II SA/Gl 523/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. G., B. G., W. J., B. M., J. O. i J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji dotyczącej ustalenia warunków zabudowy terenu w kwestii wniosku skarżącego B. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza PPF skarżący B. M. wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych, wniosek uzasadniając faktem, iż każdy ponoszony przezeń wydatek mocno obciąża jego budżet. Skarżący wskazał przy tym, iż jest osobą o złym stanie zdrowia, co wiąże się ze znacznymi kosztami leczenia, a wszelkie ponadplanowe wydatki istotnie wpływają na jego budżet domowy. W skład jego majątku wchodzi udział w prawie własności budynku mieszkalnego o pow. [...] m2. Wnioskodawca nie posiada żadnych przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, nie ma również środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych lub lokatach, a także papierów wartościowych. Jedynym źródłem utrzymania się B. M. jest świadczenie emerytalne uzyskiwane w kwocie [...] zł miesięcznie. Wezwaniem z dnia 24 marca 2009 r. wnioskodawca został wezwany do: - wskazania, kto oprócz niego jest współwłaścicielem domu, w którym zamieszkuje i czy osoba ta partycypuje w kosztach jego utrzymania, - udokumentowania wysokości otrzymywanej emerytury poprzez nadesłanie jej "odcinka" lub jakiegokolwiek innego dokumentu potwierdzającego ten fakt, - nadesłania rachunków lub faktur pozwalających chociażby w przybliżeniu ustalić jak duże sumy skarżący przeznacza co miesiąc na wykup niezbędnych lekarstw W odpowiedzi B. M. nadesłał kserokopię odcinka emerytury za miesiąc [...]r., z którego wynika, iż wspomniane świadczenie uzyskuje w kwocie [...] zł netto miesięcznie. W piśmie procesowym z dnia [...] r. oświadczył, iż współwłaścicielem wspomnianego budynku mieszkalnego jest jego syn, nie mniej jednak skarżący w większości pokrywa koszty utrzymania domu, gdyż syn ma na utrzymaniu studiującą córkę. B. M. nie przedstawił również rachunków za lekarstwa, fakt ten tłumacząc brakiem świadomości konieczności ich gromadzenia, natomiast dołączył, sporządzoną przez siebie, listę niezbędnych lekarstw. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Odpłatność postępowania sądowego jest generalną zasadą przyjętą na gruncie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a. – art. 199 tej ustawy). Nie ma ona jednakże charakteru bezwzględnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Osobie fizycznej, która wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych prawo pomocy może być przyznane wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Analiza informacji przedstawionych w druku formularza prowadzi do wniosku, że skarżący jest osobą, której sytuacja materialna nie jest na tyle ciężka aby zasługiwała na zwolnienie od kosztów sądowych. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Sytuacja skarżącego nie jest na tyle ciężka aby uzasadnione było uwzględnienie złożonego przezeń wniosku. B. M. nie ponosi bowiem sam kosztów utrzymania domu. Co prawda nie wskazał on nawet w przybliżeniu ich wielkości, nie mniej jednak przyjąć można, że nie są one zbyt wysokie, biorąc pod uwagę powierzchnię tego budynku. Dodatkowo skarżący wskazał, że nie ponosi on wszystkich kosztów, gdyż pewna ich część przypada na jego syna. W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że wnioskodawca nawet w przybliżeniu nie wskazał wysokości zarobków uzyskiwanych przez jego syna. Nie mniej jednak, skoro partycypuje on w części wydatków na dom – muszą one wystarczać na utrzymanie się tej osoby. Brak jakichkolwiek rachunków za lekarstwa uniemożliwia ustalenie jaka część dochodu skarżącego jest przeznaczana na ich wykup. Zawarte w druku PPF oświadczenie, iż przeznacza on "sporo pieniędzy na lekarstwa" jest w takiej sytuacji nieweryfikowalne. Przedstawiony spis lekarstw, sporządzony przez skarżącego po pierwsze nie daje żadnej, nawet orientacyjnej wiedzy na temat ich cen, po wtóre zaś nie może być uznany za wiarygodny – skoro brak jest jakiegokolwiek innego dokumentu potwierdzającego, że chodzi akurat o te medykamenty. Na koniec wreszcie zauważyć przyjdzie, że potencjalnym kosztem, jaki skarżący mógłby jeszcze ponieść w toczącym się postępowania byłby ewentualny wpis od skargi kasacyjnej. Stosownie do treści § 3 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) taki wpis wynosi połowę wpisu od skargi. W rozpoznawanej sprawie jest to więc kwota [...] zł, a więc pozostająca w zakresie możliwości finansowych skarżącego. W tym miejscu, na marginesie można zauważyć, że wyrokiem z dnia 22 grudnia 2008 r. Sad uchylił zaskarżoną decyzję, czyniąc w istocie zadość żądaniom zwartym w skardze. Pod znakiem zapytania stawia to tym samym zasadność wnoszenia ewentualnej skargi kasacyjnej, a więc i opłacenia wpisu od tego środka zaskarżenia. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.