II SA/Gl 523/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant asystent Jolanta Czarnata, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2007 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Wojewody z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Z. z dnia (...) r. nr (...); 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia wyroku; 3. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę (...) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta Z. zatwierdził projekt budowlany i udzielił R. N. pozwolenia na nadbudowę istniejącego budynku mieszkalnego. Przewidziany do nadbudowy obiekt jest zlokalizowany na działce nr [...] położonej w P. przy ul. [...]. W podstawie prawnej decyzji organ administracji architektoniczno-budowlanej wskazał art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. nr 206, poz. 2016) oraz art. 104 k.p.a. W decyzji tej oznaczony został także obszar oddziaływania obiektu obejmujący tylko działkę inwestora. W krótkim uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że przedmiotowa inwestycja jest zgodna z decyzją o warunkach zabudowy. Przedłożony projekt budowlany uzyskał bowiem wymagane uzgodnienia, pozwolenia i opinie, nadto inwestor posiada tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Z decyzją tą nie zgodziła się B. G. właścicielka zabudowanej m.in. budynkiem mieszkalnym działki nr [...], w której granicy został posadowiony budynek przewidziany do nadbudowy. W odwołaniu zakwestionowała zgodność decyzji Starosty z decyzją o warunkach zabudowy ustalonych dla tej inwestycji oraz z warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W szczególności zwróciła uwagę na zmianę geometrii dachu poprzez zaprojektowanie lukarn w dachu budynku inwestora, które powodują powstanie dodatkowej kalenicy równoległej do jej działki. W jej ocenie tak zaprojektowany dach przestał być dachem dwupołaciowym stając się dachem "wielopołaciowym". Ponadto zarzuciła niezachowanie prawidłowej odległości od jej działki okna przewidzianego do realizacji w połaci dachowej budynku. Zwróciła też uwagę na błędne wykazanie położenia szamba na działce inwestora, a także zacienienie jej działki oraz pozbawienie dopływu światła słonecznego do okna jej budynku umieszczonego w ścianie zwróconej w stronę działki inwestora. Zaskarżoną decyzją Wojewoda S. działając w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podał, że po zapoznaniu się z dokumentacją projektu uznał, że nie jest ona kompletna, gdyż nie zawiera wszystkich wymaganych prawem dokumentów. W szczególności braki te dotyczyły dokumentów potwierdzających posiadanie przez projektanta wymaganych kwalifikacji, oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane oraz oświadczenia projektanta o zgodności projektu z decyzją o warunkach zabudowy. Braki te na wezwanie organu zostały jednak uzupełnione przez inwestora. Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewoda wskazał, że nie znajdują one merytorycznego uzasadnienia. Nie można przede wszystkim uznać, że lukarny dachowe tworzą dodatkową kalenicę, gdyż z definicji tego elementu architektonicznego wynika, że jest to pionowe okno doświetlające poddasze, zlicowane ze ścianą zewnętrzną budynku. Przy dachu dwuspadowym element taki wymaga dodatkowego zadaszenia, którego kalenica jest położona poniżej głównej kalenicy dachu i jest do niej prostopadła. Kalenice dwóch zaprojektowanych na poziomie poddasza lukarn nie tworzą też linii prostej, gdyż są przesunięte w stosunku do siebie o 2 m, a tym samym nie mogą tworzyć nowej kalenicy. Główna kalenica pozostaje tym samym niezmieniona i jest równoległa do frontu działki. W postępowaniu odwoławczym nie mógł także zostać rozpatrzony zarzut dotyczący lokalizacji szamba, gdyż decyzja organu I instancji nie obejmowała tego problemu. Uzasadnienia wreszcie zdaniem organu odwoławczego nie znajduje zarzut zacieniania działki i budynku odwołującej się, gdyż projektowane na elewacji północnej i południowej zmiany w połaci dachowej polegające na budowie lukarn nie mają żadnego wpływu na dotychczasowe warunki użytkowania obydwu nieruchomości. W skardze B. G. wniosła o uchylenie decyzji Wojewody S. oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Z. Zarzuciła, że obydwa organy nie zbadały należycie przedłożonego przez inwestora projektu budowlanego pod kątem jego zgodności z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy oraz przepisami techniczno-budowlanymi. Na taki zaś obowiązek wynikający z ustawy Prawo budowlane zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 3 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Gl 68/05. W jej ocenie zaprojektowany dach jest niezgodny z decyzją Burmistrza Miasta P. z dnia [...] r. nr [...], którą ustalono warunki zabudowy dla tej inwestycji. Zostało w niej bowiem zapisane, że budynek inwestora ma posiadać "dach dwuspadowy o równych spadkach, dopuszcza się facjatki i lukarny, wysokość kalenicy głównej ok. 9,0 m, wysokość elewacji frontowej ok. 6,0 m". Tymczasem zaprojektowany przez nieżyjącego już projektanta dach nie posiada równych spadków, gdyż ściana budynku od strony ulicy jest niższa od ściany od strony podwórka. Elewacja ściany jest jej zdaniem także wyższa niż 6,0 m. W projekcie tym nie zostały też zachowane wymagane odległości od granicy jej działki, a nie wyraziła ona zgody na realizację nadbudowy w granicy. Jej budynek nie przylega do budynku inwestora, a zatem nie można się budować bez zachowania odległości 3 metrów od granicy. Działka inwestora ma szerokość 30 m, co pozwalało na takie zaprojektowanie domu, aby nie naruszało to przepisów prawa. Projektant nie powinien zaś kierować się tym, jaki projekt chce inwestor, ale jaki można zrealizować na jego działce. W odpowiedzi na skargę Wojewoda S. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał na ich bezzasadność. W szczególności niezrozumiałe i bezpodstawne były zarzuty dotyczące braku równych spadków połaci dachowej, gdyż z rysunku projektu, na który powołała się skarżąca wynika, że utrzymuje się istniejący dach dwuspadowy bez zwiększenia wysokości kalenicy głównej powyżej 9,0 m i wysokości ściany frontowej powyżej 6,0 m. W projekcie utrzymano dotychczasowe gabaryty istniejącego dachu z rozszerzeniem jego konstrukcji przykrywającej nadbudowę istniejącego wiatrołapu na poziomie parteru i projektowane pomieszczenia I piętra. Skutkuje to przykryciem całości kubatury dachem z umieszczonymi w nim lukarnami z uwzględnieniem faktu, iż realizacja takiej inwestycji nie powoduje zmiany w użytkowaniu działek sąsiednich, jako nie graniczących z elewacją południową i północną przedmiotowej inwestycji i nie zmienia zasadniczego układu dachu. Nadbudowa fragmentu parteru budynku na poziomie pietra i przykrycie całego budynku nowym dachem nie narusza interesu prawnego skarżącej, gdyż nie ulegną zmianie gabaryty budynku w części przyległej do granicy z jej działką. W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżąca podała, że Sąd został wprowadzony w błąd przez Wojewodę, gdyż sąsiad wbrew temu co podał Wojewoda nadbudował od strony jej działki 1,20 m ściany, zmieniając tym samym jej wymiary, kształt i kąt nachylenia. Ponadto nadbudował wiatrówkę o szerokości 30 cm. Podniosła też rozbieżności dotyczące gabarytów ściany granicznej w inwentaryzacji budynku przed nadbudową, a wymiarami tej ściany po nadbudowie. Nie zgodziła się także z argumentacją Wojewody, że wybudowane pseudoryzality to lukarny. Lukarną jest bowiem nadbudówka w dachu z bocznymi ściankami zwieńczona dachem, tymczasem sąsiad wydłużył ściany robiąc w nich otwór okienny i w ten sposób powstał pseudoryzalit i dach wielopołaciowy. Powyższe spowodowało, że dach od strony jej działki ma nierówne spadki, a jego kalenica została przesunięta o około 50 cm w drugą stronę. Swoje pismo skarżąca opatrzyła także ręcznym dopiskiem, w którym wskazała na: zacienienie jej działki, naruszenie prywatności w związku z umieszczeniem okna blisko granicy, a w zasadzie w granicy jej działki oraz spowodowanie zaprojektowaną konstrukcją dachu realnego zagrożenia spadania ściegu z działki sąsiada na jej działkę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności decyzja ta i utrzymana nią w mocy decyzja Starosty Z. zostały wydane z naruszeniem norm proceduralnych odnoszących się do zbierania, utrwalania i oceny materiałów dowodowych. Konsekwencją stwierdzonych naruszeń procedury administracyjnej było także naruszenie zaskarżonymi decyzjami przepisów prawa materialnego, a w szczególności ustawy Prawo budowlane oraz przepisów techniczno-budowlanych regulujących sprawę sytuowania budynków na działce budowlanej. W pierwszym rzędzie należy wskazać, że w świetle art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane nadbudowa obiektu budowlanego została zaliczona do budowy, a zatem w trakcie realizacji tego rodzaju robót budowlanych dopuszczalna jest w odróżnieniu od przebudowy zmiana charakterystycznych parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, takich jak kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji (art. 3 pkt 7a tej ustawy a contratio). Okoliczność ta powoduje, że w przypadku, gdy projektowana nadbudowa ma dotyczyć budynku posadowionego w granicy działki na organach administracji architektoniczno-budowlanej spoczywa obowiązek zachowania szczególnej staranności w toku zatwierdzania przedłożonego przez inwestora projektu budowlanego dotyczącego takiej inwestycji. Z obowiązku tego orzekające w sprawie organy obu instancji nie wywiązały się w ocenie Sądu w sposób należyty. W pierwszym rzędzie zauważyć należy, że stanowiący część projektu budowlanego projekt zagospodarowania działki nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 34 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego nie wskazuje bowiem charakterystycznych elementów, wymiarów, rzędnych i wzajemnych odległości obiektów, w nawiązaniu do istniejącej i projektowanej zabudowy terenów sąsiednich. Projekt ten nie spełnia też wymogów wynikających z § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. Nr 120, poz. 1133). W świetle tego przepisu część rysunkowa projektu zagospodarowania działki powinna zostać sporządzona na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. W tym miejscu zauważyć należy, że na ten brak projektu budowlanego nie zwrócił uwagi Wojewoda, mimo iż skarżąca pośrednio podniosła tę kwestię w swoim odwołaniu kwestionując prawidłowość usytuowania na działce inwestora szamba oraz brak informacji o przebiegu przewodów elektrycznych. Także część opisowa projektu zagospodarowania działki w ocenie Sądu budzi szereg wątpliwości. W szczególności chodzi tutaj o brak w tej części jakichkolwiek informacji o wymiarach ściany budynku usytuowanej w granicy z działką skarżącej. Tymczasem zgodnie z § 8 ust. 2 pkt 1 przywołanego wyżej rozporządzenia część opisowa tego projektu powinna określać istniejący stan zagospodarowania działki lub terenu z omówieniem przewidywanych w nim zmian, w tym adaptacji i rozbiórek w zakresie niezbędnym do uzupełnienia części rysunkowej projektu zagospodarowania działki lub terenu. Wprawdzie jeden z rysunków stanowiących graficzną ilustrację przeprowadzonej inwentaryzacji przewidzianego do nadbudowy obiektu został zwymiarowany, jednak zdaniem Sądu podane tam wielkości budzą wątpliwości zwłaszcza w porównaniu z wymiarami obiektu po nadbudowie. Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że wbrew twierdzeniom organu odwoławczego orzekające w sprawie organy nie zbadały dokładnie zakresu przewidzianych w projekcie robót budowlanych, czego dobitnym wyrazem było wskazanie, że obszar oddziaływania obiektu mieścił się w granicach działki inwestora. Wbrew twierdzeniom zamieszczonym w odpowiedzi na skargę zatwierdzony projekt budowlany przewidywał także zmianę gabarytów budynku części przyległej do granicy z działką skarżącej. W projekcie tym zaprojektowano bowiem podwyższenie części połaci dachowej na odcinku od 0,50 m do 3,0 m od granicy działki skarżącej, co było związane z realizacją zadaszenia nad lukarną zaprojektowaną w ścianie prostopadłej do granicy działki. Brak zbadania tej kwestii miał istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem w jego efekcie udzielono pozwolenia na częściową realizację nadbudowy obiektu w odległości mniejszej iż 3,0 m od granicy działki z naruszeniem regulacji zamieszczonych w § 12 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 109, poz. 1156 ze zm.). W zatwierdzonym projekcie nie zostało bowiem wykazane, że ze względu na rozmiary działki nie było możliwe zachowanie odległości przewidzianych w § 12 ust. 1 tego rozporządzenia. Zbadania wymagało także czy przyjęte w projekcie opisane rozwiązanie nie narusza także § 28 ust. 2 rozporządzenia. Przepis ten nakazuje odprowadzanie wód opadowych na własny teren, tymczasem jak zauważyła skarżąca tak zaprojektowana konstrukcja połaci dachowej może powodować zsuwanie się śniegu z dachu budynku inwestora na teren jej działki. Konkludując tę część rozważań należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem procedury administracyjnej przewidzianej w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.). W konsekwencji doprowadziło to także do naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nakładającego na organ obowiązek sprawdzenia projektu zagospodarowania działki z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, co miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.). W ocenie Sądu zatwierdzony projekt budowlany nie narusza jednak wbrew twierdzeniom skargi ustaleń zamieszczonych w decyzji o warunkach zabudowy dla tej inwestycji i to zarówno w zakresie wysokości kalenicy głównej, jak i geometrii dachu. W tej kwestii przyjdzie jednak zauważyć, że w aktach sprawy brak informacji o treści decyzji SKO w C. wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy na skutek wspomnianego w skardze wyroku WSA w Gliwicach, którym została uchylona decyzja tego organu z [...] r. Co się tyczy innych zastrzeżeń skarżącej podniesionych w piśmie procesowym z dnia [...] r. wskazać trzeba, że zakres prowadzonej przez Sąd kontroli legalności decyzji nie obejmuje ewentualnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego. W szczególności Sąd kontrolując zgodność z prawem decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego nie był władny odnieść się do kwestii czy ściana graniczna budynku została zrealizowana z odstępstwami od zatwierdzonego projektu, czy też jest z tym projektem zgodna, a także czy w zgodzie z nim została zrealizowana główna kalenica dachu. Z uwagi zaś na podniesione już wątpliwości dotyczące prawidłowego zwymiarowania budynku w ramach inwentaryzacji dokonanej przed jego nadbudową Sąd nie mógł zająć stanowiska także w kwestii, czy projekt nadbudowy przewidywał podwyższenie ściany granicznej budynku inwestora. Wobec stwierdzonych wyżej naruszeń przepisów prawa Sąd był zobowiązany uchylić zaskarżoną decyzję oraz kierując się normą zawartą w art. 135 p.p.s.a., także poprzedzającą ją decyzję Starosty Z. Ponownie rozpatrując sprawę Starosta Z. zastosuje się do powyższych wskazań Sądu. W przypadku ukończenia już robót budowlanych na przedmiotowym obiekcie organ ten umorzy jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę i przekaże sprawę Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Z. W tym stanie rzeczy na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji ustawy. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., a o kosztach postępowania Sąd rozstrzygał w oparciu o art. 200 i art. 209 p.p.s.a.