II SA/Gl 529/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka ( spr.) Sędzia WSA Rafał Wolnik Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2006 r. sprawy ze skargi A. K., T. K., I.K. i K. K. na decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1/ uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości, 2/ zasądza od Wojewody Ś. na rzecz skarżących kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] r. Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w S. zwróciła się o wymeldowanie z pobytu stałego w lokalu przy ul. D. [...] w S. T. K., A. K., I. K. oraz K. K., podając iż nie przebywają oni w mieszkaniu od kilku lat a mieszkanie jest puste i zaniedbane. Po zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, Prezydent Miasta S. przesłuchał w charakterze świadka A. K. Świadek poinformował o adresie stron i wyjaśnił, że rodzina K. przebywa w K., mając zamiar powrócić do miejsca stałego zamieszkania. Podał, że jest sąsiadem stron i zostanie przez nich ustanowiony pełnomocnikiem w postępowaniu. O wszczęciu postępowania zawiadomiono strony za pośrednictwem Konsula RP w M. W dniu [...] r. przeprowadzono oględziny mieszkania. Ustalono, że znajdują się w nim meble, książki, naczynia. Brak jest dopływu prądu i gazu. A. K. podał, że małżonkowie K. prosili go o opiekę nad mieszkaniem, w tym o opłacanie czynszu, pozostawiając klucze. Wyjazd nastąpił w roku [...] w związku z podjęciem pracy za granicą, nie ma jednak charakteru stałego. Twierdzenia te świadek podtrzymał w zeznaniach w dniu [...] r., składając jednocześnie do akt pełnomocnictwo do reprezentowania stron w prowadzonym postępowaniu. Do akt dołączono również pismo Spółdzielni z dnia [...] r., skierowane do małżonków K., zawierające wypowiedzenie umowy najmu przedmiotowego lokalu. Natomiast Wydział Ewidencji Mieszkańców Urzędu Miejskiego w S. potwierdził, że strony w dniu [...] r. zgłosiły wyjazd za granicę na pobyt czasowy od dnia [...] r. do [...] r. Okoliczność tę potwierdzili członkowie rodziny K. w piśmie z dnia [...] r., skierowanym do organu I instancji. Podali, że nie wiedzieli o konieczności zgłoszenia faktu wyjazd za granicę na pobyt czasowy, albowiem nie mają wykształcenia prawniczego. Nie mieli i nie mają zamiaru pozostać na stałe za granicą. Podali też, że przed sądem powszechnym prowadzone jest postępowanie w przedmiocie eksmisji z lokalu. W dniu [...] pełnomocnik stron został zapoznany z materiałem sprawy. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta S., w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., nr 87, poz. 960 ze zm.) orzekł o odmowie wymeldowania T. K., A. K., I.K. i K. K. z pobytu stałego w lokalu przy ul. D. [...] w S. W uzasadnieniu podał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do wymeldowania, wskazane w art. 15 ust. 2 ustawy, albowiem w świetle ustalonych faktów nie doszło do trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu. Odwołanie od decyzji złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] zarzucając naruszenia art. 15 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz błędne ustalenia faktyczne poprzez przyjęcie, że najemcy mieszkania nie opuścili go w sposób trwały. Wbrew materiałowi sprawy zostało w ocenie Spółdzielni przyjęte, że opuszczenie lokalu nastąpiło w [...] r., podczas gdy miało ono faktycznie miejsce w roku [...]. Przecząc takim ustaleniom, powołano się na szereg faktów mających poświadczać fakt opuszczenia lokalu w roku [...] i zawnioskowano o uzupełnienie postępowania dowodowego. Podniesiono, że w sądzie powszechnym zawisłą sprawa o eksmisję rodziny z lokalu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Wojewoda Ś., z powołaniem na art. 138 § 2 k.p.a. uchylił decyzję organu I instancji i orzekł o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu oceniono, że zebrany materiał nie przesądza jednoznacznie o spełnieniu bądź nie spełnieniu przesłanki trwałego opuszczenia mieszkania przez rodzinę K. Zarzucono, że organ zaniedbał czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego: nie wystąpiono do konsula o przesłuchanie członków rodziny celu uzyskania informacji z jakich powodów od kilku lat mieszkają w K. i jaki jest ich status na terenie K., nie zażądano dowodów wskazujących na tymczasowy charakter pobytu za granicą, opierając się w tym zakresie wyłącznie na oświadczeniach zainteresowanych. O kwalifikacji pobytu nie może świadczyć jedynie oświadczenie strony, lecz również muszą ją uzasadniać inne okoliczności wskazujące na zamiar osoby. Wskazano, że paszporty stron straciły ważność, zaś organ oceniając charakter pobytu nie ustalił jakimi wizami strony dysponują. Zalecono ustalić, czy wniosek został złożony przez osobę mającą legitymację strony. W skardze do sądu administracyjnego skarżący wnieśli o uchylenie decyzji Wojewody Ś. Zarzucili, że naruszony został art. 15 ust. 2 i 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, albowiem przepis art. 15 ust. 3 tej ustawy nie uzależnia skuteczności zgłoszenia wyjazdu za granicę od wykazania maksymalnego okresu wyjazdu i wskazania jego celu. Już sam fakt zgłoszenia wyjazdu stanowi przesłankę negatywną wydania decyzji o wymeldowaniu. Podnieśli, że organ nie zbadał legitymacji Spółdzielni do złożenia wniosku o wymeldowanie a kwestia ta winna być wzięta z urzędu pod uwagę. Spółdzielnia jest tylko administratorem budynku, nie jest podmiotem wynajmującym ani właścicielem lokalu. Poddano w wątpliwość celowość zaleconych przez organ odwoławczy czynności dowodowych. Zarzucono, że postępowanie winno zostać zawieszone do czasu zakończenia postępowania w sprawie o eksmisję. W końcu podniesiono, że swobodą gwarantowaną art. 52 Konstytucji jest prawo do swobodnego przemieszczania się i zmiany pobytu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ś. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...] r. pełnomocnik skarżących poinformowała, że postępowanie w sprawie o eksmisję zostało umorzone na skutek cofnięcia skargi przez Wynajmującego a porozumieniem z dnia [...] r. zawartym między Wynajmującym a skarżącymi cofnięto oświadczenie woli o wypowiedzeniu skarżącym umowy najmu z dnia [...] r. i stwierdzono fakt jej dalszego obowiązywania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu była decyzja wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., którą orzeczono o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Zgodnie z treścią tego przepisu, organ odwoławczy może uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Organ może przy tym wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ II instancji. Ten rodzaj decyzji kasacyjnej różni się od decyzji kasacyjnej wydawanej w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., albowiem może być ona wydana w sytuacji, gdy organ odwoławczy stwierdzi istnienie podstaw do merytorycznego rozpoznania sprawy. Nie może zatem być powodem zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. zarzut, że organ I instancji nie rozważył legitymacji procesowej wnioskodawcy i winien to uczynić w toku ponownego postępowania. Decyzja o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia może być wydana wyłącznie z przyczyn wskazanych w przepisie. Natomiast badanie legitymacji procesowej nie może być zaliczone do czynności z zakresu postępowania dowodowego, ten bowiem dotyczy stanu faktycznego i okoliczności istotnych z punktu widzenia przesłanek do wydania rozstrzygnięcia określonego rodzaju. Należy podkreślić, że odwołanie zostało złożone właśnie przez wnioskodawcę, zatem jego rozpoznanie było dopuszczalne wyłącznie po przesądzeniu kwestii legitymacji Spółdzielni w postępowaniu. Wątpliwości budzi również zasadność uznania przez organ, że w celu zakończenia sprawy konieczne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego we wskazanym zakresie, przy zastosowaniu wskazanych środków dowodowych. W przypadku wydania decyzji kasacyjnej z art. 138 § 2 k.p.a. organ może uznać przeprowadzone postępowanie za niewystarczające w takim zakresie, który wymaga jego powtórzenia w całości lub znacznej części. W zaskarżonej decyzji zalecono przeprowadzenie określonych dowodów mających wykazać czy spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. Zalecone środki dowodowe budzą jednak poważne zastrzeżenia tak co do ich celowości, jak i legalności. Nie jest jasne, na jakiej podstawie wyjaśnienia składane przez skarżącym przed konsulem miałyby być bardziej istotne i wiarygodne niż ich oświadczenia składane organowi I instancji w formie pisemnej i za pośrednictwem pełnomocnika i jakich to dowodów miałby domagać się konsul dla wykazania charakteru pobytu za granicą. Nie jest również wiadome, w oparciu o jaki przepis prawa konsul mógłby domagać się od skarżących podania przyczyn wyjazdu z kraju i zamieszkiwania w K. Okoliczność ta w niniejszym postępowaniu należy do sfery prywatności skarżących, chronionej prawem. Nie mogą również mieć znaczenia w sprawie kwestie związane z ważnością paszportów skarżących. Brak ważnego paszportu stanowi niewątpliwie pewne utrudnienie dla obywatela w przekraczaniu granic, nie świadczy jednak o trwałym zerwaniu związków z krajem. Obywatel polski nie może być pozbawiony prawa powrotu do kraju, a zatem ważność paszportu nie świadczy o zamiarze pozostania za granicą na stałe. Również poza kognicją władz polskich pozostaje kwestia badania wiz posiadanych w przeszłości bądź aktualnie przez obywatela pozostającego za granicą. Wizy wjazdowe i pobytowe poświadczają uprawnienie do przebywania na terenie danego państwa z punktu widzenia państwa udzielającego. Organy ewidencji ludności, w przekonaniu Sądu, nie są uprawnione do ich badania. Nie jest również zasadnym założenie, że charakter wizy świadczy o zamiarze osoby co do stałego lub czasowego charakteru jej pobytu za granicą. W przekonaniu Sądu nie można zatem uznać, że uchylenie decyzji Prezydenta Miasta i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania nastąpiło ze względu na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, skoro stanowisko organu z jednej strony sprowadza się do zanegowania prawidłowości wniosków sformułowanych przez organ I instancji w oparciu o przeprowadzone dowody, zaś z drugiej strony polega na wskazaniu przeprowadzenia dowodów albo niedopuszczalnych w tym postępowaniu, albo mających jedynie charakter wtórny. Uwzględniając podaną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania postanowiono zgodnie z art. 200, 205 § 2 i art. 209 powołanej ustawy.