek z wykonywaną pracą, nie przedłożył bowiem w tym zakresie żadnego dowodu, na przykład zaświadczenia o pozostawaniu w stosunku pracy czy też potwierdzenie zameldowania na pobyt czasowy w innej miejscowości. Podniesienia ponadto wymaga, iż na zasadność wydanego w sprawie rozstrzygnięcia o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego nie wpływa uznanie przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. K 20/01 (OTK-A 2002/3/34), niekonstytucyjności przepisu art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w zakresie w jakim przepis ten przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwajacy ponad 2 miesiące oprócz przedstawienia potwierdzenia do pobytu w lokalu ustanawia także wymóg wykazania się uprawnieniem do przebywania w lokalu. Podkreślenia wymaga bowiem, iż tak samo jak zameldowanie, również wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy osoba ta utraciła formalne uprawnienie do przebywania w tym miejscu. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1398/02, LEX nr 159189). Nie ma więc żadnego znaczenia dla wyniku sprawy, czy skarżący posiada uprawnienie do przebywania w spornym lokalu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.).